Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sextus liber.

Scd̓m dub̓. Quō debet intelignis flāma eſt magis ignis qͣꝫ ignis lux Sol̓oAlb̓ti Hoc intelligit̉ qͦ ad ꝓprietatē ſiue qͣlitateꝫ ignisq eſt eſſe vſtiuū ſiue cōbuſtiuū. ſic enī flāma magꝭ hꝫ eē ienis qͣꝫ lux. qꝛ ē ignis cadens in maͣ terrea. flāma āt fumus accenſus. lux āt in vaporē ad formā ⁊ ſb̓tilitatemaeris ꝯdenſati ⁊ a t̓reſtri depurata micās ⁊ illuminās.Tertiū dub̓. e Quō dicit ph̓sydefinitio nō dꝫ dari ꝑ diſin̄ctionē. cū tn̄ in multis locꝭſic faciat vt in pͥº peri h̓menias. ⁊ in pͥº poſterꝭ Sol̓oAlb̓ti Definitio p̄t dupl̓r dari ꝑ diſiunctionē. Uno mōſic ꝙ q̄libet ꝑs ſeorſū ⁊ diuiſim poſſit eē definitō. ⁊ ſic nōdebꝫ ꝑ diſiūctōnē dari. Alio mō p̄t ꝑ diſiūctionē dari ſicq ambe ꝑtes ſil̓ ſūpte ſb̓ diſiūctōne/ circūloquant̉ nob̓vnā dr̄aꝫ ignotā ⁊ ſint toͣ definitio. ⁊ hͦ nō ē incōueniēs.Ampliꝰ ⁊ in generibꝰ ⁊ in dr̄ntijs ⁊ ī alijs.oībus/ que in definitione ſūt / aſſignatꝭ eosqͥ definitiones ꝓ noībus faciūt ꝯſiderare ſiqͥd diſſonat. Si āt ſit ad aliqͥd qd̓ definituraut ꝑ ſe. aut ẜm genꝰ ꝯſiderādū ſi nō dictuꝫeſt in definitione ad qd̓ dr̄. aut ip̄m aut ẜꝫ genus. vt ſi ſcīam definiuit opinionē ratā. autvoluptatē appetitū ſine triſticia. Oīs enī adaliqͥd ſubn̄a ad alteꝝ. eo ꝙ idem fuit vnicuiqꝫ eoꝝ que ſūt adaliqͥd eſſe ad aliqͥd quodāmō ſe hr̄e. Oportebat gͦ ſcīaꝫ dicere opīonēſcibilis. ⁊ voluptatē appetitū boni. Sil̓r ātet ſi grāmaticā definiuit ſcīam lr̄aꝝ. oꝫ eī autad qd̓ ip̄ꝫ dr̄/ ā ad qd̓ genꝰ ī definitōe aſſigͣriIſtud ē 2ᵐ cap. hꝰ tractatꝰ in qͦ ph̓s docet interimeredefinitionē ex ꝑte generꝭ ⁊ dr̄ntie ſimpl̓r. ⁊ hͦ pͥº facit ſincircūſtātia. 2º cū circūſtātia. Quo ad pͥmū ponit tres cōſideratōnes qͥbus p̄mittit vnū documētū qd̓ eſt tl̓e Volentes interimere definitionē in generibꝰ ⁊ dr̄ntijs vl̓ inoībus alijs q̄ ſt̓ aſſigͣta in definitiōe vt meliꝰ videat̉ qͥꝯſonat definito vl̓ diſſonat/ oꝫ in ſpāli ꝯſiderare ea q̄ ſequūtur. Prima igit̉ ꝯſideratio ē Si in definitōne alcuiꝰ qd̓ dr̄ ad aliqͥd/ vel ꝑ ſe vel ẜm genꝰ ſuū/ nō ponit̉ īlud ad qd̓ ſuū definitū dr̄/ tal̓ definitio ē interimēda ꝓpdefectū debite dr̄ntie q̄ dꝫ eē in definitiōe. Et rō hꝰ eſt ꝙꝓpriū eſt ip̄i ad aliqͥd qͦdamō ad aliud ſe hr̄e. ⁊ iō nō finitur intellectꝰ eiꝰ niſi ad aliud. Cuiꝰ exᵐ eſt vt ſiqͥs ſcīamq̄ eſt ad aliqͥd ẜm dici definiēs dicat ꝙ ſcīa eſt opinio rata .i. firma. aut voluptatē definiēs dicat Voluptas ē appetitus ſine triſticia/ definitiones ſt̓ interimende. qꝛ oīsſb̓ſtātia eoꝝ q̄ ſunt ad aliqͥd eſt ad alteꝝ. iuxta definitionē in pͣntis poſitā. ⁊ iō in definitōne oportet ponere idad qd̓ eſt definitū. Et ſic definiendo ſcīam oportebit dicere ꝙ eſt opinio ſcibilis/ ſiue eius qd̓ eſt ſcibile. ⁊ oportebit definiendo voluptatem dicere ꝙ voluptas eſt appetitus boni ſiue boni delectabilis. qꝛ ad hec ſunt ſcīavoluptas. Sil̓r ſi aliqͥs definiēs gramaticā dixit Grāmaticā eſſe ſcīaꝫ lr̄aꝝ/ peccauit. qꝛ oportebat ī definitōerelatiui ā id ad qd̓ ꝑ ſe dr̄ / vel ad qd̓ dr̄ ẜꝫ ſuū genꝰ aſſigͣrAut ſi alicuiꝰ ad aliqͥd dicti nō ad finē aſſignauit. finis autē in vnoquoqꝫ eſt qd̓ opti-

mū. aut cuiꝰ gratia alia. dicendū gͦ aut optimū aut vltimū. aut ꝯcupīa nō delcābilis ſeddelcātōis. nā ꝓpter hanc ⁊ delcābile eligimꝰHic ponit ſcd̓am ꝯſiderationeꝫ. d. Si alicuiꝰ dicti adaliqͥd ẜm ſpēm eſt aliqͥs finis/ ⁊ nō definit̉ ꝑ illū finē/ interimēda eſt definitio. Cuiꝰ rō eſt qꝛ finis in vnoqͦꝫ genere eſt qͥd optimū. ꝑ optimū āt danda eſt definitio. autfinis eſt cuiꝰ gratia oīa alia ſūt. ⁊ ꝓpt̓ hͦ dd̓m eſt id qd̓ optimū ⁊ vtiliſſimū. vt ſi definiat̉ ꝯcupīa/ nō debet definiri ꝑ hoc ꝙ eſt appetitꝰ delcābilis. ſꝫ delectationis. qꝛ nihil eſt delectabile niſi ꝑ delectationem ⁊ ꝓpter eā delectabile eligimusConſiderandū autē et ſi generatio eſt adquā aſſignauit vl̓ actus. nihil enī taliū finisnā magis egiſſe ⁊ generaſſe finis qͣꝫ fieri ⁊ agere. aut nō in oībus verū hmōi. pene enimplurimi delectari. qͣre agere magꝭ finē faciet qͣꝫ egiſſe.Hic pot t̓tiā ꝯſideratōeꝫ. d. Cōſiderādū ē ſi in definitione eoꝝ q̄ ſt̓ ad finē ꝓ fine ponaᵉ actio/ vl̓ oꝑatū vl̓ actū. ſiue factū eē. qꝛ vt pͥº eth̓ dr̄ In qͥbuſdā finis ē actioin qͥbuſdā āt actū ſiue oꝑatū. Quia ſi in definitione ꝓfine pona actio ſiue oꝑatio/ definiº videt̉ eē interimēdaqꝛ actū ſiue oꝑatū magꝭ videt̉ hr̄e rōnē finis qͣꝫ actō ſiueoꝑatio. q̄ vide eē via ad oꝑatū ſiue actū Licꝫ in qͥbuſd̓tn̄ oꝑatū qd̓ grece vocat̉ apoceleſma nō ē finis. qꝛ plerūqꝫ oēs pene volūt magꝭ delcāri in fieri qͣꝫ qͥeuiſſe a delectari ſiue ꝑfeciſſe. ppt̓ qd̓ in talibꝰ agere magis finē faciunt ⁊ ponūt qͣꝫ egiſſeCirca textꝭ eſt vnicudub̓. Anſimpl̓r relatīa ⁊ ẜꝫ eē ſint ad alia qͣꝫ ad correlatīa S.Alb̓ti Nō. qꝛ pr̄ filiꝰ. dn̄s ẜuꝰ ⁊ hmōi ad alios fines nōſt̓ niſi ad ea q̄ dn̄r. Alia ꝟ̓o ſt̓ relatīa a formis abſolutꝭimpoſita/ hn̄tia reſpcm̄ ꝯiūctū ad alia. vt ſcīa. ꝯcupīa. ethmōi. ⁊ illa ſt̓ etiā ad actꝰ ꝯꝑata/ p̄ter id ad qd̓ dicunt̉.p̄cipue qn̄ noīant diſpōnes vel habitus potentiax actiuaꝝ vel paſſiuaꝝRurſū in qͥbuſdā ſi nō determinauit qͣlisvel qͣnti vel vbi. vel ẜm alias dr̄as. vt ambicioſus qͣlis ⁊ qͣnti appetens ē hōris. naꝫ oēsappetūt honorē/ qͣre nō ſufficit ambicioſumdicere qͥ appetit honorē ſed addēdū dictasdentias. Sil̓r aūt ⁊ auarus quātas appetit̉pecunias. aut luxurioſus circa quales voluptātes. non enī qui qͣlibet voluptate retinet̉luxurioſus dr̄ ſed qͥ circa aliqͣs. Aut rurſuꝫſi definiuit noctē vmbram terre. aut cyſmonmotū terre. aut nubē denſitatē aeris aut vētū motū aeris. addendū enī qͣnti / vel qualisaut vbi. ⁊ a quo. Sil̓r aūt et in alijs talibusrelinquēs dr̄am quālibet/ nō indicat quid ēeſſe. oꝫ āt ſꝑ ad indigens conari. nō enī quolibet mō terra mota. neqꝫ qͣntacūqꝫ cyſmonerit. Sil̓r aūt neqꝫ aere quolibet modo. neqꝫ qn̄qꝫ motu aeris ventus erit