Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Octauus tractatus

eſt potior negatiua. ergo demōſtratio affirmatīa on̄ſiuaeſt multo potior ea q̄ ducit ad īpoſſibileCirca p̄dicta mouet̉ queſtioVtꝝ demonſtratio potiſſima ſitoſtēſiua ꝓpter quid vniuerſaliset affirmatiua.Et videt̉ pͥº ꝙ demōſtraº on̄ſiua nō eſt potiſſima ſꝫ eaque ducit ad īpoſſibile. ꝓbat̉ ſic. qꝛ demrāᵈ ad īpoſſibile vtitur potiſſimo pͥncipio ſcꝫ de quolibet affirmatio l̓ negatio de nullo v̓o ſimul qd̓ eſt pͥᵐ ſimpl̓r ⁊ tali nō vtit̉ on̄ſiua demōſtratio. igitur demōſtratio on̄ſiua videt̉ potior.Scd̓o ſic demrāº on̄ſiua ſolū eſt ad ꝯcluſiōes/ demrāᶜaūt ad īpoſſibile etiā eſt ad pͥncipia. mō illa demrāº videtur potior q̄ pl̓a demōſtrat. ſꝫ ſic ē de demōſtratione ad impoſſibile reſpectu on̄ſiue. qꝛ q̄cūqꝫ demōſtrat̉ on̄ſiue pn̄tremōſtrari ad īpoſſibile ſꝫ non ecōtra. qꝛ pͥncipia demonſtrātur ꝑ īpoſſibile ⁊ tn̄ non pn̄t demōſtrari oſtenſiueTertio demōſtratio ad īpoſſibile magꝭ cogit intellectuꝫad aſſenſum ergo eſt potior demōſtratio Quarto demōſtratio ꝓpter quid nō ē potior denirātōe quia. qꝛ d̓mōſtraº dat̉ ad notificādū. ſꝫ effectꝰ ex qͥbꝰ ꝓcedit demōſtraqꝛ ſtꝭ nob̓ notiores ſepe igr̄ illa demrāº ē potior. Et cōfir-mat̉. qꝛ cā vl̓is q̄ ē remota plꝰ īfluit ī effectū qͣꝫ q̄cūqꝫ ſecūdaria. ſꝫ d̓mrāº qꝛ ꝓcedit qn̄qꝫ ꝑ caꝫ vl̓eꝫ ſiue remotamigr̄ ip̄a videt̉ potior demrātōe ꝓpt̓ quid Quīto d̓mrātio vl̓is n̄ ē potior ꝑticl̓ari. ꝓ qꝛ vl̓ia ſtꝭnature minꝰ notavt d̓r pͥº phyſicoꝝ. gͦ demrāº ex talibꝰ ꝓcedēs erit ex ignotioribꝰ ẜꝫ natura ⁊ notioribꝰ qͦ ad nos. ē eī vl̓ ēs ī pona inordīe ad ꝑticl̓are eo ꝙ ꝯfuſe ⁊ īdiſtīcte d̓t id qd̓ ꝑticularediſtīcte Sexto ꝑticl̓arꝭ p̄t fieri ī potiſſimo mo .ſ. ī barbara quēadmoᵐ vl̓is gͣſtꝭ eqͥpotētes ẜꝫ formā. ⁊ qꝛ formacorrn̄dꝫ materie videt̉ ꝙ etꝭ ẜꝫ materiā Septīo nulla ē ꝑticl̓arꝭ demōſtraº eo ꝙ ꝑticl̓are n̄ ſcit̉ igr̄ non ē vl̓isea potior Octauo ꝑ id̓ mediū paſſio on̄dit̉ ineē ſuꝑiori ⁊ īferiori igr̄ viʳ ꝙ vna n̄ ſit potior alia Nono d̓moſtraº negatīa videt̉ potior affirmatīa. ꝓº qꝛ illa d̓mrāº ēpotior qͣhꝫ fieri ī pl̓ibꝰ figurꝭ. ſꝫ ſic ē de demōſtratōne negatiua ī ordīe ad affirmatiuā. Mior ꝓ. qꝛ demōſtratio affirmatīa ſolū hꝫ fieri in pͥma figura. ſꝫ negatīa hꝫ fieri inqualibꝫ Decīo demōſtratio negatīa videt̉ eē formalior eo ꝙ vtit̉ duplici qͣlitate ſuaꝝ p̄miſſaꝝ. affirmatīa ātſimplici Vndecīo. Negatiua generat ſciētiā quid n̄ ēq̄ excedit ſcīaꝫ qͥd ē eo ꝙ ꝑ illā ꝯgnoſcimꝰ ſcibilia ſeꝑaͣ. etip̄m pͥᵐ pͥnᵐ qd̓ maxime ſcibile eſt. ⁊ hec ē ſcientia infinita. ſed infinitum excedit ī ꝓportionabil̓r finituꝫ Proꝟitate oīꝫ q̄ſitoꝝ ē ſentētia ph̓i ī textu ⁊ poīt̉ iſte diſcurſusMaior. Demōſtratio appellat̉ potiſſimacui ꝯuenit definitio Ita ſub his verbis articulata. eſt ſyll̓s ꝓcedēs ex primis verꝭ ⁊ immediatꝭ p̄oribꝰ notioribꝰ cauſiſqꝫ ꝯcluſiōis.Minor. Hec cōuenit oſtēſiue nō ei q̄ ducit ad īpoſſibile. ꝓpt̓ quid n̄ quia. vl̓i non ꝑticulari. affirmatiue non negatīe CōcluſioIgit̉ ipſa ſtudioſe examīata on̄t on̄ſiuā ea q̄ducit ad īpoſſibile ꝓpt̓ quid. quia vl̓eꝫ ꝑticl̓ari ⁊ affirmatiuā negatīa eē potiorem.

Maior ꝓpō patet ex his q̄ dctā ſunt ſupͣ quia ph̓snon definit demōſtratōem in cōi. ſꝫ ſolā demōſtratōeꝫ potiſſimā cuiꝰ ibi poſuit duas definitōnes. Similit̓ minorCōcluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. Quia demōſtratio oſtenſiua ꝓcedit ex pͥmis verꝭ ⁊ īmediatꝭ pͥncipijs. nō aūt ea qͣducit ad īpoſſibile ſicꝭ in calce textꝰ on̄ſum fuit. quia illaꝓcedit ex falſis. Et demōſtratōis on̄ſiue mediū eſt ītrinſecū. ⁊ forma eſt categorica directe ſꝫ alia ducit ad īpoſſibile virtute hypoteſis extrīſece ꝓceſſu reflexo. ⁊ ſic demonſtratio on̄ſiua eſt ex pͥoribꝰ ẜm naturā. Demōſtratio adimpoſſibile eſt ex poſterioribus. ſcd̓o ꝓpt̓ quid eſt potiorquia. qꝛ ꝓpt̓ quid ꝓcedit a pͥori vn̄dēnt ſicꝭ ſcire ꝓpt̓ qͥd ⁊ſcire quia de qͥbꝰ habitum eſt ſupra Tertio vl̓is eſt potior ꝑticulari q̄ nō eſt ẜm ꝙ ip̄m. ſicꝭ ꝓbat ph̓s ſeptem rationibꝰ in textu. Dicitur aūt d̓mōſtratio vl̓is ī qua ꝓpriapaſſio p̄dicat̉ de ſuo ꝓprio ſubcto ⁊ adeqͣto. ſicꝭ qn̄ hec paſſio habere tres angulos eqͣles duobꝰ rectis demonſtratur ineſſe triangulo cui nō ꝯuenit rōne ſuꝑioris qd̓ ē figura nec rōne īferioris qd̓ eſt iſopleurꝰ vel iſocheles. ꝑticularis vero dicitur qn̄ paſſio ſuꝑioris demōſtratur ineſſe inferiori. ſicut ſi habere tres angulos equales duobꝰ rectis demōſtret̉ ineē iſocheli eſt demōſtratio ꝑticularis. ⁊ ſil̓r ſi riſibile demōſtret̉ ineſſe ſorti ⁊ non hoī. Affirmatiua etꝭ potior ē negatiua. qꝛ p̄cedit eā ſicut eſſe noneſſe. ⁊ ſimplex ꝯpoſitum. ſiqͥdem ex puris negatīs nō p̄tſyllogizari ſicut ex puris affirmatiuis. quare dicit ph̓usꝙ demōſtratio affirmatiua eſt ex paucioribꝰ ſuppōnibꝰ.et vt ſic ex notioribꝰ. quia pauca notiora ſunt pluribusAd obiecta ī oppoſitū Ad pͥmū eſt dicendū ẜmAlbertū ꝙ dignitas demōſtrationis ſumit̉ ex pͥncipijsintratibꝰ demoſtrationē ⁊ nō ex extrinſecis ſꝫ p̄dictū pͥncipiū non itrat demoſtratione que ducit ad impoſſibileẜm ſubſtātiam. ſꝫ extra manēs ꝯfirmat diſcurſum neceſſitatꝭ ſyllogiſtice. in argumēto l̓ ſyllogiſmo ad īpoſſibile.Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ hoc non on̄t demōſtrationē ad īpoſſibile eē potiorē ſꝫ īfirmiorē. Quia demonſtraº on̄ſiuaſolū eſt ad ea q̄ vere ⁊ ꝓprie demōſtrabilia ſtꝭ. ſic ut ſtꝭ̓ꝯcluſiones. ſꝫ demoſtratio ad īpoſſibile. quia ī demōſtrādo eſtinefficax ⁊ debilis p̄t ī ea q̄ efficaci demōſtratione non egent ſicꝭ ſtꝭ pͥncipia. Ueꝝ eſt tn̄ ꝙ demrāº ad īpoſſibile eſtefficatior ad redarguēdū plꝰ eī redarguēdi ſtꝭ negantespͥncipia qͣꝫ ꝯcluſiones. exquo pͥncipioꝝ ē magꝭmaīfeſtaveritas. ⁊ ita magꝭclaret pͥncipioꝝ oppoſita falſitas. ſicnō eſt de ꝯ̄cluſionibus. Ad t̓tiū ē dd̓m. Ꝙ an̄s ē falſum ſimpl̓r loquēdo. qꝛ demōſtratio ad īpoſſibile non cogit vehemētiꝰ. ⁊ ſi cogat hoc non habet ex euidentia ꝓpoſitionuꝫ ex quibꝰ ꝓcedit ſed ex euidentia pͥncipij cui innititur ſcꝫ de quolibet affirmatio vel negatio Ad quartū dctm̄ eſt ſuꝑ circa diſtinctionē demoſtrationis ꝓpterquid ⁊ quia in eadē ſcīa ⁊ in diuerſis. Ad cōfirmationeꝫeſt dd̓m. ꝙ cā dicitur dupl̓r vl̓is. Unoº qꝛ ſc hꝫ ad pluracāta ⁊ hͨ d̓r vl̓is qꝛ ē cōis. ⁊ ꝑ talē cāꝫ vl̓em nō fit demonſtratio. ⁊ qͣꝫuis ipſa plus influat effectum quo ad ſb̓ſtantiam effectus. non tamē quo ad det̓minationē ſiue apꝓpriationē cauſe ad effectum. Alio modo dicitur cauſa vniuerſalis. quia cauſatum vniuerſaliter ſeqͥtur ad ipſum. ⁊ tala cauſa vniuerſalis facit ſcire ꝓpter quid ⁊ eſtmagis caſa qͣꝫ cauſa ꝑticularis intelligendū em̄ eſt ꝙcauſa viſerſalis dicitur hic ad quā neceſſaria eſt cōſecutio cauſati ⁊ in ratione ſua ꝓpria ſcꝫ ꝙ conuertat̉ caua cū cauſato. ſicut ad triāgulū ſeqͥt̉ habere tres āgulo

G G ij