Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdi libri poſterioꝝ

Quintū dubiū eſt Vtꝝ no1eminere cibos ī orificio qd̓ fit ex ābulatōe ſit cauſa efficiēs ſaītatꝭ ꝑ ſe Sol̓o līconiēſis ſola natura ē ꝑ ſe cā efficiēs ſanitatꝭ. ⁊ pōderoſitas ciboꝝ eſt cā deſcenſus de oreſtomachi. ſuꝑeminētia ꝟo cibi in ore ſtomachi eſt ꝓhi-bēs ſaītatē. ⁊ ꝓpter hͦ eiuſdeꝫ abſentia d̓r cā efficiens peraccn̄s ⁊ n̄ ꝑ ſe. Sil̓r ābulatō pꝰ cenā nō ē niſi occaſionaſcauſa effectīa ſaītatꝭ. ſꝫ ſaītas eſt ꝑ ſe cauſa final̓ ꝓpt̓ queifit deābulatio pꝰ cenā. vt n̄ ſit eminētia ciboꝝ. qͣre vult lījconiēſis ꝙ ī p̄dictis exēplis ē ītentio areſtotilis ſoluꝫ dicauſa finali on̄dere. tn̄ qꝛ exēploꝝ nō reqͥrit̉ veritas niſiinqͣꝫtū ſtꝭ exēpla planū eſt ꝙ vera cauſa efficiēs ⁊ per ſe etetiam finis poſſunt ſeinuicem ſic demōſtrare.Sextum dubiū eſtAn meᵐ et cauſa ꝓportionabiliter dīdūtur Solu-tio ſic qꝛ hͦ eſt pͥnᵐ in qd̓ reſoluit̉ nccītas ꝯn̄tis. ſecꝰ eſt demedijs demonſtratōnum qꝛ. ex qͦ em̄ tales demonſtratōnes non generant ſcientiam ſiue ſcire ſimpliciter media pn̄t eſſe ſigna vel effectꝰ vt dictū eſt. Ex qͣ ſeqͥt̉ cū ſinteēdeꝫ drn̄e q̄ſtionū ſcitaꝝ. ꝙ q̄ſtio ſi ē ⁊ qꝛ eſt ordināt̉ immediate ⁊ ꝓprie in ſcīam qꝛ. ⁊ iō pn̄t certificari demōſtratōe qꝛ eſt ꝑ ſignuꝫ vel effectū qͦmō hoīem eē riſibilem on̄dit̉ ꝑ actū ridendi qͥ d̓r riſus. qͣſi ſic argueret̉. cuicūqꝫ inriſus hͦ eſt riſibile. ſꝫ homī ineſt riſus. gͦ hō ē riſibil̓. Maior ptꝫ ex hͦ ꝙ eſt eadem ratō ridendi et riſibilitatꝭ Et minor nota eſt ad ſenſum ⁊ ſil̓r hoīem eē ſic demōſtrat̉ illaſpēs eſt cuiꝰ ſingularia ſtꝭ. hoīs ſingularia ſtꝭ ỉ hō ē. Maior eſt nota ex hͦ ꝙ cadem eſt cā ſingulariū et ſpēi de ip̄isp̄dicate. eo ꝙ ſpēs ē toᵐ eē īdiduoꝝ. mīor declarat̉ ad ſẜCōtingit aūt vnū et idem eē ⁊ qͥd eſt ⁊ ꝓpt̓quid eſt. et ex nccītate vt ꝑ lucerne pellē lumen egredi. Et nāqꝫ ex nccītate diſgrediturquod in ꝑuis eſt partibus ꝑ maiores porosSiqͥdem igit̉ fit trāſgrediendo ⁊ ꝓpter aliudvt nō offendamꝰ itaqꝫ ſi eſſe cōtingit. et fiericōtingit. ſicut ſi tonat extīcto igne nccē eſt ſiſire et ſonare/ Et ſi eſt quēadmodū pictagorici dicūt minaꝝ cauſa his qui ſunt in tartaro quatinus timeantPoſtqͣꝫ ph̓s on̄t quō ꝯtingit diuerſos effectꝰ demonſtrari ꝑ diuerſas cās. Conſeq̄nter on̄t quō idem effectꝰpoteſt demōſtrari ꝑ diuerſas cās. Et duo facit. Primemaīfeſtat eiuſdem effectꝰ eſſe pl̓es cās. Scd̓o on̄dit in qbus hͦ locū habet ibi (Pl̓ima aūt) Quo ad pͥmū d̓t ꝙ cōtingit vnū et eūdem effectuꝫ demōſtrare et eſſe ꝓpter qͥdeſt hoc eſt ꝓpter finē. ⁊ etiā ex nccītate alicuiꝰ prioris caehoc eſt ꝓpter maͣm ſiue cām maͣlem. ſicꝭ ē exᵐ in hoc effectu vel ꝯcluſione ꝑ lucerne pelleꝫ trāſſire lumē. q̄ p̄t ſic dimōſtrari ꝑ cām maͣlem Om̄e corpꝰ mīoꝝ ꝑtiū ꝑtrāſſiporos latiores. ſꝫ lumē eſt corpꝰ dīſibile in ꝑtes minoresqꝫ ſint pelles lucerne. gͦ lumē p̄t ꝑtrāſſire pelleꝫ lucerneEt exᵐ iſtud poſitū eſt ẜm opīonem ātiqͦꝝ qͥ dicebāt lumē eē corpꝰ qͦddā ſb̓tile ⁊ ꝙ apparētia lumīs ꝑ diaphonū fiat ꝓpter magnitudinē poroꝝ qͣſi qͦrūdā foraminumex hoc ꝙ lumē eſt corpꝰ ſb̓tile ⁊ ꝑuaꝝ ꝑtiū. et qꝛ iſtud noneſt ꝟm ẜm ſuā opīonē ꝓpriā. iō ſb̓iūgit ꝙ ex tali nccītate

hoc ꝓuenit. ſꝫ ignis id ē lumen appareat diſgrediendo ideſt ꝑ egreſſum ꝑtiū eiꝰ ꝑ poros diaphoni hoc eſt ſi lumenſit egreſſus qͦrūdā ꝑuoꝝ corpoꝝ a corꝑe lumīoſo. Albertꝰ in effectu ſic format demoſtratōem. qͥcqͥd hꝫ poroſit ates maiores ſoliditatibꝰ terreſtribꝰ eſt a luīe ꝑtrāſſibileſꝫ ſic eſt de pelle lucerne. gͦ pellis lucerne eſt ꝑtraſſibilis lumine. Iſtud idem etꝭ p̄t on̄di ꝑ cām finaleꝫ. vt ſi q̄raturꝓpter qͥd lumēꝑtrāſſit pellem lucerne. rn̄det̉ vt ābulātesin tenebris nō offendat. vn̄ p̄t ſic formari demr̄atō. Illd̓p̄t ꝑtrāſſire poros lucerne ꝓpter qd̓ offendimꝰ de nocte. ſꝫꝓpter lumē offendimꝰ nos pedes de nocte. gͦ lumē p̄t pertrāſſire poros lucerne. ⁊ ita d̓t ph̓s ꝙ in iſtꝭ ꝯtīgit dupl̓iargumētari. vno mō a cā p̄exn̄te. ⁊ ſic eſt nccītas abſoluta. vt ſi lumē īponat̉ lucerne nccāriū eſt ip̄m diffūdi perporos pellis. Alioº a cā poſteriori in fieri. ⁊ ſic hētur nccītas ꝯditionata. ⁊ ẜm hͦ dicimꝰ ſi fieri ꝯtīgat finē vltimuꝫoportet p̄cedere ea ꝑ q̄ ad finē ꝑuenit̉. De iſto poīt etiamaliud exᵐ vt ſi q̄rat̉. ꝓpter qͥd eſt tonitruū vel ſonꝰ in nubibꝰ. rn̄det̉ qꝛ eſt extictō ignis in nube aqͦſa. ſicꝭ d̓t demochritꝰ. ibi em̄ ꝓbat̉ tonitruꝰ ꝑ ignis extīctōem ficꝭ ꝑ cāmefficiētem. vt d̓t albertꝰ. Exticto eī igne in nube aq̄ſa neceſſe eſt extīctū ⁊ ignitū ſiſire ⁊ tonare. Siſinū vocat̉ ſtrepitꝰ ſiue ſonꝰ quē ignis extīctꝰ facit inhumido Etiamideꝫ p̄t demōſtrari ꝑ cām finalem. vt ſi q̄ratur ꝓpt̓ qͥd fittonitruū. ⁊ rn̄deatur ẜm pictagoricos ca minaruꝫ ⁊ terroꝝ his qͥ ſunt in tartaro iuxta fluuios infernalesPl̓ima aūt hm̄oi ſunt. et maxime in hisque natura ſubſiſtūt. et in cōſtātibꝰ hec qͥdeꝫꝓpter hoc natura fecit illa ꝟo ex nccītate Neceſſitas aūt duplex eſt. hec qͥdem ẜm naturāalia ẜm motū. Sicut lapis ex nccītate ⁊ ſurſum et deorſuꝫ fert̉. ſꝫ nō ꝓpter eādē nccītatēHic ph̓s on̄t in qͥbꝰ cauſis ꝯtigit qd̓ dictū eſt. Et triafacit. Primo on̄t quō fit ī his que a natura ſtꝭ. Scd̓o inhis q̄ſtꝭ a ꝓpoſito et ab arte ibi In his aūt) Tertio infert correlariū ibi QQuare finis) Quo ad pͥmū d̓t ꝙ pl̓ima eoꝝ q̄ demōſtrāt̉ ex nccītate. id eſt cā mat̓iali. ⁊ etiāper finalem cām et materiā. maxime reꝑiūt̉ in rebꝰ materialibꝰ. ⁊ in his q̄ ſtꝭ ꝑ maͣm ꝯſtituta. in his em̄ efficiens materia forma et finis ſtꝭ. Ꝙꝛ natura q̄dā facit ꝓpt̓finē. q̄dā ex nccītate pͥoꝝ cāꝝ. Nccītas aūt talis duplexeſt. vna ẜm naturā q̄ eſt ẜm ꝯditōnem materie. Alia ẜmcām mouētem. Exᵐ eſt vt lapis ex nccītate violētie fert̉ſurſum. ⁊ ex nccītate materie fert̉ deorſuꝫ. ſꝫ iſtud nō fitſic ꝓpter eadem ⁊ vniꝰ rōnis nccītatē. qꝛ illa q̄ eſt ẜm violentiā ē nccītas efficiētꝭ. in naͣlibꝰ aūt ē nccītas materieSed in his q̄ ſunt ab intelligētia alia qͥdēneqͣqͣꝫ ſunt ab eo quod ꝑ ſe fruſtra eſt. vt domus aut effigies. neqꝫ ex nccītate ſunt. Sꝫꝓpter hoc. Alia vero ſunt a fortuna. vt ſanitas et ſalus. Maxime aūt in qͥbuſdam ꝯtingit ⁊ ſic et aliter cū non a fortuna gn̄atio fitHic ph̓s on̄t quō ſe habeat in his q̄ ſtꝭ a ꝓpoſito. dicens ꝙ in his q̄ fiūt ab intelligētia agēte practica ſiue aꝓpoſito ip̄iꝰ. alia qͥdem id eſt q̄dā nequaqͣꝫ fiunt ab eoqd̓ eſt ꝑ ſe fruſtra hͦ eſt ſine cā finali ſicut artificialia ī qͥbus vel actō ip̄a vel opꝰ ſuū finis eſt. vt domꝰ effigies hoceſt hymago. neqꝫ fit ex nccītate materie. quia neceſſitas