Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Topicoꝝ

Iſta eſt ſcd̓a ꝑs iſtiꝰ capl̓i in qua ph̓s docet interimere definitōem reſpiciēdo ad circūſtatias termioꝝ in definitōne poſitoꝝ. Et circa hoc ponit tres cōſideratōnesrima eſt ſi aliqͥd dicat̉ ad aliqͥd nō ſimpl̓r ſꝫ ẜm circūſtātias vel ꝯditōes. ⁊ tales circūſtātie nō determināturper drās in definitōe interimēda eſt definitio. Exᵐ eſt vtſi qͥs dicat ambicioſus ē qͥ appetit honorē. ⁊ n̄ determīatqualē honorē. qͣꝫtū vbi. vel quo vel ẜm alias honorū drāsdefinitio eſt interimēda. qꝛ oēs appetūt honorē cū ſit deper ſe appetibilibꝰ ⁊ ſic nō eſt vicioſum ſimpl̓r appeterehonorē. ⁊ iō oꝫ addere vbi appetit quō qn̄ qualē ⁊ quātūet ſic ābicioſus eſt qͥ appetit honorē ſibi nō debitū. Sil̓rqn̄ definit̉ auarꝰ nō ſufficit dicere ꝙ amat pecunias. qͥahoc eſt in oībꝰ hoībus cōe. ſꝫ oꝫ addere circūſtātias qͣliter⁊ quātū ⁊ vbi ⁊ ꝓpter qͥd ⁊ hmōi Et eodē mō cū d̓r luxurioſus nō d̓r ab oīm amore voluptatū. ſꝫ oꝫ addere qͣꝫtū ⁊quas ⁊ qͣles ⁊ qn̄ ⁊ vbi. ⁊ ꝓpter qͥd etꝭ in quibꝰ amat voluptates. ſcd̓a in quibꝰ voluptatibꝰ retinet̉. Rurſum innaturalibꝰ aliqͥs definiēs cyſmon .i. caſum terre. nō ſufficit dicere ꝙ cyſmon ē motꝰ terre. ſꝫ oꝫ addere vn̄ ⁊ qͣꝫtumet qͣle ⁊ vbi ⁊ qn̄ ⁊ alias circūſtātias. Aut etiā ſi nubemdefiniēs dixit eā eē aerē ꝯdenſatū. nō eſt definitio ſufficiens. ſꝫ oꝫ addere ex qͦ ⁊ qͥd ⁊ vbi ⁊ qn̄ ſit aer cōdēſatꝰ Autetiā qͥ definit vētū eſſe motū aeris nō ſufficiēter definit.Quia oꝫ addere qua de cauſa. vbi ⁊ qͣliter ⁊ hmōi. Similiter aūt eſt in oībus alijs. qꝛ in om̄ibꝰ talibꝰ qͥ relīqͥaliquā drāꝫ circūſtātiaꝝ in aliqͥbꝰ talibꝰ circūſtātijs nōdicit qͥd eſt eſſe cū tn̄ oīa a circūſtātijs eē trahāt ſb̓naliẜm ſuū nomē. Oportet em̄ ſꝑ in definitōe conari ad idquo definitū indiget ad optimi eē declaratōem. nō eniꝫquolibet mō mota terra eſt terremotꝰ. ſꝫ ōꝫ dicere a quāto vapore terreſtri. ⁊ a qͣꝫta ſoliditate ſolidi ꝑ quā vapoeuaporare nō poſſit ⁊ incluſus moueat terra ſi cyſmo eēdebeat. Sil̓r etiā nō qͥlibet motꝰ aeris eſt ventus.Ampliꝰ in appetitibꝰ ſi nō appoſitū eſt qd̓videt̉. ⁊ in quātis alijs ꝯuenit. vt qm̄ voluptas appetitꝰ boni. ꝯcupiſcētia aūt appetitusdelcātionis. ſed n̄ apparētis boni vl̓ delcābilis. Plerūqꝫ em̄ latet appetētes qd̓ bonū veldelectabile eſt. quare n̄ nccāriū bonū vl̓ delectabile eē. ſed apparens tm̄. oportebat ergoſic ⁊ aſſignationem facere.Hic ponit ſcd̓am ꝯſideratōem q̄ eſt iſta. ſi in definitōne appetitꝰ nō apponaᵉ id qd̓ videt̉ definitio ē interimēda. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ oīs appetitus viſis mouet̉. qꝛ nihilmouet appetitū niſi qd̓ eſt apparēs bonū. ⁊ ꝑinde ē ſi ſitbonū veꝝ vel apparēs. Et iſtud qͥdem videt̉ opꝫ apponin oībus circūſtātijs in qͣꝫtiſcūqꝫ alijs circūſtātijs conſonet vel diſſonet ẜm nomē definiti. Exᵐ ē. vt cū d̓r voluptas eſt appetitꝰ boni. aut cū d̓r cōcupīa appetitꝰ delcābilis. ſi nō addiʳ ꝙ appetitꝰ vl̓ ꝯcupia eſt apparētis boni vl̓delcābil̓ nō valꝫ definitio. cū tn̄ nō moueat appetitū velcōcupiſcētiā niſi apparēs bonū vel delcābile. Plerumqꝫem̄ latet. hoc eſt quibꝰ apparet qͥd vel quid ſit bonū. vel d̓lectabile ẜm ꝟtutē ⁊ mouent̉ ad apparens tm̄. ꝓpter qd̓nō eſt nccāriū bonū eſſe ꝑ ſe cuius appetitꝰ eſt voluptasneqꝫ neceſſe eſt delectabile eſſe ꝑ ſe cuiꝰ appetitus ē cōcupiſcētia. ſed debet dici apparēs bonū. hoc em̄ in eo ꝙ apparet facit voluptatē ⁊ cōcupiſcētiā. Un̄ ſic ꝑ apparens

bonū oportebat aſſignatōem facere voluptatis ⁊ concupiſcētie. vt gn̄aliter eſſet oīs voluptatis ⁊ cōcupiſcētieSi aūt aſſignauerit qd̓ dcm̄ ē in ſpēs dicēdum eū qͥ pōit formas eē. nō em̄ eſt formanulliꝰ apparētis. ſpēs āt ad ſpēm videt̉ dicivt ꝑ ſe ꝯcupīa. ꝑ ſe delcābil̓. ⁊ ꝑ ſe voluptasper ſe boni apparētis āt boni n̄ erit ꝑ ſe voluptas neqꝫ apparētis delcābil̓ ꝑ ſe cōcupīa. incōueniēs em̄ eſt eſſe ꝑ ſe apparēs bonum veldelectabile eſſeHic ph̓s īuehit̉ ꝯtra pl̓onē dicēs. ſi qͥs definiēs voluptatē ⁊ ꝯcupīam aſſignauit qd̓ dcm̄ ē .i. appoſuit in definitōe ꝙ voluptas ē apparētis boni. ⁊ ꝯcupīa apparētꝭ delcābil̓. tūc adhuc qͥ vult interimere definitōnem dꝫ ea q̄aſſignat reducere in formas ſiue ſpēs ſeꝑatas boni ⁊ delectabil̓. ſicut fecit pl̓o. qͥ poſuit ideas ſiue formas: ſeꝑatas q̄ eēt cāe ſenſibiliū. ſi em̄ hoc ponat̉ tūc appetitꝰ nonpoterit definiri ſicut nūc eſt definitꝰ .ſ. ꝙ ē apparētis boni. vel ꝙ ē appetitꝰ delcābil̓. Quia pl̓o dixit ꝙ nihil definit vel ꝯſtituit qͥditatē ſb̓n̄alē rei niſi ſeꝑatū. ſꝫ impoſſibile eſt eē aliqͥd bonū apꝑns ſeꝑatū. gͦ iſta nō pūt eē definitiua voluptatis ⁊ ꝯcupīe ẜm eū. Ꝙ āt bonū apparēs nōpōt eē ſeꝑatū pꝫ qꝛ apparēs vt apparēs ē. cām ⁊ formaꝫnō hꝫ extra eū cui apparet. ⁊ gͦ diuerẜ diuerſa apparentdelcabilia. Spēs āt ſeꝑata ad ſpēm videt̉ dici in oībusdefinitōibꝰ ſicut res ad rē. ⁊ ita ſe hr̄e qꝛ oīm eoꝝ q̄ qͥditatē ſtꝭ faciētia ſtꝭ ſpēs q̄ſtꝭ eē eiꝰ qd̓ eſt qͥd ita ſcꝫ. ꝙ ꝑ ſe cōcupīa ſeꝑata in ſpēbꝰ ſit ꝑ ſe delcābil̓ in ſpēbꝰ. ⁊ ꝑ ſe voluptas in ſpēbꝰ ſit ꝑ ſe boni. Apparētis āt boni nō erit perſe voluptas neqꝫ apparētis delcābil̓ ꝑ ſe ꝯcupīa. qꝛ vt on̄ſum ē incōueīens ē apꝑns bonū eē ꝑ ſe ſeꝑatū. Et ſil̓r incōueīens eſt apꝑns delcābile eē ſeꝑatū ꝑ ſe eo mō qͦ pl̓opoſuit vl̓ia ⁊ ſic iſta q̄ ſtꝭ apꝑns bonū ⁊ apꝑns delcabilenō pn̄t qͥditatē definire voluptatē ⁊ ꝯcupīam. Quia nihil ẜm eū facit qͥditatē ſb̓n̄alē alicꝰ qd̓ nō ē ſeꝑatū. alit̓ em̄tal̓ definitio nō p̄t eē cā ⁊ mediū in demōſtratōneAmpliꝰ ſi ſit qͥdē hītꝰ definitio ꝯſiderādūin illd̓ qd̓ hꝫ. ſi āt hn̄tis in hītū Sil̓r āt ⁊ inalijs talibꝰ. vt ſi iuuatio ē qd̓ delcātio. ⁊ delectatꝰ iuuatꝰ. vl̓r āt dd̓m ī hmōi definitōibꝰquodāmō pl̓a vno accidit determinātē definire. nā qͥ ſcīam definiuit quodāmō ⁊ ignorātiā definiuit Sil̓r āt ⁊ ſciū ⁊ neſciū. ⁊ ſcireet ignorare. nā prīo palā fcō. ⁊ reliqͣ quodāmō palā fiūt. ꝑſpiciēdū āt ī oībꝰ talibꝰ ne qͥddiſſonet ei qͥ elemētꝭ vtit̉ ex ꝯͣrijs ⁊ ꝯiugatisHic poīt ꝯſideratōem tertiā q̄ ē iſta ſi aliqͣ forma authabitꝰ dicat̉ eē definitio. vidēdū eſt vtꝝ etiā hn̄s illū habitū ſit definitio hn̄tis ꝑ locū a ꝯiugatis. ſi cm̄ nō ē tuncinterimit̉ definitio. Et ecōuerſo ꝯſiderādū ē ſi hn̄s n̄ ſitdefinitio hn̄tis. tūc nec habitꝰ erit definitio hītꝰ. ſil̓r āt ⁊in alijs talibꝰ. exᵐ eſt. vt ſi delcātio ſit q̄dā iuuatio. tuncdelectatꝰ erit qͥdā iuuatꝰ Sil̓r āt volēti interimere talesdefinitōes dd̓m ē ⁊ ꝯſiderādū ꝙ in hmōi definibilibꝰ accidit ꝙ qͥ ꝯgnoſcit definitōem vniꝰ ꝯiugatoꝝ. qͦdāmodocognoſcit ⁊ reliquū. ⁊ qͥ ſcit definitōeꝫ vniꝰ ꝯtrarioꝝ ſcit