Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primi libri poſterioꝝ

equales duobus rectis ⁊ conuertitur. ⁊ ideo non dicituribi eſſe cauſa vniuerſalis ad iſochelem. qͥ non habet conuertibiliter illam paſſionē Ad quītum dcm̄ eſt ſupͣ circa pͥncipium fere iſtius libri Ad ſextum eſt dicendumꝙ īterimenda eſt vltima ꝯſequētia. eo ꝙ forma ſolū concedit neceſſitatem illationis ⁊ ꝯn̄e q̄ p̄t eſſe eqͣliter in ſyllogiſmo dialectico ſicut in ſyll̓o demōſtratiuo. ⁊ in ſyllogiſmo falſo ſicut vero. Materia ꝟo ſi fuerit īformaͣ conditionibꝰ nccīt atꝭ ſupͣ inductꝭ ꝯfert nccitatē ꝯn̄tis ⁊ rei cōcluſe. ⁊ ſi fuerit formata ꝯditionibꝰ ſeu hītudinibꝰ localibus quas dialecticº ꝯſiderat. ꝓbabilē reddit ſuā ꝯcl̓onē⁊ nō nccāriā. nō ergo oꝫ ꝙ materia ſeqͣtur formā cū aliis cauſis indiget ꝓceſſus materialis ſyll̓i. ⁊ alijs cauſisꝓceſſus formalis vt dcm̄ eſt Ad ſeptimū eſt dicenduꝫꝙ non ītelligimꝰ ꝑticulare in ꝓpoſito illud qd̓ eſt hoc aliquid ⁊ ſingulare. ſed potius ꝓ eo qd̓ cum ſit vl̓e ẜm formā enunciandi ꝑ materia enūciationis p̄tialē habꝫ apꝓpriationē. Un̄ ipſa vt ſup̄ tactū fuit occaſionē hꝫ ex triplici errorē qui ꝯtingit circa vl̓e vt viſuꝫ fuit Ad octauum eſt dicendum licet idem ſit mediū ẜm ſubſtantiamnon tn̄ ẜm virtutem ⁊ cauſe ꝓprietatem. quia in demonſtratione vniuerſali eſt ꝓpriū ⁊ adequatum. ⁊ in ꝑticulari non eſt adequatum. Etiam paſſio inherens ꝑticulariter non poteſt demonſtrari de ſb̓iecto niſi ꝑ mediū ꝑticulare ſubalternum medio vniuerſalis inherentie. v̓bigrāſi debeat demonſtrari ſenſibile ineſſe homini ſic arguēduꝫeſt. Omne rationale eſt ſenſibile. omnis homo eſt rationalis. ergo omnis homo eſt ſenſibilis. ⁊ ꝯſequenter ſic.Omne animal eſt ſenſibile. omnis homo eſt animal. etgo omnis homo eſt ſenſibilis. cuius diſcurſus mediumeſt commune oībus contentis ſub animali Ad nonūdd̓m eſt ꝙ maior eſt falſa. qꝛ hoc arguit imꝑfectionē negatiue ⁊ non ꝑfectionē. Vnde dicimus vniuerſalis affirmatiua eſt potiſſimū genus ꝓblematum qd̓ concluditur tm̄ in pͥma figura Ad decimū eſt dicendum licꝫ nogatiua ſit multiplicior in forma ex ꝑte p̄miſſaꝝ. ē tamēſimplicis forme in ſua ꝯcluſione. qꝛ qͣlitatis negatīe tm̄modo formalitas ſyll̓i attendit̉ ẜm ꝯcluſionem. manifeſtum eſt āt ꝙ concluſio negatiua infirmior eſt ꝯcluſioneaffirmatiua Ad vndecimū eſt dd̓m ꝙ ſcīa quid non ēnon eminet ſuꝑ ſcīam quid eſt. Et ad ꝓbationē dd̓m eſtꝙ eſt infinitū ꝑ pōnem. ⁊ de illo ꝓcedit obiectio. ſꝫ infirtum ꝑ abnegationem eſt deterius. ſcientia vero eſt talifiniti ex noſtra infirmitateCirca p̄dicta ſunt dubia.Primū ē. Quare p. ī textu nō ꝯꝑat demōſtratōeꝫ ꝓpt̓ qͥd⁊ quia ſicꝭ vl̓eꝫ ⁊ ꝑticularē Soº ꝯꝑatio illaꝝ demoſtrationū ſupͣ hīta ē tam in vna ſcīa qꝫ in diuerſisSecūdum dubium eſtQuare pͦ pͥus ꝯꝑat demōſtratōeꝫ vl̓eꝫ ad ꝑticularē. ⁊ affirmatiuā ad negatiuā qͣꝫ on̄ſiuā ad eā q̄ ducit ad īpoſſibile Soº qꝛ vl̓e ⁊ ꝑticulare affirmatm̄ ⁊ negatm̄ ſuntdrne demōſtratōis ex ꝑte pͥncipioꝝ demōſtratōnis q̄ ſtꝭꝓpōnes. Sꝫ on̄ſiua ⁊ ad īpoſſibile ex ꝑte ſyll̓i demōſtratīſtꝭ drn̄e demōſtrationis on̄duntur em̄ hec in modo ſyllogizandi ꝓpoſitiones ad inferendum concluſionem. Cuꝫvero vl̓e ⁊ ꝑticulare ſint drn̄e demōſtrationis ꝑte ſubiecti ꝓpōnis Affirmatm̄ vero ⁊ negatm̄ ex ꝑ te p̄dicati vl̓

conpōnis. ſb̓cm̄ āt pͥus ē p̄dicato. ergo rationabiliter īpͥmis ponit̉ ꝯꝑatio demoſtrationis. vl̓is ad ꝑticulareꝫ⁊ alie conꝑationes deinceps.Tertium dubium eſt.Utꝝ illud qd̓ maxime cadit ẜm ꝑtem magꝭ cadit ī infinita ſicꝭ in tertia rōne d̓r Et videtur ꝙ non. Quia infinitum nō eſt ſcibile. ſꝫ omnis demōſtratio facit ſcire. gͣſi illa q̄ cadūt ẜm ꝑtem ſunt īfinita nō erit aliqͣ demonſtratio de his q̄ ſtꝭẜm ꝑtem ſiue ꝑticularibus. ⁊ ita nullaerit demōſtratio ꝑticularis Solutio ſic. ſed dupl̓t dicitur aliquid cadere ī infinitum. vel ſimpliciter vel ẜꝫ cōꝑationē. ſcd̓o mō dicitur ꝑticulare cadere ī infinitū magis qͣꝫ vniuerſale. nec tn̄ cadit ſimpl̓r in infinitum. ⁊ ſicbene poterit ꝑticularis demōſtraº eſſe de ꝑticularibusQuartum dubium eſt.An ꝑ vl̓e ſciatur ꝑticulare ſicut dicitur in quarta ratione non āt econtra Et videtur ꝙ non. qꝛ vniuerſale latet in ꝑticulari verius qͣꝫ econtra. verius em̄ latet aīal īhomine qͣꝫ econtra. animal em̄ actu ⁊ intellectu eſt in homine. homo em̄ non eſt actu in aīali. ẜ ſolum potentia.ergo vt videtur verius cognoſcetur vniuerſale ꝑ ꝑticl̓are qͣꝫ econtra. Preterea ſi ſcire vniuerſale eſt ſcire hͦ ⁊ illd̓⁊ ſcire ꝑticulare eſt ſcire hoc ſolum ſicꝭ dicit philoſophꝰ.ergo in ſcientia vniuerſalis plus cadit multitudinis. etſic plus infinitatis. ⁊ ita minus de ſcientia. Solutiovniuerſale ⁊ ꝑticulare diuerſimode ſe habent in inconplexis ⁊ conplexis. Quia in inconplexis habetur vl̓e etꝑticulare vt ꝑ hominem habetur animal ⁊ homo. in conplexis autem eſt econtra. ꝑ vniuerſale em̄ conplexū habetur ⁊ vniuerſale ⁊ ꝑticulare conplexum. ſicut per hancomnis triangulus habet tres angulos etiam habet̉ ꝙiſocheles habet tres angulos equos duobus rectis. ⁊ ꝑhoc patet ſolutio pͥmi obiecti Ad ſcd̓m eſt dicendumꝙ ſi ſcire vniuerſale eſſet ſcire multa actualiter teneretobiectio. quia in vniuerſali intelligitur ꝑticulare ſolumin potentia ꝑ ſubſumptionem. ⁊ talis multitudo potentialis non repugnat ſimplicitati. principium em̄ mīmūeſt actu ⁊ maximum in potentiaQuintū dubiū eſt.An ꝑticularis demōſtratio ſenſu ꝑficitur Et videtur ꝙ non quia vel ſic ſenſu ꝑficitur ꝙ ſue p̄miſſe cognoſcuntur cognitione ſenſitiua. aut ꝙ ſue p̄miſſe ꝯgnoſcūtur ꝯgnitione intellectiua derelicta tn̄ ex ſenſu. Non primū qꝛ contingit p̄miſſas demōſtrationis ꝑticularis eēvniuerſales ⁊ neceſſarias. Non ſcd̓o modo. quia tunc vidctur ꝙ eodem modo ſit in demonſtratione potiſſima.principia eī pͥma cognoſcūtur ꝯgnitione intellectīa derelicta ex ſenſitiua Soº ꝯgnitionē alicuiꝰ ꝯplexi accipi ex ſenſu p̄t ītelligi dupl̓r. aūt ſic ꝙ ītētio ſb̓iecti ⁊ p̄dicati ꝑ ſenſū recipiūt̉. ꝯpō tn̄ eoꝝhēt̉ ſine ſenſu ⁊ ſic ē ī pͥmispͥncipijs. Aut ſic ꝙ ip̄a ꝯpō ſb̓iecti cū p̄dicato hēat̉ ꝑ ſenſū ⁊ ſic eſt ī p̄miſſis demōſtrationis ꝑticularꝭ. ſi eī haberetres angulos equales duobus rectis cognoſcatur nō īqͣꝫtum eſt triāgulꝰ tūc p̄miſſe non ſumūt̉ ꝑ cām. ſed perſenſum eo modo quo dcm̄ eſtSextum dubiū eſt