MateriaQuarta

et ex contrario. vt cū dicitur nō albū vel nigrum fitalbū. Alio mō vt dicatur ex hoc fit hoc. qd̓ qͥdē ſubiecto nō ꝯpetit niſi rōne pͥuatiōis. nō em̄ dicimus ꝙex homine fiat albū. ſed ꝙ ex nō albo vel nigro fit album. vel etiā ex homine nigro vel nō albo. Id igit̉ex quo eſt aliquid vel eſt priuatio ſiue ꝯtrariū. vel eſtmateria pͥuationi vel ꝯtrario ſubiecta. Utroqꝫ autēmo oportet tꝑe p̄cedere ex quo aliquid fit. qꝛ oppoſita nō poſſunt eſſe ſimul. nec materia ſimul tēpore poteſt ſubeſſe priuatōi ⁊ forme. ergo id ex quo aliqͥd fittempore p̄cedit id qd̓ fit ex eo. ¶ Pͣ. Operatio nature imitatur inqͣꝫtum poteſt operatōem dei. ſicut operatio cauſe ſecūde operatōnem cauſe prime. ſed nature proceſſus eſt in operādo de imꝑfecto ad perfectuꝫergo ⁊ deus etiā prius tempore imperfectuꝫ ꝓduxitet poſtea ꝑfecit. ⁊ ſic informis materia formatōem p̄ceſſit. ¶ Pͣ. Augꝰ. dicit ꝙ vbi ſcriptura in principioterram ⁊ aquā ꝯmemorat. cum d̓r terra erat inanis ⁊vacua. ⁊ .ſ. do. fe. ſuꝑ aquas. non ideo noīat̉ terra ⁊aqua qꝛ iam talis erat. ſed qꝛ talis eſſe poterat. ergoaliquādo materia prima noduꝫ habebat ſpēm aquevel terre. ſꝫ tm̄ habere poterat. ⁊ ſic materia informisformatōem p̄ceſſit¶ Reſpondeo dd̓m. ꝙ ſicut dicit Augꝰ. xij. ꝯfeſſionn. circa hanc queſtione p̄t eſſe duplex diſceptatiovna de ipſa rerū veritate. alia de ſenſu littere qͣ Moyſes diuinitꝰ inſpiratꝰ pͥncipiū mūdi nobis exponit.Circa primā diſceptatiōeꝫ duo ſunt vitanda. quoꝝvnū eſt ne in hac queſtione aliqͥd falſum aſſerat. ⁊ p̄cipue qd̓ veritati fidei ꝯtradicat. Aliud eſt ne qͥcqͥdverū aliqͥs crediderit ſtatim velit aſſerere hoc ad veritatem fidei ꝑtinere. qꝛ vt dicit Augꝰ. x. ꝯfeſſio. Obeſt ſi ad ipſam doctrine pietatis formā ꝑtinere arbitretur falſum. ſcꝫ qd̓ credit. ⁊ ꝑtinacius affirmare audeat qd̓ ignorat. ꝓpter hoc aūt obeſſe d̓t qꝛ ab infidelibꝰ veritas fidei irridet̉. cuꝫ ab aliquo ſimplici fideli ⁊ tanqͣꝫ ad fideꝫ ꝑtinens ꝓponit̉ aliquid qd̓ certiſſimis documentis falſum eē oſtendit̉. vt etiā d̓t pͥmo ſuꝑ gen̄. ad litterā. ¶ Circa ſecūdā diſceptatōemduo etiā ſunt vitāda. quoꝝ primū eſt. ne aliquis idqd̓ patet eſſe falſum dicat in verbis ſcripture q̄ creationē rerū docet debere intelligi. ſcripture em̄ diuinea ſpirituſancto tradite nō p̄t falſum ſubeē. ſicut necfidei que ꝑ eam docet̉. Aliud eſt ne aliqͥs ita ſcripturam ad vnuꝫ ſenſum cogere velit ꝙ alij ſenſus q̄ inſe veritatē cōtinēt ⁊ p̄nt ſalua circūſtantia littere ſcripture aptari penitus excludant̉. hoc em̄ ad dignitatem diuine ſcripture ꝑtinet. vt ſub vna littera multos ſenſus cōtineat. vt ſic ⁊ diuerſis intellectibꝰ homini cōueniat. ⁊ vnūquiſqꝫ miret̉ ſe in diuina ſcriptura poſſe inuenire veritatē quā mente cōceperit. ⁊ꝑ hoc etiā cōtra infideles facilius defendat̉. dū ſi aliquid qd̓ quiſqꝫ a ſacra ſcriptura velit intelligere falſum apparuerit ad aliū eius ſenſum poſſit haberi re

curſus. Un̄ nō ē incredibile Moyſi ⁊ alijs ſacre ſcripture autoribꝰ hoc diuinitus eſſe cōceſſum. vt diuerſa vera que homīes poſſent intelligere ipſi cognoſcerent. ⁊ ea ſub vna ſerie littere deſignarent. vt ſic qͥlibeteoꝝ ſit ſenſus autoris. vnde ſi etiā aliqua vera ab expoſitoribꝰ ſacre ſcripture littere aptent̉ que autor nointellexit. nō eſt dubiū qͥn ſpūſſanctus intellexerit. qͥeſt pͥncipalis autor diuine ſcripture. Un̄ om̄is veritas que ſalua littere circūſtantia p̄t diuine ſcriptureaptari eſt eius ſenſus. ¶ His ergo ſuppoſitis ſciendum eſt ꝙ diuerſi expoſitores ſacre ſcripture diuerſos ſenſus ex principio gen. acceperūt. quorū nullusfidei veritati repugnat. Et qͣꝫtum ad p̄ſentē ꝑtinetqueſtionē diuerſificati ſunt in duas vias dupliciterinformitatē materie accipientes. que ſignatur in pͥncipio gen. vbi dicit̉. Terra aūt erat inanis ⁊ vacuaQuidā aūt intellexerūt p̄dictis verbis talē informitate materie ſignificari ẜm ꝙ materia intelligit̉ abſqꝫ om̄i forma. in potentia tn̄ exiſtens ad om̄es formas. talis aūt materia nō p̄t in rerū natura exiſterequin aliqua forma formetur. Quicqͥd aūt in reꝝ natura inuenit̉ actu exiſtit. qd̓ quidē nō habet materianiſi ꝑ formā que eſt actus eius. vnde nō p̄t ſine forma in rerū natura inueniri. Et iterū cuꝫ nihil poſſitcōtineri in genere qd̓ per aliqua generis dentiam adſpēm nō determinet̉. nō p̄t materia eſſe ens quin adaliquem ſpēalem modū eēndi determinet̉. qd̓ quidēnō fit niſi ꝑ formā. vnde ſi materia ſic informis intelligat̉ impoſſibile eſt ꝙ duratione formatōem pceſſerit. ſed p̄ceſſit tm̄ ordine nature ẜm ꝙ illud ex qͦfit aliquid naturaliter eſt prius eo. ſicut vox priorēcantū ⁊ hec fuit opinio Aug. ¶ Alij vero intellexerunt informitate materie nō ẜm ꝙ materia omī forma caret. ſed ẜm ꝙ dicit̉ aliquid informe qd̓ nōduꝫhabet vltimū ſue nature cōplementuꝫ ⁊ decorē. et ẜmhoc p̄t poni ꝙ etiā duratō e materie informitas rerūformationē p̄ceſſerit. qd̓ qͥdem ſi ponat̉ ordini ſapiētie artificis cōgruere videt̉. qui res ex nihilo producens in eē nō ſtatim poſt nihilū in vltima ꝑfectionenature eas inſtituit. ſed primo fecit eas in quodā eēimꝑfecto. ⁊ poſtea eas ad ꝑfectum adduxit. vt ſic eteoꝝ eē oſtenderetur a deo ꝓcedere. ꝯtra illos qui ponut materiā increatam. ⁊ nihilominus ꝑfectiōis rerum ipſe etiā autor apparet ꝯtra eos qui rerū inferiorū formatōeꝫ cauſis alijs aſſcribūt. ⁊ hoc mō intellexit Baſi. Greg. ⁊ alij ſequaces eoꝝ. Qꝛ ergo neutꝝa veritate fidei diſcordat. ⁊ vtrūqꝫ ſenſum circūſtatia littere patit̉ vtrūqꝫ ſuſtinētes ad vtraſqꝫ ratōnesreſpondeamus¶ Ad primū ergo dd̓m. ꝙ Augꝰ. loqͥtur de materia informi ẜm ꝙ intelligitur abſqꝫ omī forma. ⁊ ſicncc̄e ē dicere ꝙ informitas ſolo ordīe nature formationem p̄cedat. qualiter aūt circa formatōis ordineꝫopinetur in ſequenti articulo oſtendetur ¶ Ad ſecu/ Ad

Ręc

Opīo pͥ

Opīorꝰ