¶ Le

gen. ⁊ ciui. §. cōſtat autē Nam cōſul eſt quiſenator erat ⁊ populū ꝯſulebat an eis placeret ita ſtatui. ⁊ populꝰ reſpōdebat ita. Etetiam ſic diffinit̉ Lex eſt cōmune p̄ceptumviroꝝ prudētū ꝯſultatio. delictoꝝ q̄ ſponte vel ignorāter ꝯtrahunt̉ cohertio. cōmunis rei publice ſponſio. ff. de legi. l. j. Qn̄qꝫponit̉ large pro omni rōnabili ſtatuto Un̄etiā dicit̉. Lex eſt ſanctio ſancta. iubēs honeſta. ꝓhibēs ꝯtraria. que ſumit̉ ex lege greca. ff. de legi. ⁊ ſenatuſcō. Lex etiā quādoqꝫdicit̉ cōſuetudo. jͣ. q. j. c. ij. Quādoqꝫ ratō. jͣ.diſtin. cōſuetudo. Quādoqꝫ ius ſcriptū ſiue ꝯſtitutio quecunqꝫ. Quādoqꝫ ꝯſtitutiociuilis tm̄. Et qualis debeat eſſe lex habet̉in. c. erit. iiij. diſt. verſi. d̓r. Erit aūt lex honeſta. iuſta. poſſibilis ẜm naturaꝫ ⁊ patrieꝯſuetudinē. loco. tꝑiqꝫ cōueniens. neceſſaria. vtilis ⁊ manifeſta. ne aliqͥd ꝑ obſcuritatem in captiōe cōtineat. Et ibidē in ca. ſeq.§. leges. dicit̉ ꝙ nō eſt iudicandū de legibꝰſed ẜm ipſas. Et leges inſtituunt̉ cū ꝓmulgant̉. ⁊ firmant̉ cū moribꝰ vtentiū ꝯprobātur. Nā lege nō tota ꝑſpecta inciuile eſt iudicare vel reſpōdere. ff. d̓ legi. l. inciuile. Etleges ipſe canones ſacros imitātur. in auctētico d̓ eccle. ti. §. j. colla. ix. de iudi. cleri.c. j. de iuramē calū. ⁊. ca. j. de no. ope. nunc.vbi ſubdit̉. ſacroꝝ ſtatuta canonū prīcipūcōſtitutiōibꝰ adiuuant̉. et ſic ecōuerſo ī materia ciuili ius canonicuꝫ cedit ⁊ imitatur.Lex alia priuata. alia publica. Lex publica eſt que a ſanctis patribꝰ ſcripturꝭ eſt cōfirmata. vt lex canonū. Lex priuata ē queex inſtinctu ſpūſſancti in cordibꝰ fideliū eſtſcripta. ſcꝫ caritas que dignior eſt pͥma. xixq. ij. due ſunt.Legū auctores ſeu inuētores ponunt̉ diſt.vij. ca. Moyſes. ⁊. c. fuerūt. vſqꝫ in fi. diſtī.eiuſdē. vbi dicit̉. Moyſes gentis hebree pͥmꝰ oīm diuinas leges ſacris litteris explicauit. Foroneꝰ rex pͥmus grecis leges iudiciaqꝫ cōſtituit. Mercuriꝰ trimegiſtꝰ primꝰegiptijs leges tradidit. Et dicit glo. ꝙ dicitur trimegeſtꝰ ꝓpter tres potētias. eloquentiā. ſcientiā. ⁊ virtutē. Solon pͥmus legesathenienſibꝰ edidit. Ligurgus pͥmꝰ lacedemonijs ex appollinis auctoritate confinxit.Numa pompiliꝰ qui romulo ſucceſſit primus in regno leges romanis edidit. Deinde cum populꝰ ſedicioſus magiſtratus ferre nō poſſet. decē viros legibꝰ ſcribēdis cre

ault. qui leges ex libris Solonis d̓ grecoin latinū ſermonē trāſlatas duodecim tabulas expoſuerūt. Fuerūt aūt hi decē viriApius. Claudius. Genicius. Ueteriꝰ Iulius. Maniliꝰ. Sulpitiꝰ. Sextꝰ vl̓ Sextigius. Curacius. Rumelius poſtumius.Hi decē ſunt electi ad ſcribēdas leges ẜmIſido. lib. v. ethimo. Leges aūt in libris pͥmus cōſul Pōpeius redigere voluit. ſed n̄ꝑſeuerauit obtrectatorū metu. Deinde ceſar ſcꝫ Iuliꝰ cepit idem facere. ſed an̄ interfectus. Paulatim aūt antiq̄ leges vetuſtate atqꝫ incuria oboleuerūt. quaꝝ etſi iā nullus vſus ſit. noticia tn̄ neceſſaria videt̉ ẜmIſid̓. li. v. ethi. ⁊. c. ij. diſtin. vij. vbi glo. dic̄cauſam qͣre noticia illaꝝ legum eſt neceſſaria. Et eſt vt ſciat̉ cauſa qͣre tollant̉. C. d̓ cadu. tollē. l. vnica. qͥa papa arguit etiā ex abrogato iure. c. nouit. d̓ iudi. Uel iō noticiataliū eſt neceſſaria vt reprobēt̉ maledicta.xxxvij. diſ. legimꝰ ⁊. c. qͥ de mēſa.Leges noue. ⁊ legū codices. ⁊ a quibꝰ ceperunt. habet̉. c. fuerūt. p̄alle. dū dicit Iſido.vbi ſupra. Noue aūt leges a Cōſtātino ceſare ceperūt. ⁊ reliqͥs ſuccedētibꝰ. Erantqꝫꝑmixte ⁊ inordinate. Poſtea ꝟo Theodoſius mīor auguſtꝰ ad ſil̓itudinē gregoriani⁊ hermogeniani codicē factū ꝯſtitutionuꝫa cōſtātini tꝑibꝰ ſub ꝓprio cuiuſqꝫ īꝑatorꝭ titulo diſpoſuit. quē librū a ſuo noīe theodoſianū vocauit.Leges quibꝰ non vtimur quō fuerint facteReqͥre. ff. ⁊ inſti. de exhereda. libe. per totū.⁊ in multis paſſibꝰ. Nam vt dicit̉ diſtin. ij.ca. quedā Leges quedā dicunt̉ ab his quicōdiderūt. vt ꝯſulares. Tribunicie. IulieAcquilie. Cornelie. Et p̄cipue lex popeia.lex papia. a Papio. al̓s papiniana a Papiniano. lex falcidia. ⁊ qͣꝫ plures alie de qͥbusinfra. Quedā etiā dicunt̉ a locis. vt lex rodia. ⁊ ꝯſil̓es.Lex acquilia loquit̉ in eo caſu cū quis culpa ſua alicui datnnū dederit. veluti equuꝫſeruū. vel aliud aīal occiderit. vl̓ vulnerauerit. ſeu veſtē ſuā ſciderit. aut in illis rebꝰdānū dederit Et in hac lege venit culpa leuiſſima. vt ſi qͥs ex alto ſe p̄cipitauerit ⁊ ſuꝑ aliū ceciderit tenet̉ lege acqͥlia Caſus ꝟoetiā occidentē excuſat. inſti. de le. ac. §. iniuria. Et ſi putator ramū deiecerit ⁊ nō ꝓclamauerit. ⁊ ſic aliquē occiderit tenet̉ ea. l. ſꝫnō tenet̉ lege cornelia d̓ ſicca. in qͣ venit tm̄