Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
95v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. ii.

vocem: qua profert̉: vt ſignificet quiddā quid autē ſignificet: aut circa ꝗd deſignationē enunciatio retineat: ad dr̄iam ſignificatiuaꝝ pertinet vocū: ita .n. dcm̄eſt tanqͣꝫ ſi diceret̉. non oīa enunciatio ſignificat: ſed aliꝗd aut eſſe. Ergo eſt enūciatio ſimplex vox ſignificatiuā de eo qd̓ ē eſſe aliꝗd vel eſſe .i. oīs enūciatio aut affirmatio aut negatio eſt. eſſe .n. ponit affirmatio: eſſe negatio. ſed quāta diffinitionē breuitate ꝯſtrinxit: ꝗdā vidētes in errorē ſtolidū falſitatis abducti ſunt. ꝯtendūt igr̄ affirmationis negatiōis enunciationē genus. ſi hec inꝗuntdiffinitio ē enūciationis oīs āt generis diffinitiopriis ſpēbus accōmodari pōt ( .n. genus vniuoceſpēpus ꝓpriis predicat̉) dubiū non eſt: qn hec quoqꝫdiffinitio enūciationis: ſi eis enūciatio genus eſt: affirmatiōi negationiqꝫ cōueniat: ſi tn̄ eius ſpēs he ſūtſed quis vnqͣꝫ dixerit affirmationi cōuenire hāc diffinitionē eſt: vox enūciatiua de eo eſt aliꝗd vl̓non eſſe. Nſeqꝫ .n. fieri pōt: vt affirmatio vox ſit ſignificatiua de eo qd̓ eſt eſſe eſſe: ſed tm̄ de eo qd̓ eſt. negatio rurſus de eo ē de eo qd̓ eſt noneſſe: ſed tm̄ de eſſe: nunqͣꝫ ēt de eſſe. Interimit .n.ſemꝑ negatio iungit atqꝫ ꝯſtituit affirmatio. Quareſi hec diffinitio enuciatiōis ad affirmationē negationēqꝫ non pōt predicari: affirmatio negatio enūciationis ſpēs ſunt. mihi nimiū vident̉ errare: quaſi v̓o quicqͣꝫ vetet vtraſqꝫ affirmationē negationēſimul eadē diffinitione cōcludere. Poſſuꝫ .n. dicere.affirmatio negatio eſt vox ſignificatiua de eo eſteſſe aliꝗd vel eſſe. vt vox ſignificatiua vtriſqꝫ cōisſit. de eo qd̓ eſt eſſe aliꝗd affirmatiōis ſoliꝰ. de eo qd̓eſt eſſe ſolius ſit negatiōis. Sed nihil potuit fieribreuiꝰ: niſi vt in eadē diffinitiōe enūciationis naͣꝫꝯſtitueret: ipſiꝰ faceret diuiſionē. tāqͣꝫ .n. ſi ita dixiſet. enūciatio vox ē ſignificatiua: ī veꝝ falſūqꝫ deſignat̉. huiuſ vna āt ſpēs affirmatiua eſt: alia negatiuaita ait. Enūciatio eſt vox ſignificatiua eo ē aliꝗdvel eſt. dixit. de eo eſt aliꝗd vel eſt. tale ē. ac ſi diceret veꝝ falſumqꝫ demōſtrat. .n. qd̓eſſe ponit aliꝗd: vt ſi dicam dies eſt: vel: vt ſi dicam dies eſt. veꝝ falſum demōſtrat. Si ergo aliꝗd ponat̉ eſſe vel eſſe: in eo veritas falſitas īuenit̉. eſt igr̄ in hoc ait vocē ſignificatiuaꝫ eſſe de eoqd̓ eſt aliꝗd vel eſt. tanqͣꝫ ſi diceret. Eſt enūciatiovox ſignificatiua veꝝ falſumqꝫ ſignificans. Significatio nāqꝫ de eo eſt eſſe aliꝗd vero non eſſe v̓i falſiqꝫdemōſtratio eſt. ſed in eadē diffinitione ſpēs admirabili breuitate partitus eſt. tanqͣꝫ .n. ſi diceret: vox .n. ſignificatiua ē enūciatio: in veꝝ falſumqꝫ demōſtrat̉Sed vna eius ꝑs affirmatiua ē: alia negatiua. ita aitde eo qd̓ eſt aliꝗd vel non ē. Significatio .n. de eo qd̓eſt aliꝗd affirmatio eſt: de eo vero qd̓ eſt negatioita id qd̓ ait deſignatiuā eſſe vocē enunciationē eoqd̓ eſt aliquid aut eſt. vtrūqꝫ vna colligit intelligentia. hoc .n. qd̓ dixit de eo eſt aliꝗd aut non eſt.vtrūqꝫ ſignificat veri falſiqꝫ demōſtrationē: affirmatiōis negatiōiſqꝫ diuiſionē. Sed alexāder ꝓpriaſnīa non deſiſtit. nec alio qͣꝫ ceteri tenet̉ errore. ait .n.hic quoqꝫ apparere eſſe genus affirmationis negationis enunciationē: qm̄ ita in diffinitione enūciationis affirmatiōe negatiōe vt partibus vſus ē.aūt compoſitū atqꝫ eꝗuocū vel ſuis ꝑtibus vl̓ ſuisſignificatis deffiniri pōt: vt ſi ꝗs ternariū numerumdeffinire volēs dicat: ternarius numerus ē ex vnoduobuſqꝫ cōiunctus eſt: vel ſi quis hoīeꝫ deffinire vo

lēs dicat eſt aut aīal rōnale mortale: aut hmōi coloribus vel metallo facta ſimulatio: ita nomen equocum ex his ipſum nomen equiuocū deſignabāt: on̄ſum eſt: hic ergo eodē. Enunciatio inquit eſt voxſignificatiua de eo qd̓ eſt aliꝗd vel eſt: tanqͣꝫ ſi diceret. Enunciatio eſt vox aut affirmatiua aut negatꝭua: in eundē .ſ. errorē labens: nec videns quēadmodūvna diffinitione diuiſionē fecerit: naͣm enunciationis on̄derit: ſed hanc expoſitionem (qd̓ adhuc ſciam)neqꝫ porphyrius neqꝫ vllus alius cōmentatoꝝ viditAſpaſius ēt cōſentit Alexandro. dicit .n. Alexāder eo hic diffiniſſe Ariſtote. enunciationē: ſicut alibiquoqꝫ .i. in reſolutoriis. illic .n. ita ꝓpoſitionē ē enūciatio diffinitione cōcluſit dicens. Propoſitio ergooratio affiriatiua vel negatiua alicuius de aliquovel alicuius ab aliquo. Idē quoqꝫ Aſpaſius ſequit̉Porphyrius āt ſic dicit admirabilē eſſe ſubtilitateꝫdiffinitiōis: ex ſua .n. vi affirmatiōis negatiōis enūciatio diffinita eſt. ex terminis vero ipſa affirmatioatqꝫ negatio: affirmatio nāqꝫ in duobꝰ terminis conſtans aliꝗd alicui ineſſe ſignificat. tota aūt visᶻ ipſiuseſt aliꝗd annuere: negatio quoqꝫ aliꝗd alicui ineēſignificat: ſed tota vis ipſius eſt aliꝗd abnuere atqꝫdiſiungere: vel rurſus affirmatio aliꝗd alicui ineſſeſignat: ſed vis ipſiꝰ tota ponere aliꝗd eſt. .n. aliꝗdalicui ineſſe demōſtrat: pōit aliꝗd: rurſus negatioaliꝗd alicui ineſſe declarat: ſed tota vis eius auferre eſt. Ergo inꝗt enunciationē ex tota vi affirmatōisnegationiſqꝫ diffiniuit dicēs: Enunciatio eſt vox ſignienūciatio eſt vox ſignificatiua ponit aliꝗd aut tollit ꝓprie virtutes ſunt affirmationis negatiōis. S.n. ita dixiſſet: enunciatio eſt de eo qd̓ eſt aliꝗd alicuivel non eſt. tunc ex terminis affirmatiōis vel negatiōis enūciationē diffiniſſe videret̉. Cum aūt dicit deeo qd̓ eſt aliꝗd vel eſt. de tota vtrorūqꝫ vi determinat. in hac .n. affirmatione dicit dies eſt: aliquidalicui ẜm terminos adeſſe monſtrauit. eſt .n. diei applicuit: ſed tota huius ꝓpoſitionis vis eſt aliꝗd diclarare: rurſus dico dies non eſt: aliꝗd alicui noeſſe pronūcio: ſed tota vis eſt huius non eſſe dicere:re manifeſtū eſt ſcd̓ꝫ porphyriū ex tota vi affirmationis negatiōis enūciationē eſſe deſcriptā: ex ſuis v̓oterminis ipſaꝫ affirmationē negationē: ait .n. affirmatio v̓o eſt enunciatio alicuius de aliquo: ī affirmatiōis diffinitione genus ſumens: enunciatio .n. (vt dictū eſt) genus eſt affirmatiōis negationis: qd̓ ipſeAriſto. plenius demōſtrat: in vtrorūqꝫ diffinitioneenunciationis nomē aſcripſit dicens. affirmatio veroē enunciatio. hoc .n. retulit ad genus. qd̓ vero addiditalicuius de aliquo reduxit ad terminos: in ſimplicibꝰ.n. affirmatione aliꝗd de aliquo enunciando predicat̉vt in eo quod eſt dies eſt eſſe diē. Negatio quoqꝫ itadiffinita eſt: negatio eſt enūciatio alicuius ab aliquo.quantū ad enunciationē rurſus a genere. Quantumalicuius ab aliquo: rurſus ad terminos. In hac eniꝫnegatione que eſt dies ē eſſe a die enunciando tollimus: ſed ut non ſolum preſentis temporis enunciationē diffiniſſe videretur: addidit enunciationis diffinitionē de alijs quoqꝫ tꝑibus intelligi: ait .n. enūciatio eſt vox ſignificatiua de eo quod eſt aliquid veleſt: adiecitqꝫ quēadmodū tempora diuiſa ſūt diuiſaenim ſunt tempora in tribus. omne enim tempus autfuturum eſt aut preſens ant preteritū aut ex his mix. Enūciatio