MateriaQuinta
de bona. ꝓpter qd̓ d̓r Gene. pͥmo. Uidit deus cunctaque fecerat ⁊ erant valde bona. Ipſa ergo creaturaꝝvniuerſitas eſt valdebona ⁊ optima. Optimi em̄ eſtoptima adducere ẜm Platōnē. Sed melius eſt qd̓non indiget aliquo exteriori ad ſui conſeruationemeo ꝙ indiget. gͦ vniuerſitas creaturaꝝ nō indiget ali5 quo exteriori ꝯſeruante. ¶ Pͣ. Beatitudo eſt aliquidcreatū in natura beatoꝝ. ſed beatitudo eſt ſtatus omniū bonoꝝ cōgregatione ꝑfectus. vt Boecius d̓t intertio de conſola. qd̓ non eſſet niſi in ſe includeret ſuiconſeruationē qd̓ eſt vnū de maxime bonis. ergo aliquid creatum eſt qd̓ ꝑ ſeipſum poteſt conſeruari ini6 eſſe ¶ Pͣ. Dicit Augꝰ. ꝙ deus ita adminiſtrat res ſuaprouidentia ꝙ tamē ſinit eas agere ꝓprios motusſed ꝓprius motus nature ex nihilo exiſtentis ē vt innihilum tendat. ergo dominꝰ ꝑmittit naturā q̄ eſt exnihilo in nihilū tendere. non ergo ꝯſeruat res in eē.5 ¶ Pͣ. Recipiens qd̓ eſt contrariū recepto non cōſeruat receptū. ſed magis ip̄m deſtruit. videmus em̄ ꝙque recipiūtur ab agentibꝰ naturalibꝰ ꝑ violentiaꝫin ſuis cōtrarijs remanent ad horā ceſſante actionenaturaliū agentiū ſicut calor remanet in aqua calefacta ceſſante actōne ignis ad horā. effectus aūt dei nōrecipiūtur in aliquo cōtrario ſed in nihilo. quia ip̄eeſt auctor totius ſubſtātie rei ergo multo magis remanebūt diuini effectus vel ad horam diuina actioG8ne ceſſante. ¶ Pͣ. forma eſt pͥncipiū cognoſcendi operandi ⁊ eſſendi. ſed forma abſqꝫ exteriori āminiculopoteſt eſſe oꝑandi principiū ⁊ ꝯgnoſcēdi. ergo ⁊ eēndi. ⁊ ita ceſſante omni dei actione res ꝑ formaꝫ poteſtconſeruari in eſſe.¶ Sed cōtra ē qd̓ dicit̉ Hebre. pͥmo Portās omnia verbo virtutis ſue. vbi d̓t glo. Sicut ab eo creata ſunt. ita ꝑ eum īmutabilia ꝯſeruātur. ¶ Pͣ. Augꝰ.dicit. iiij. ſuꝑ Gene. ad lit. Creatoris potētiā ⁊ omnipotētis virtus cauſa ſubſiſtēdi ē om̄is creature. quevirtus ab eis que creata ſunt regēdis ſi aliquādo ceſſaret. ſimul ⁊ illoꝝ ceſſaret ſpeciēs om̄iſqꝫ natura cōcideret. ⁊ infra. Mūdus nec in ictu oculi ſtare poterit ſi ei deus regimē ſuū ſubtraxerit. ¶ Pͣ. Gregoriusd̓t. ꝙ oīa in nihilū deciderēt niſi ea manus om̄ipotētis cōtineret. ¶ Pͣ. In li. de cauſis d̓r. om̄is intelligētie fixio .i. ꝑmanentia ⁊ eēntia ē ꝑ bonitateꝫ pura q̄eſt cauſa prima. multo ergo fortius alie creature nofiguntur in eſſe niſi per deum¶ Reſpōdeo dd̓m. ꝙ abſqꝫ om̄i dubio ꝯcedēduꝫeſt ꝙ res ꝯſeruant̉ in eē a deo. ⁊ ꝙ in momēto in nihilū redigerent̉ cū a deo deſererētur. Cuius ratio ex hincaccipi poteſt. effectū em̄ a ſua cauſa dependere oꝑtet.hoc em̄ eſt de ratione effectus ⁊ cauſe. qd̓ qͥdeꝫ in cauſis formalibꝰ ⁊ materialibꝰ manifeſte apparet. quocunqꝫ em̄ materiali vel formali principio ſubtractores ſtatiꝫ eſſe deſinit cū hmōi principia intrent eſſentiam rei. Idē autē iudiciū oportet eē de cauſis efficiē
tibus ⁊ formalibꝰ vel materialibꝰ. Nā efficiēs ē cauſa rei ẜm ꝙ formā inducit vel materiā diſponit. vnde eadē depēdentia rei ē ad efficiēs ⁊ ad materiā ⁊ formā cū vnum eoꝝ ab altero dependeat. De finalibꝰ ātcauſis oꝫ etiā idē eē iudiciū qd̓ de cā efficiēte. nam finis nō eſt cā niſi ẜm ꝙ mouet efficiētē ad agēdū. nōem̄ ē primū in eē ſed in intētione ſolū. vn̄ ⁊ vbi noneſt actio nō eſt cā finalis. vt pꝫ in. iij. meta. Scd̓mhoc gͦ eē rei facte dependet a cā efficiēte ẜm ꝙ dependetab ipſa forma rei facte. Eſt āt aliqd̓ efficiēs a qͦ forma rei facte nō depēdet ꝑ ſe ⁊ ẜm rōem forme. ſꝫ ſolūper accidēs. ſicut forma ignis generati ab igne generante. ꝑ ſe qͥdē ⁊ ẜm rōem ſue ſpeciei nō dependet. cuꝫin ordine reꝝ eūdē gradū teneat. nec forma ignis aliter fit in igne generato qͣꝫ in generāte. ſed diſtinguit̉ab ea ſolū diuiſione materiali ꝓut ſcꝫ ē in alia materia. Un̄ cū igni generato ſua forma ſit ab aliqͣ cauſa. oꝑtꝫ ip̄am forma depēdere ab altiori pͥncipio qd̓ſit cā ipſius forme ꝑ ſe ⁊ ẜm ꝓpriā ſpeciei rōem. cumaūt eē forme in materia ꝑ ſe loquēdo nullū motumvel mutationē ꝑ ſe īplicet. niſi forte ꝑ accidens. om̄eaūt corpus nō agit niſi motū vt ph̓us ꝓbat. ncc̄eeꝙ pͥncipiū a quo ꝑ ſe depēdet forma ſit aliqd̓ pͥncipium incorporeū. ꝑ actionē em̄ alicuius pͥncipij dependet effectus a cā agēte. ⁊ ſi aliqd̓ principiū corporeuꝫeſt ꝑ aliquē modū cā forme hͦ habet inqͣꝫtū agit virtute pͥncipij incorporei qͣſi eius inſtrumētū. qd̓ qͥdeꝫneceſſariū ē ad hͦ ꝙ forma eē incipiat inqͣꝫtum formanō incipit eē niſi in materia. nō em̄ materia quocunqꝫ mō ſe habens p̄t ſubeſſe forme. qꝛ ꝓpriū actū in ꝓpria materia oꝑtet eē Cū gͦ ē materia in diſpōne quenō cōpetit forme alicui nō p̄t a pͥncipio incorporeoa quo forma dependet ꝑ ſe eā ꝯſequi īmediate. vndeoꝑtet ꝙ ſit aliqͥd trāſmutans materiā. ⁊ hoc ē aliqd̓agens corporeū cuius ē agere mouēdo. ⁊ hoc qͥdemagit in virtute pͥncipij incorporei. ⁊ eius actio determinatur ad hac formā ẜm ꝙ tal̓ forma ē in eo actuſicut in agentibꝰ vniuocis. vel virtute ſicut in agentibꝰ eqͥuocis. Sic igit̉ hmōi inferiora agētia corꝑalia nō ſunt formaꝝ pͥncipia in rebꝰ factis niſi qͣꝫtumpoteſt ſe extēdere cauſalitas trāſmutatōnis cum nonagāt niſi trāſmutādo vt dictū ē. hoc aūt ē inqͣꝫtumdiſponūt materiā ⁊ educunt forma de pona materieQuātū igit̉ ad hoc forme generatoꝝ depēdent a generātibꝰ naturalibꝰ ꝙ educūtur de pon̄a materie. nonaūt qͣꝫtū ad eē abſolutū. vn̄ ⁊ remota actione generatis ceſſat eductio formaꝝ de pon̄a in actū qd̓ eſt fieri generatoꝝ. nō aūt ceſſant ipſe forme ẜm qͣs generata hn̄t eē. ⁊ inde ē ꝙ eſſe reꝝ generataꝝ manet. ſednō fieri ceſſante actione generatis. Si q̄ āt forme ſt̓nō in materia vt ſunt ſube intellectuales. vel in materia nullo mō indiſpoſita ad formā vt eſt in corporibꝰceleſtibꝰ in qͥbꝰ nō ſunt ꝯtrarie diſpōnes. Haꝝ pͥncipium eē nō p̄t niſi agēs incorporeū qd̓ nō agit ꝑ mo
Contra
Rę