Sextus liber
triā definitionē alteriꝰ. Exᵐ eſt vt qui ſcīam definiuit qͣaāmō ꝑ oppoſitū ignorātiā definiuit. Sil̓r aūt qͦdāmdefiniuit hn̄s ꝯiugata. vt ſciens ſiue ſcientē ⁊ inſciens. hͦeſt inſcientē. ſi ſic liceat dicere. ⁊ etiā qͣdāmō ſcire ⁊ ignorite definiuit. Nā pͥmo. hͦ eſt. pͥncipali palā facto ꝑ defiuitionē/ et reliqͣ oppoſita ⁊ ꝯiugata qͦdāmo palā fiūt.In oībus igit̉ ꝑſpiciend̓ eſt talibꝰ oppoſitꝭ ⁊ ꝯiugatisne qͥd diſſonet ei qͥ vtit̉ elemētis. hͦ eſt pͥncipijs definitiquis. ⁊ ꝑſpici end̓ eſt ex oppoſitꝭet ꝯiugatis iuxͣ iā dicta.et ſi aliqͥd diſſonet definitio ē interimēdaAmpliꝰ in his q̄ aliqͥd ſūt cōſiderād̓. ſi adqd̓ genꝰ aſſignat̉ ⁊ ſpēs qͥdem ad illud aſſignat̉. vt ſi opinio ad opīatū. et q̄dā opīo adqͥddā opinatū. ⁊ ſi ml̓tiplex ad ſubmultiplex⁊ qͥddā multiplex ad qͥddā ſubml̓tiplex. Siāt nō ſic aſſignat̉ palā qm̄ peccat̉Iſtud eſt 3ᵐ capi. in qͦ on̄t qͣlit̓ interimit̉ definitio ꝑlocos extrīſecos tā in oppoſitꝭ ẜm genera oppoſitoꝝ q̄a ſil̓ibus vl̓ ꝯiugatꝭ ſūptos Et int̓ oppoſita pͥmū ē īſpiciendū in relatiuis. qꝛ plꝰ hn̄t de entitate. exqͣ vtrūqꝫ eorū eſt ens actu. Et ponit duas ꝯſideratōes. Prima ē ſiin relatīs aſſignata definitōe eiꝰ qd̓ eſt ad aliqͥd. genꝰ poſitū in definitiōe ē ad aliqͥd vtꝝ etiaꝫ ſpēs ſuo mō ſit adaliqͥd. ſcꝫ ſpēaliter. ſicut genꝰ generaliter. et ſi nō interimit̉ definitio. Exᵐ pͥmo eſt in relatiuis q̇ ẜm dici ſūt adaliqͥd. ſicut opīo dicta ē ad opinatū. Et q̇dā ſcilꝫ ſpālisopīo ad qͥdda ſiue ſpēale opinatū. Et ſil̓it̓. ſi multiplexdr̄ ad ſb̓multiplex in genere/ videndū ē vtꝝ qͥddā ſpēalemultiplex in ſpēdicaʳ ad qͥddā ſb̓multiplex. Si āt definitio nō ſic ordinat̉. vl̓ genꝰ in definitōe / interimit̉ definiUidēdū āt et ſi oppoſiti oppōita definitōvt ſi dimidij/ q̄ oppoīta ē ei q̄ ē duplicꝭ. nā ſidupl̓x ē qd̓ ī eqͣli ſuꝑat: dīdiū qd̓ ī eqͣli ſuꝑat̉Hic ponit ſcd̓am ꝯſiderationeꝫ q̄ eſt iſta. Aſſignatadefinitōe alicuiꝰ relatiui ꝓpoſiti/ vidend̓ eſt vtꝝ correlatiui oppoſiti ſit oppoſita definitio. et ſi nō interimit̉ definitio. Exᵐ eſt vt ſi dupli definitio eſt qd̓ ẜm mediū ſuperat eqͣle/ tūc dimidiū eſt qd̓ in eqͣli ꝑte ſuꝑat̉ a duploEt ī ꝯtrarijs āt ſil̓r. nā ꝯͣrij ꝯͣria definitioerit ẜm vnāqͣnqꝫ ꝯplexionē ꝯͣrioꝝ. vt ſi iuuatiuū ideꝫ ē qd̓ effectiuū boni. nociuū effectiuū mali/ aut corruptiuū boni. alteꝝ enī hoꝝncāriū eſt ꝯͣrium eē ei qd̓ ex p̄ncipio dcm̄ eſtSi gͦ neutꝝ ꝯͣriuꝫ eſt ei qd̓ ex pͥncipio dcm̄eſt: palā qm̄ neutra erit eaꝝ q̄ poſteriꝰ ſt̓ aſſignate definitio ꝯͣrij. qͣre neqꝫ q̄ ex principioaſſignata eſt definitio/ recte aſſignata eſtHic ph̓s ponit tres ꝯſideratōes in ꝯͣrijs. qͦꝝ pͥma ſimilis eſt ꝓxime ſequenti. ⁊ eſt Cōtrarioꝝ cōnrie ſt̓ rationes ſiue definitiones. ẜm etiā vnāqͣnqꝫ conrioꝝ ꝯplexionem. de qͥbus cōplexionibus in 2º hꝰ dictū eſt. vt Iuuatiuū ⁊ nociuū ſūt conria. Si gͦ iuuatiuū eſt effectiuuboni. nociuū eſt effectiuū mali ⁊ corruptiuū boni. Conria enī in qͣntū ſūt conria ⁊ oppoſita/ relationem habēad inuiceꝫ. Alteꝝ enī hoꝝ ncariū eſt conriū eſſe ei qd̓ expͥncipio dictū eſt. qꝛ qd̓cūqꝫ hoꝝ ex pͥncipio aſſignet̉/ al
teꝝ erit ei cōnrium. iuuatiuū ſcꝫ ad nocinū. et econ bonū et malū. Si gͦ neutꝝ eſt cōnrium ei qd̓ ex pͥncipio dictū eſt/ palam qm̄ neutra erit eaꝝ q̄ poſteriꝰ ſūt aſſignate. definitio conrij. qͣre neqꝫ illa q̄ ex pͥncipio aſſignataeſt/ definitio recte aſſignata eſtQm̄ aūt quedā ꝯͣriorū priuatione alteriꝰdicunt̉. vt ineqͣlitas priuatio eqͣlitatis videt̉eſſe. Ineqͣlia enī que nō ſūt eqͣlia dicunt̉. palam qm̄ qd̓ ẜm priuationeꝫ qͥdem dr̄ ꝯͣrium:ncārium definiri ꝑ alteꝝ. reliquū ꝟo non iāoportet ꝑ id qd̓ ẜm priuatōnē dicit̉ definirinō enī ꝯtingit alterutrū ꝑ alterutrū cognoſci. Cōſiderādū gͦ in ꝯͣrijs hmōi peccatu. vtſiqͥs definiuit eqͣlitatem ꝯͣrium ineqͣlitati. nāꝑ hoc ꝙ ẜm priuationē dicit̉ definit̉/ Amplius ſic definienteꝫ neceſſe ē eo qd̓ definit̉ vtipalā āt hoc ſi accipiat̉ ꝓ noīe definitio. nāqꝫineqͣlitas nihil differt et priuatio eqͣlitatis.quare eodem erit vſus.Hic ponit duas alias ꝯſiderationes in conrijs. ẜmꝙ duplicia ſūt conria. Quedā enī ſūt qͦꝝ vnū eſt habitꝰet reliquū p̓uatio. Alia ꝟo ſūt quoꝝ vtrūqꝫ eſt habitusPrima gꝯſideratio eſt in conrijs quoꝝ vnū ē priuatioalteriꝰ. ſicut ineqͣlitas eſt priuatio eqͣlitatis. ⁊ vident̉ eēconria qꝛ ſe mutuo expellūt ab eodem ſuſceptibili. Palam autē ex his q̄dicta ſūt. ſi talia cōnria debēt definiriꝙ id qd̓ ẜm priuationē dr̄ debꝫ definiri ꝑ alteꝝ. reliquuꝫꝟo conriorū qd̓ ẜm habitū dr̄ nō opꝫ definiri ꝑ id qd̓ dr̄ẜm priuationeꝫ. qꝛ pͥuatio nō eſt pͥncipiuꝫ cognoſcendihabitū. ſꝫ econ. nō enī ꝯtingit alteꝝ conrioꝝ taliū ꝑ alterutꝝ cognoſci. ſꝫ ꝑ habitū cognoſcit̉ priuatio/ ⁊ nō cognoſcit̉ habitꝰ ꝑ priuationeꝫ. Et in conrijs hmōi cognoſcendū eſt pccm̄ ꝙ interimat̉ definitio. vt ſiqͥs definiateqͣlitatem dicēdo ꝙ eqͣlitas ꝑ definitionē eſt conriū ineqͣlitati. Nā ꝑ hoc ꝙ ſic definit̉ ẜm pͥuationē dr̄ habitusqͥ eſt eqͣlitas. ⁊ iō interimit̉ definitio. qꝛ lꝫ priuatio habeat definiri ꝑ habitū nō tn̄ econ. Et rō eſt qꝛ definitio entis poſitiui dꝫ dari ꝑ ea q̄ dicūt eſſe. ſꝫ pͥuatio dicit nō eē⁊ ſeqͥtur habitū In nll̓o enī eſt pͥuatio niſi priꝰ fuerit habitꝰ. ſicut cecitas nō dr̄ eē in aliqͦ niſi in eo fuerit viſusScd̓o etiā in tali definitione accidit alius defectus qꝛſic definientem neceſſariū eſt in ipſa ſua definitione vtieo qd̓ definitur. ⁊ hoc eſt incōueniens Iſtud aūt manifeſtū eſt ſi pro nomine in definitione poſito accipiatureiuſdem nomīs definitio. quia ſi per aduerſariū veritatis equalitas eſt contrariū inequalitati/ ⁊ inequalitasnihil aliud ſit qͣꝫ priuatio equalitatis/ erit idem dicereequalitas eſt contraria inequalitati ac ſi diceret̉ / equalitas ē conria pͥuationi eqͣlitatꝭ/ ⁊ ſic eqͣlitas ē de definition eqͣlitatꝭ ⁊ ꝑ ꝯn̄s idem de definitōe ſui ip̄iusSi āt neutꝝ ꝯͣrioꝝ ẜm priuationē dr̄/ aſſignet̉ āt rō ſil̓r. vt bonū ꝯͣriū malo palā enīqm̄ ꝯͣriū malū bono erit. nā ſic ꝯͣrioꝝ ſil̓r rōaſſignāda. qͣre rurſū eod̓ qd̓ definit̉ acciditvti. ineſt enim in mali ratione bonum. quareqm̄ bonū eſt malo contrariū. malum autem