Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primus Tractatus

PSit ambalare poſt cenam in quo c. nō eminere cibos. in quo b. ſanari in quo a. Sicigit̉ in eo qd̓ poſt cenā ambulare eſſe facerenō ſuꝑeminere cibos iuxta os ventris. et hͦeſſet ſanū. Uidet̉ enī ineſſe ipſi ambulare qd̓eſt c. b qd̓ eſt nō eminere cibos. in hoc āt aqd̓ eſt ſanatiuū Que igit̉ cā eſt in c ꝙ a ſit ꝓpter quid eſt ſit b nō eminere cibos. Hoc āteſt ſicut illius ratio. a enī ſic demr̄abit̉ ꝓpterquid b inceſt. Hoc āt qm̄ eſt ſanari. Oportet aūt cōmutare rōnes ⁊ ſic magis vnaq̄qꝫapparebitHic ph̓s ponit exempla de cauſa finali quō ſcilꝫ perillā ꝯtingit demonſtrare effectū. Et duo circa hoc facitPrimo ponit exemplū de cauſa finali. 2ͤ ponit dr̄am inter cauſam finalem ⁊ efficientē. q̄ eſt pͥncipiuꝫ vnde motus. ibi GGeneratōnes aūt) Quo ad primū dicit ꝙ ſil̓rſe hꝫ cuꝫ p̄dictis in qͥbuſcūqꝫ accipit̉ cā finalis. gr̄a cuiꝰaliquid fit. Et pͥmo on̄dit qͣliter cauſe finales ſūt ſe habentes ẜm ordinē dr̄ntes penes ꝓximū ⁊ remotū. vt cibos nō eminere in orificio ſtomachi: eſt cauſa ꝓxima finalis cuius cauſa efficiens eſt deambulatio poſt cenā.ſanitas ꝟo eſt cā remotior. ſaluatio ꝟo ſb̓ſtantie eſt cāremotiſſima. Poſtea ponit vnā demr̄ationē. et aliā innuit. Prima ſumit̉ penes cauſam formalē ipſius ſubiecti. ſcd̓a penes cām finalē ipſius paſſionis. Prima ē iſtaOm̄e hn̄s cibos nō ſuꝑeminētes in ore ſtomachi: ē ſanū. Deambulās poſt cenā habet cibos non eminentesin ore ſtomachi. gͦ deambulans poſt cenam eſt ſanusScd̓a demonſtratio eſt hec Om̄e ſanū habꝫ cibos nōſuꝑeminentes in ore ſtomachi. Dcambulans poſt cenāeſt ſanū. gͦ habet cibos nō ſuꝑeminentes in ore ſtomachi. Hanc vltimā demonſtrationē. p. nō ponit in textu.ſed ipſam innuit cum dicit (Oportꝫ autem commutarerationes.)Generationes aūt e contrario hͦ et in cauſis ẜꝫ motū. ibi quidē oportet mediū primūfieri. Hic aūt ip̄m c. vltimū āt ē ꝓpt̓ qͥd eſt.Hic p. comparat cām efficientē ad cam finalem. ⁊ ecōtra. d. qn̄ ꝓcedit̉ a cauſa finali: tunc proceditur ab eoquod eſt primū in intentione ⁊ vltimū in executōne. Eqn̄ proceditur per cauſaꝫ efficientē. tūc ꝓcedit̉ ab eo qd̓eſt primū in executione. ⁊ vltimuꝫ in intentione. et ſic ſehabent oppoſito mō quo ad fieri. Un̄ qn̄ ꝓceditur percauſam efficientem demr̄antem ip̄m ꝓpter quid: tūc ꝓcedi?̉ per mediū qd̓ eſt prius via generatōis. Sed qn̄ ꝓcedit̉ per mediū qd̓ dicit cauſam finalem: tūc ꝓcedituꝑ mediū qd̓ eſt poſterius via gn̄ationis. Manifeſtumenim eſt ꝙ aliquis prius ambulat poſt cenā. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ cibus deſcendat ad fundū ſtomachi. ex quo ſeqͥtur vlterius ſanitas. que eſt finis principalis ⁊ vltimꝓpter quem fit deambulatio. Et ita ph̓s 2º phyẜ loquēsde cauſa finali ⁊ efficiente ẜm ꝓpoſitā intentioneꝫ vultꝙ cauſe ſūt ſibi inuicē cauſeCirca bextꝭ expoẜ ſt̓ dubia. Primū eſt. An ph̓s hͨ ꝯuenienter det̓minat de cauſis. cū tn̄cauſe ſunt pͥncipia ip̄ius eſſe ⁊ fieri. et ꝑ ꝯn̄s vident̉ eſſe

reales: non ꝑtinentes ad logicā que eſt ſcīa rōnalisSol̓o Sic. ẜm ꝙ ſunt pͥncipiū cognitionis ⁊ mediū potiſſime demr̄atōis. Sed in naturali ph̓ia ꝯſiderant̉ ẜmꝙ ſunt pͥncipia eſſendi ⁊ fiendi. et in metaphyſica ẜm ꝙſunt principia entis in qͣntuꝫ ens. vt sͣ in expone textusdictum fuitScd̓m dubiuꝫ ē. An cauſe demonſtrant ſe inuicem ſine hoc ꝙ fiat circulus. SoloSic. quia vtraqꝫ demonſtratio ex prioribus ꝓcedit. ſꝫ indiuerſo ordine. qꝛ ordine executōnis: efficiens precedit⁊ eſt prior fine. ſꝫ in ordine intentionis eſt ecōn. ⁊ ſic circulus iſte nō eſt vniuocus Circa tn̄ predicta ꝯſiderādū eſt qͣꝫuis cā finalis ſit cauſa cauſarū ⁊ ſit prima in intentione: ⁊ vltima in executione: tn̄ in naturalibꝰ paſſionibꝰ nō fit demr̄atio per cauſam finalem. quia ad eſſerei ſufficit materialis. efficiens. et formalis. quia efficiens facit. forma dat eſſe. materia ꝟo perficitur per formam. tenens eſſe eius in ſe. et iō finis in talibꝰ eſt poſterior. ex poſterioribꝰ āt ẜm eſſe nō fit demr̄atio. Et ſi mouet efficientē: hoc ſolū eſt motu metaphorico. etiaꝫ opmouētis nō facit niſi efficiens et ideo ad demonſtrandum eſſe paſſionis: non oportet ibi congregare efficientem. formam et materiam. Ꝙͣͣuis tn̄ non fit demōſtratio ꝑ ipſam cauſam finalem: tn̄ a naturali conſiderat̉in qͣntū natura non agit fruſtra. ſed propter finem ip̄ꝫ.tn̄ finis non eſt tm̄ cauſa ipſius fieri: ſed etiam ip̄ius eēquia poſterior eſt ip̄o eſſe. ⁊ ex poſterioribus non ē demōſtratio. ideo non oportet ꝙ in demonſtratione potiſſima finis ponat̉ cum alijs Sed forte diceres. Dictuꝫeſt sͣ ꝙ cauſa finalis eſt ſicut mediū ad demonſtrandūalias cauſas. Ad hoc dd̓m eſt ꝙ hoc veꝝ eſt quo ad eēcauſalitatis ⁊ intentionē cauſandi. ſed quo ad eſſe ipſiꝰeffectus ſiue cauſati nō eſt ſic. Uel dictuꝫ ph̓i quo dicitQuarta ꝟo cauſa. ſupple finalis eſt: cuius gratia aliqͥdfit. Sequit̉ ſtatim in textu. oēs per mediū demonſtrantur. quod refert Linconienſis ad oēs cauſas hoc modoOēs he cauſe demonſtrant̉ .i. in demonſtratione accipiunt̉. ꝓpter hoc ꝙ ſunt ordinate in mediū ſyllogiſticū.Tertiū dub̓. eſt. Quo in mathematicis fit demr̄atio per quodlibet genus cauſe. Cūtn̄ mathemeticus abſtrahit a materia: ꝯſiderans ſoluꝫformā Sol̓o. Mathematice ſciētie abſtrahūt a materia ſenſibili. et per illam nō demōſtrant. vt etiam intēdit ph̓s 3º metaphyẜ. tn̄ non abſtrahūt a materia imainabili. ⁊ ſic ph̓s exemplificat de cauſa maͣli in textu.Dr̄ āt maͣ imaginabil̓ aliqd̓ diuiſibile vel in ꝯtinuis vl̓in nūeris. Et ſic qn̄cūqꝫ aliqͥd demr̄atur ꝑ ꝑtes alicuiꝰdiuiſibilis: videt̉ eſſe demr̄atio ꝑ cām maͣlem. qͥa ꝑteshn̄t ſe ad totuꝫ in rōne materie. vt dr̄ 2º phyẜ. Et qꝛ maͣmagis ꝓprie reꝑit̉ in rebus phyſicis iō ph̓us vocat eamnō materiā: ſed cauſam neceſſitatis.Quartū dubiū. Quo ꝑ cam efficientē ⁊ finalē p̄t fieri demr̄atio. cū tn̄ mediū debet ꝟificari de minore extremitate. ⁊ cā finalis ⁊ efficiens nonpn̄t ꝟificari de ipſa Sol̓o. Ꝙͣuis nō verificent̉ de ſuis effectibꝰ in recto: tn̄ bn̄ in obliqͦ. ⁊ hoc ſufficit. patꝫſic arguēdo. Om̄e ꝓductū a ſūmo bono eſt bonū. ſed hoeſt ꝓductꝰ a ſūmo bono. igª ⁊cͣ. ibi de effectu p̄dicat̉ hocqd̓ eſt fieri a tali efficiente.