Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
175v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

bonū eſt econuerſo. Et cuius vſus bonus eſt: ipſumquoqꝫ bonū eſt: econuerſo. A conmuniter accidētibus argumenta fiunt quotiens ea ſumunt̉ accidentia: que relinquere ſubiectum vl̓ non poſſunt vel nonſolent: vt ſi quis hoc modo dicat. Sapiente̓ non penitebit. penitētia enī malū factū ſequit̉. Quod ꝗa in ſapiēte cōuenit: nec penitētia ꝗdē. Queſtio de accidēti. Maxima ꝓpoſitio cui īeſt aliꝗd ei nec illd̓qd̓ eius ē cōſequēs īeſſe poteſt. Locꝰ a cōmuniter accidētibꝰ. Expeditis igit̉ locis his ab ipſis terminis in q̄ſtione poſitis aſſumunt̉: nūc de his dicēdū ē:qui lꝫ extrinſecus poſiti: argumenta tamē q̄ſtionibꝰſubminiſtrāt. Hi v̓o ſūt vl̓ ex rei iudicio: vl̓ ex ſimilibus: vl̓ ex maiore: vl̓ a minore: vl̓ a ꝓportione: vel exoppoſitis: vl̓ ex trāſumptione. Et ille ꝗdē locus quirei iuditiū tenet: ē huiuſmodi: vt ſi dicamꝰ id eſſe qd̓vl̓ omnes iudicāt vl̓ plures: hi vel ſapiētes: vl̓ ẜmvnamquamqꝫ artiū penitus eruditi. Huius exēplū ēcelū volubile: ita ſapiētes atqꝫ aſtrologi doctiſſimi iudicauerūt. Queſtio de accidēti. Maxima ꝓpͥoſitio quod omnibus vl̓ pluribꝰ vl̓ fapiētibꝰ hominibus videt̉: ei cōtradici oportere. Locus a rei iuditio. A ſimilibꝰ v̓o hoc modo. Si dubitet̉ an hominis ſit proprium bipedem eſſe dicimus.Similiter ineſt equo quadrupes: vt homini bipes.Non eſt autem equo quadrupes proprium.Non eſt igitur homini bibes propriumQueſtio de proprio. Maxima ꝓpoſitio: ſi qd̓ ſimiliterineſt ē ꝓpriū: nec id de quo querit̉ eſſe propriumpoteſt. Locus a ſimilibus. Hic ꝟo ī gemina diuiditurhec .n. ſimilitudo aūt ī qͣlitato at ī quātitate cōſiſtitſed ī quātitate paritas nuncupatur. In qualitate ſimilitudo. Rurſus ab eo qd̓ ē magis. Si q̄ratur anſit aīalis diffinitio: qd̓ ex ſe moueri poſſit: dicimꝰ ſic.Magis oportet animalis diffinitionem eſſe naturaliter viuat quā ex ſe moueri poſſit.Non ē aūt diffinitio aīalis naturaliter viuat.Nec quidem igitur que minus videt̉ diffinitio eſſeex ſe moueri poſſit: aīalis diffinitio putanda eſt.Queſtio de diffinitione. Maxima propoſitio: ſi id qd̓magis videtur ineſſe non ineſt: nec id quod minus.videbitur ineſſe inerit. Locus ab eo magis eſt. A minoribꝰ v̓o conuerſo modo. ſi hominis diffinitio eſt aīal greſſibile bipes: cūqꝫ videat̉ minꝰ eſſediffinitio hominis qͣꝫ aīal ratōale mortale: erit diffinitio hoīs aīal rationale mortale. Queſtio de diffinitione. Maxima propoſitio. ſi id qd̓ minus videt̉ ineſſe: īeſt: id quod magis videbitur īeſſe: īerit. Multeaūt diuerſitates locorū ſūt ab eo quod ē magis minus argumenta miniſtrātiū: qd̓ ī expoſitione topicorum Ariſtotelis diligentius perſequuti ſumus. Itēex ꝓportione vt ſi q̄rat̉: an ſint ſorte eligendi ī ciuitatibus magiſtratus: dicimus minime: qꝛ nec ī nauibusquidem ſorte gubernator preficit̉: eſt enim proportio.Nam vt ſeſe gubernator habet ad nauim: ita magiſtratus ad ciuitatem. Hic aut locus diſtat ab eo aſil̓ibus ducitur. Ibi enim vna res vnicuilibet alijparatur. In ꝓportiōe ꝟo ē ſimilitudo rerum: ſꝫq̄dā habitudinis cōparatio. Queſtio accidēti. Maxima ꝓpoſitio: quod ī vnaquaqꝫ re euenit id ī eiꝰ proportionali euenire neceſſe ē. Locus a ꝓportiōe. Exoppoſitis ꝟo multiplex ē locus. Quattuor enim ſibimet opponūt̉ modis: aut enī vt cōtraria aduerſo ſeſeloco cōſtituta reſpiciūt: aut vt pͥuatio habitus: autvt relatio: aut vt affirmatio negatio. Quorū diſcre

tiones in eo libro qui de decem predicamētis ſcriptꝰeſt: cōmemorate ſunt: ab his hoc modo argumentanaſcuntur. Acontrarijs ſi queratur an ſit virtutisproprium laudari: dicam non quia nec vitij quidemvituperari. Queſtio de proprio. Maxima propoſitiocontraria contrarijs conueniunt. Locus ab oppoſitisideſt ex contrario. Rurſus in queſtione ſit poſituꝫan proprium ſit oculos habentium videre. Dicaꝫeos nāqꝫ qui vident: alias cecos eſſe contingit. Namin quibus eſt habitus: in eiſdem poterit eſſe priuatio quod eſt proprium non poteſt a ſubiecto diſcedere.Et quoniam veniente cecitate viſus abſcedit: nonproprium habentiū oculos videre conuincitur. Queſtio de proprio. Maxima propoſitio vbi priuatio abeſſe poteſt: habitus proprium non eſt. Locus ab oppoſitis ẜm habitum priuationē. Rurſus ſit ī queſtione propoſitum: an patris ſit proprium procreatorem eſſe. Dicam recte videri quia filij eſt propriumprocreatum eſſe: vt enim ſeſe habet pater ad filiuꝫ:ita procreator ad procreatum. Queſtio de proprio.Maxima ꝓpoſitio oppoſitorū ad ſe relatiuoruꝫ propria ipſa ad ſe referunt̉. Locꝰ a relatiuis oppoſitis. Itē ſit ī queſtione propoſitū: an ſit animalis ꝓpͥuꝫmoueri. Neget̉ quia nec īanimati quidē ē propriūmoueri. Queſtio de proprio. Maxima propoſitio: oppoſitoruꝫ propria oppoſita eſſe oportet. Locus ab oppoſitis ẜm affirmationē negationē. Moueri enī et moueri ẜm affirmationē negationē ſibimet opponuntur. Ex trāſumptione ꝟo argumentuꝫ hocmodo ſit: ex his terminis ī ꝗbus queſtio cōſtitut.ē: ad aliud ꝗddā notius dubitatio tranſfert̉: ex eiꝓbatione ea que in queſtione ſunt poſita cōfirmant̉:vt Socrātes quia poſſet ī vnoquoqꝫ iuſtitia q̄reret omnē tractatū ad reipublice trāſtulit magnitudi: atqꝫ ex eo qd̓ illic efficeret: in ſingulis etiā valerecōfirmauit. Qui locus a toto forſitā eſſe videt̉. Sedquoniā non inheret his de ꝗbus proponit̉ terminisſꝫ extra poſita res hoc tātū: ꝗa notior videt̉ aſſumit̉Idcirco ex tranſūptione locꝰ hic cōueniēti vocabulonuncupatus eſt. Fit v̓o hec trāſūptio ī nomine: quotiēs ab obſcuro vocabulo ad notiꝰ argumētatio trāſfert̉ hoc modo: vt ſi q̄ratur an philoſophus īuideatſitqꝫ īcognitū: ꝗd philoſophi ſignificet nomen. Dicimus ad vocabuluꝫ trāſferentes notiꝰ non inuiderequia ſapiens ſit. Notiꝰ v̓o eſt ſapientis vocabuluꝫ qͣꝫphiloſophi. Ac de his ꝗdem locis qui extrīſecꝰ aſſumuntur: id dictuꝫ eſt. Nunc de medijs diſputabitur Medij auteꝫ loci ſumunt̉ vel ex caſu: vel ex coniugatis: vel ex diuiſione naſcētes. Caſus ē alicuiꝰ nominis pͥncipalis inflexio in aduerbiuꝫ: vt a iuſtitia inflectit̉ iuſte. Caſus eſt igit̉ a iuſtitia id quod dicimusiuſte. Coniugata vero dicunt̉ que ab eodē diuerſomodo deducta fluxerunt: vt a iuſtitia iuſtū iuſtꝰ. hecigit̉ inter ſe ipſa iuſtitia cōiugata dicuntur: ex ębus omnibꝰ prompta ſūt argumēta. Nam ſi id quodiuſte eſt bonū eſt: quod iuſtū eſt bonū eſt: ſi qui iuſtus eſt bonus eſt: iuſtitia bonū eſt. Hec igit̉ ẜmꝓprij nominis ſimilitudinē cōſequunt̉. Medij veroloci appellant̉: quoniā ſi de iuſtitia querit̉: a caſu:vel a cōiugatis argumēta ducunt̉: neqꝫ ab ipſa ſubſtātia ꝓprie atqꝫ cōiuncte: neqꝫ ab his ſunt extrinſecꝰ poſita vident̉ tradi: ſed ex ipſorū caſibꝰ ideſt qͣdāex ipſis leui mutatiōe deductis. Iure igit̉ hi loci medij inter illos ab ipſis eos ſunt extrinſecus collocant̉. Reſtat locꝰ a diuiſiōe tractat̉ hoc modo.Omnis