habendā intelligentiā ſcripturarū vt declarabimꝰ ī ſequēti myſterio. et noticiā oīm linguarū ad audaciā et fortitudinē: ad oīm meritorū plenitudinē: ad predicationē euāgelij:ad tolerationē martyrij: ad ꝯuerſionē populorū ⁊ coruſcatiōꝫ miraculoꝝ. Ergo repletiſunt nō ſolū plenitudīe ſufficiētie ſed etiā pleuitudine redundantie.¶ Ꝙ apl̓i faciēte ſpū ſancto loquebant̉ varijs linguis ⁊ acceperūt ſcīam diuinarū rerūatqꝫ fortes facti fuerūt vt nō timerēt cruciat̉neqꝫ mortē.¶ Capitulū. iij.Erciū myſteriū ꝯtemplandū de ſpūſctō d̓r operatōnis. Inter cetera qͥppeſtupēda q̄ ī apl̓is eſt oꝑatus: ſunt p̄cipua et ſingulariſſima tria.Primum fuit locutio.Secundum illuſtratio.¶ Tercium fortificatio.¶ Primū opus mirabile fuit locutio: nā ſtatim fecit illos loqͥ ideomata oīm gentiū q̄ tn̄antea nō didicerāt. Et licꝫ quidā dicere voluerūt: ꝙ apl̓i lingua ꝓpria loquētes intelligebant̉ ab audientibꝰ ac ſi eoꝝ ideomata ꝓferrent. Tn̄ verior ē ſnīa illoꝝ qͥ tenēt ꝙ ip̄i apl̓ivaria linguarū genera ꝑ ſpiritū ſanctū didicerūt Un̄ eccleſia de ip̄is cantat. Linguis loquunt̉ oīm turbe pauēt gentiliū: muſto madere deputāt quos ſpūs repleuerat. Et Act̉.ij. c. ſcribit̉. Ceperūt loqui varijs linguis ꝓut ſpūs ſanctus dabat eloqui illis. Erāt aūtin hierl̓m habitātes iudei viri religioſi .i. incultu diuino deuoti ẜm Nico. de lira. ex oīnatione q̄ ſub celo eſt. qͥ cōuenerant in hieruſalē rōne feſti. Nā iudei captiuati ꝑ Salmanaſar regē aſſirioꝝ nō redierūt in iudeā. Similiter captiuati ꝑ regē chaldeoꝝ nō redier̄toēs: qͣꝫuis haberēt licentiā redeundi ſed remanſerūt multi amore filioꝝ qͦs genuerantibi et poſſeſſionū qͣs acquiſierāt. Multi adhuc captiuati ꝑ Anthiochū regē grecorū etdiuerſis gentibꝰ venditi remanſerūt. Uerūtn̄ aliqͥ eoꝝ magis deuoti ꝓpter reuerentiā tēpli aliqn̄ in hierl̓m maxime in ſolennitatibꝰmagnis quarū vna erat ſolēnitas penthecoſtes. Et dicit̉ penthecoſtes a pentha qd̓ eſtquinqꝫ et coſte qd̓ eſt decē. Quinquageſimanāqꝫ die a paſcha celeberrima erat apud iudeos in memoriā bn̄ficij legis date q̄ fuit datain mōte ſynai qͥnquageſima die vt ſuꝑius tactū eſt: poſtqͣꝫ filij iſrael egreſſi ſūt de egyptoFacta igit̉ hac voce .ſ. ſpūs vehemētis vel vēti vel tonitrui q̄ ab alijs audita fuit. vel apoſtoloꝝ ⁊ alioꝝ cū eis exiſtentiū deū voce magna laudantiū qui prius timore ducti nō audebāt loqui: ꝯuenit multitudo ⁊ mēte ꝯfuſaeſt .i. ſtupefacta: qm̄ audiebat vnuſquiſqꝫ lingua ſua illos loquētes: dicebāt aūt cū admiratōe. Nōne ecce oēs iſti qui loquunt̉ galiciſunt? Et quō nos audiuimus vnuſqͥſqꝫ linguam noſtrā in qua nati ſumꝰ. Parthi ⁊ medi et helamite et qui habitant meſopotamiāiudeā et capadociā pontū et aſiam: frigiaꝫ etpamphilia. egyptū et ꝑtes libie q̄ eſt circa cirenē et aduene romani. Et dicuntur hic romani aduene potius qͣꝫ alij. tū qꝛ a remotioribus ꝑtibus venerūt: tū qꝛ mare tranſierāt.Iudei qͦqꝫ et ꝓſeliti .i. ꝯuerſi de gētilitate adiudaiſmū. Cretes et arabes audiuimus eosloquētes nr̄is linguis magnalia dei. Alij autē irridētes dicebāt. qꝛ muſto pleni ſunt. proqͥbus cātat eccleſia. Muſto madere deputātqͦs ſpūs repleuerat. Tn̄ petrus veritatē rei ꝑſcripturas declarauit. Et illa die appoſiteſunt .i. baptizati ⁊ ad numerū fideliū ꝯgregate aīe circiter tria milia. Secundū opꝰ mirabile qd̓ ſpūs ſanctꝰ in apl̓is fuit oꝑatus illuſtratio d̓r. Nā intellectū eoꝝ illuminauit. vtde diuinis q̄ ad ſalutē ſunt neceſſaria nihilpenitꝰ ignorarēt: hoc ꝓmiſerat eis xp̄s cū dixit Io. xiiij. c. Paraclitꝰ aūt ſpūs ſanctꝰ quēmittet pater in noīe meo ille vos docebit oīaet ſuggeret vobis oīa quecūqꝫ dixero vobis.Et. xvi. c. Cū venerit ille ſpūs veritatis docebit vos oēm veritatē. Et Luc̄. xxi. c. Egodabo vobis os et ſapīam cui nō poterūt ꝯͣdicere aduerſarij vr̄i. Res eſt ꝓfecto ſtupēda ꝙtā celeriter abſqꝫ doctore ſpūs ſctī ſola pn̄tianoticiā apl̓i pleniſſimā acceper̄t de oībus q̄a moīſe et prophetis fuerāt cōſcripta. HincHiero. ad Paulinū ait. Phariſei ſtupent indoctrina dn̄i et mirant̉ in petro et Iohannequō legē ſciāt cū litteraſ nō didicerint. Quicquid enī alijs exercitatio et quotidiana in lege dn̄i meditatio tribuere ſolet illis ſpiritusſanctus ſuggerebat et erant iuxta qd̓ ſcriptūeſt docibiles deo. Quinimmo de ſecretis diuinis magis fuerūt illuminati qͣꝫ ꝓphete veteris teſtamenti: ⁊ in maiori plenitudine gratiam ſpiritus ſancti receperūt: atqꝫ donū ꝓphetandi excellentius habuerūt. Ꝙ aūt apoſtoli ꝓphetie munere fuerunt prediti. patetActuū. ij. ca. v. ca. vi. ca. xi. ca. xiij. ca. xxvij.ca. Tanta aūt fuit in illis vis doctrine ꝙ inomnes gentes et nationes mundi ꝑ eos luxveritatis effulſit. Terciuꝫ opus mirabile qd̓ſpiritus ſanctus operatꝰ eſt in apoſtolis dicitur fortificatio. qꝛ corda eoꝝ adeo fortificauit: vt nullo timore: nullo terrore. nullaqꝫ cōminatione a xp̄i predicatōne retardarentur.