U
in. c. ij. de libel. obla. Itē iudiciū triplex reperit̉. primū inter ſanguinē. ſecunduꝫ interleprā. terciū inter cām. vt in. c. ꝑ venerabilēqͥ fil̓. ſint legi. Et iudiciū humanū qͣttuor ꝑuertere ſolēt. ſcꝫ fauor. odiū. premiū. timor.vt capi. j. de re iudi. libro. vj. ⁊. xj. q. iij. c. qͣttuor.Iuramentū eſt affirmatio vel negatio ſacrerei aſſertōe vel atteſtatōe firmata ẜm Goff.vel adhibita religione ẜm Placen.Iuramentū aſſertoriū eſt cū iurat̉ de pn̄ti vl̓de p̄terito ſic eſſe vl̓ nō eſſe. fuiſſe vel nō fuiſſe Sꝫ iuramentū ꝓmiſſoriū ē qn̄ iurat̉ defuturo aliqͥd daturū vel facturū. Aliqn̄ etiam iurat̉ ꝑ execrationē. vt ſi hoc non fecerohoc accidat mihi vel filijs meis aut hmōi.Ponit̉ gͦ triplex iuramentū. ſcꝫ. ꝓmiſſoriū.aſſertoriū. et cōfirmatoriū ẜm Hoſti. ī ſum.de iureiur̄. et Bar. ī. l. ſi qͥs eo. ff. d̓ fideiuſ. ⁊xxij. q. ij. ꝑ totū. Et habet̉ li. iij. ſen. di. xxxix.De pͥmo ī. c. debitores. ⁊. c. qͥntauallis. et. c.veniēs. de iureiur̄. De ſcd̓o in. c. fi. eo. ti. Detercio in. c. cū cōtingat. eo. ti. Et iuramentūvergit ſex modis in peiorē exitū. vt no. Archi. xxij. q. iij. ſi aliquē. Et dꝫ iuramentū habere tres comites .ſ. veritatē. iudiciū. ⁊ iuſticiā. c. et ſi xp̄s. de iureiur̄. et. c. animaduertēdum. xxij. q. ij. Et Hiere. iiij. vbi d̓r. Et iurabunt in veritate iuſticia ⁊ iudicio. Et iuramentū n̄ extendit̉ ad illicitū mandatū. c. qͥntauallis. et. c. veniēs. eo. ti. īmo p̄ſtās ⁊ recipiens iuramentū ꝯͣ canones punit̉. vt no. īglo. ꝟ. pena. c. grauis. de cēſi. al̓s iuramētūeſt ſeruandū niſi fiat in diſpendiū aīe vel ꝑſuꝑiorē abſoluat̉. c. ſi ꝟo. eo. ti.Iuramentū calūnie eſt cū qͥs iurat ſe bonafide ⁊ nō aīo calumniādi agere vel rn̄dere.nec egiſſe vel rn̄diſſe. vn̄. Illud iuret̉ qd̓ ſibi lis iuſta videt̉. Et ſi q̄ret̉ verū nō inficiet̉Nil ꝓmittet̉ nec falſa ꝓbatio detur. Ut listardet̉ dilatio nulla petet̉. c. j. de iura. calū.in glo. iiij. Iuſiurandū qd̓ ꝯpetētiꝰ poſſetdici factū iuramētū l̓ factū iuratū. eo ꝙ ſuꝑfcō iurat̉ vl̓ iuſiurandū eo ꝙ ſuꝑ iure qd̓ iuranti cōpetit iurat̉ qͣꝫuis iurandū placuit.Tn̄ vt factuꝫ dicat̉ ius qꝛ ſuꝑ fcō iurꝭ iurat̉adijcit̉ iurandū. qꝛ illud dꝫ eſſe iuramentūqd̓ antea fuerat iurandū relatōe facta n̄ adid qd̓ fit. ſꝫ ad id qd̓ fieri ꝯuenit. l. ius aūt. ffde iuſti. et iur̄. vel vt dic̄ Azo. forte ius ponitur ꝓ religiōe qͣſi diceret iuſiurandū .i. re
ligio firmāda. vn̄ iuſiurandū idē eſt qd̓ iuramentū factū. Et d̓r qn̄qꝫ ꝯuētionale. qn̄qꝫ iudiciale ⁊ neceſſariū. Cōuētionale ē qn̄a te peto aliqͥd ⁊ tu negaſ. tn̄ defers iuramētū vt iurē ſi in hͦ caſu iure vocat̉ iuſiurādūꝯuētionale ⁊ volūtariū. qꝛ extra iudiciū exꝯuentōe ⁊ volūtate ꝑtiū abſqꝫ aliqͣ coactōeiudicis p̄ſtat̉. Iuſiurandū iudiciale ⁊ neceīſariū eſt cū in caſu p̄miſſo iuro ꝙ mihi debet̉ qd̓ peto. ſcꝫ iudice in iudicio mihi ꝯferēte vt iurē. Et hͦ aūt iuramēto donat̉ actio eiqͥ dū peteret rē ſuā delato ſibi ab aduerſario iuramēto vel a iudice ſuā eē rē illā iurauit. ab ip̄o em̄ tūc peteret rē ſuā in actōe infactū q̄ orit̉ ex tali iuramēto. Et dicit Goff.ꝙ duplex eſt iuſiurādū .ſ. aſſertoriū. ⁊ ꝓmiſſoriū. Et aſſertoriū eſt triplex .ſ. voluntariū.vt eſt ꝯuētionale. ff. eo. ti. l. iuſiurandū. Neceſſariū qd̓ neceſſitate a iudice impoſita defertur vl̓ ſuſcipit̉. Et nō p̄t recuſari niſi ex iuſta cā. vt. ff. de iureiur̄. l. mandāte. Et iudiciale qd̓ ī iudicio defert̉ vl̓ refert̉ a ꝑte ꝑti qd̓nō eſt neceſſariū ſubire. īmo delatū recuſari p̄t hodie. licet olim nō potuit recuſari ſꝫreferri. vn̄ vide glo. j. c. fi. de iureiur̄.Iuriſdictio eſt ptās de publico introductacū neceſſitate iurꝭ dicēdi vl̓ eqͥtatis ſtatuēde ẜm Azo. Et d̓r a noībꝰ ius ⁊ ditio .i. poteſtas. Hec aūt qn̄qꝫ eſt ordinaria. aliqn̄ delegata. Itē alia ē plena. ſcꝫ ſoliꝰ pͥncipis. aliaaūt ſemiplena alioꝝ vicꝫ a pͥncipe. De hͦ vide Spe. eo. ti. et. C. eo. ti. l. iij. Et nota ꝙ qͣttuor dāt iuriſdictiōꝫ ordinariā. Prīo lex inanimata vel canō. et hoc in dubio. ſecus ſiapparet velle dare delegatā. Scd̓o lex aīata. ſcꝫ papa vel imꝑator. et non inferior niſiep̄s ſuo vicario. Tercio ꝯſuetudo. Quarto vn̄ ierſitas approbata. vt mercatoꝝ. cerdonū. et alioꝝ artificū qͥ pn̄t de ſuo corporecreare ⁊ eligere iudicē ordinariū. Sil̓r vniuerſitas facultatū artiū vl̓ iuriſtarū. de hocno. circa. c. cū ab eccleſiarū. de offi. ordi.Iuridicꝰ eſt qͥ iura dicit ẜm Iſi. li. x. ethi.Iuriſprudentia eſt diuinarū ⁊ humanarumrerū noticia iuſti atqꝫ iniuſti ſciētia. iuſti. ſcꝫad faciendū. iniuſti ad euitandū. qꝛ nō ſufficit ſcire quid ſit iuſtū aut iniuſtum. niſi etip̄aꝝ rerum cōtrariarum vel corporaliumhabeat quis noticiam ẜm quā ſcd̓m variaſcōditiones varia iura ſunt ſtatuenda. inſti.de iuſti. et iur̄. in pͥn.