mali; aut inᵉ factū ꝯpoſita adimpugnandā actionē. Idē iuris ē ſi quis quaſi credēdi cauſa pecuniā ſtipulatꝰ fuerit. neqꝫ numerauerit Naꝫ eā pecuniā a te petere poſſe eū certū ē.dare enī eā te oportet cū ex ſtipulatione teneariſ. Sed quiainiquū ē eo noīe te ꝯdemnariplacet/ exceptione pecunie nōnumerate te defendi debere.Cuius exceptōis tꝑa nos ẜmꝙ iam ſuꝑioribus liberis ſcriptum eſt: cōſtitutione noſtracoartauimꝰᵉ. ¶ Preterea debitor ſi pactus fuerit cū creditore ne a ſe pecunia petereturnihilominꝰ obligatꝰ manet qꝛpacto ꝯuento obligationes n̄oīnoᵍ diſſoluunt̉ (qua de cauſa efficax ē aduerſus euꝫ actioqua actor intendit ſi appareteū dare oportere. Sed qꝛ iniquūʳ ē ꝯtra pactionē eū damnari defendit̉ per exceptioneꝫpacti cōuenti. ¶ Eque ſi debitor creditore deferēte iurauerit nihil ſe dare oꝑtere. adhucobligatus ꝑmanet. Sꝫ qꝛ iniquū ē de ꝑiurio queri defenditur tn̄ ꝑ exceptionē iuriſiurandi. ¶ In his quoqꝫ actōibusquibus in rem agit̉. eq̄ neceſſarie ſunt exceptōes veluti ſi petitore deferente poſſeſſor iurauerit eā re ſuā eē: ⁊ nihilominus eā rē petitor vēdicetꝭ licꝫ
enī veꝝ ſit qd̓ intendit: id ē rēeiꝰ eē: iniquū tn̄ eſt poſſeſſorēꝯdemnari. ¶ Itē ſi in iudiciotecū actūᵗ fuerit: ſiue in rē ſiuein perſonā nihilominus obligatio duratᵐ: et ideo ipſo iurepoſtea de eadē re id aduerſuste agi pōt ſꝫ debes ꝑ exceptionē rei iudicate adiuuari. Hecexēpli cā retuliſſe ſufficiat (alioquin qͣꝫ ex multꝭ varijſqꝫ cauſis exceptiones neceſſarie ſintex latioribꝰ digeſtorū ſeu pandectaꝝ libris ītelligi pōt quarum quedam exᵏ legibꝰ vel exhis que legis vicē obtinent:vel ex ipſius p̄toris iuriſditioneᵖ ſubſtātiā capiūt ¶ Appellant̉ aūt exceptōes alie perpetue et ꝑemptorie alie tēporales ⁊ dilatorie. ¶ Perpetue⁊ ꝑemptorie ſunt q̄ ſemꝑ agentibꝰ obſtāt ⁊ ſemꝑ rem de quaagit̉ perimūt: qualis eſt exceptio doli mali et qd̓ metꝰ cauſafactū ē pacti ꝯuenti: cū ita cōuenerit ne oīno pecunia peteretur. ¶ Tꝑales atqꝫ dilatorieſunt que ad tēpus nocent et tēporis dilationē tribuūt./ qualis eſt ꝯuenti pacti cū ita cōuenerint ne ītra certū tp̄s ageretur. veluti intra quinquenniūNā finito eo tꝑe nō īpedit̉ actor rē exequi ergo hi quibꝰ intra certuꝫ tp̄s agere volētibobijcit̉ exceptio: aut pacti con
c ¶ In factū. redde ſingula ſingulis ꝓpoſitis cauſis ẜm Io.Sed nōne hoc tertio caſu .ſ. qn̄ per errorē ꝓmiſi dat̉ doli exceptio. Terte ſic. vt. ff. de doli excep. l. ij. §. certa. quare dicitꝙ hec actio in factū eſt ꝓponenda in ſubſidiū doli exceptionis. ſcꝫ ꝯͣ patronū ⁊ parentē ꝯtra quos turpes exceptionesnō ꝓponunt̉. vt. ff.de excep. do. apudcelſuꝫ. §. aduerſus.et ita hic accipitur.d ¶ Scriptuꝫ eſt. sͣ.de lr̄aꝝ obligatiōe.e ¶ Coartauimus.vt. C. de nō nu. pec.l. in ꝯtractibus.f ¶ Peteret̉; nota ꝙpactū de non petendo tria oꝑatur. naꝫtollit naturalem ipſo iure. vt. ff. de ſol.ſtichū. §. naturalis.Itē elidit ciuilē. vt īhoc. § itē obligat naturaliter paciſcentēnō petere/ nam et alias quis eſt obligatus naturaliter aliquid nō facere. vt n̄facere furtū. vt. sͣ. d̓ob. que ex d̓lic. naſ..§g ¶ Omnino. qꝛ nōciuilis ſꝫ naturalistm̄. ff. d̓ ſol̓. l. ſtichū.§. natural̓. in caſibꝰtn̄ ipſo iure vtrūqꝫtollit pactū. vt ī maleficijs factis ſi quiſpacificat̉ ne agaturitē in pignore remiſſo ꝑ pactū. vt. ff. depac. l. ſi tibi. §. quedā actiones. ⁊. §. depignore.h ¶ Apparet. oratōpoſita loco actionisẜm Pla. ſꝫ Io. ꝯtravt diximꝰ .s. de ac..§. ſic itaqꝫ.¶ Iniquū eſt. no. ſicff. de in li. iur̄. l. fi. etff. de iureiur. nā poſtea. §. dato. et. ff. dedolo. l. naꝫ ſufficit hͦtn̄ fallit quotiēs eſt ꝯͣ. l. iuratū. qꝛ non ẜuat̉ ſacr̄m. vt in aucͣ.ſce. mu. nō ſolū. §. j. col̓. v. q̄ ē de nup. C. aucͣ. qd̓ eis. et. ff. deiurepr̄o. l. adigere. ⁊. C. de le. et ꝯſti. l. nō dubiū in filitē quādo veritas al̓s ꝑ teſtimoniū pōt īueniri. vt. C. de re. cre. l. fi.itē quādo defert ſacr̄m a iudice. vt. ff. de iureiuran. l. admonendi. alias autem obtinet qd̓ hic dicitur.k ¶ Rem ſuā (diſtinguit̉ tn̄ vtꝝ iuret ſuā eſſe vl̓ petitoris n̄eſſe/ qꝛ ſi iuret ſuam eſſe dat̉ ſibi actio et exceptio. ſꝫ ſi iuretpetitoris nō eſſe. naſcit̉ ſibi exceptio ꝯtra petitorē tm̄. vt. ff.de iureiuran. ſed ⁊ poſſeſſori. j. et. ij. rn̄.l ¶ Actum. ſubaudi. et fuerit abſolutus ſicut hic innuit.m ¶ Gurat .ſ. ſi primo erat obligatꝰ/ vn̄ ſi ſoluat non repetitcū debituꝫ ſoluat. vt. ff. de condi. inde. l. ſi iudex. ⁊. l. iulia etcaue tibi qꝛ per iuſiuranduꝫ et per pactū naturalis tolliturobligatio. vt. ff. de iureiuran. l. fi. ī prin. et. ff. de ſolu. l. ſtichū
aut pam. §. naturalis; ſed per ſententiā tollitur ciuilis et remanet naturalis. vt. ff. de condi. inde. l. iul̓. ait Sed cum actioneꝫ inducat res iudicata vbi nulla omnino erat. C. de re.cre. l. actori. quare nō tollit vbi eſt. ¶ Rn̄. res iudicata de iure ciuili eſt/ ⁊ ideo tollit ⁊ inducit ea que ſunt de iure ciuili. ⁊ita obligationē ciuilem tollit et actionēque eſt de iure ciuiliinducit. vt. ff. de origꝭ. iur. l. ij. §. deindeex his (ea aūt q̄ ſuntiuris naturalis nontollit vt obligatiōeꝫnaturalem. vt ar. sͣ.de leg. ag. tu. §. fi.n ¶ Ex legibus. nequis ꝯueniatur niſicoraꝫ ſuo iudice. vtC. de exceptꝭ. l. fi.o ¶ Obtinent. vt ſena. conſul. vt. sͣ. ti. j.in prin. ſic̄ eſt excep.mace. et vell̓. vt. ff.ad maced̓. et vell̓. ꝑtotū ti.p ¶ Iuriſditione. vt. sͣ. de dolo malo et metus cauſa. vt. ff.de excep. doli per totū. item pacti. vt. ff. de pac. iuriſgen. §.q ¶ Agētibꝰ .i. ſine p̄finitione tꝑis. vt. ff. de doli p̄tor ait.excep. l. pure. §. fi lita tn̄ ſi ante ſnīam opponant̉. vt. C. ſentē.reſcin. nō poſ. lperemptorias niſi in .vij. caſibus in quibusetiaꝫ opponi poſſunt poſt ſnīam vt ratione etatis. vt. C. e. l.d̓r. ⁊. ff. de mino. l. minor. xxv. annis omiſſa. (itē miles. vt. C.de iur. et fac̄. igno. l. j. item in maced̓. et vell̓. vt. ff. ad mace.l. tam et ſi. item in donatore qui opponit vt conueniatur inquantum facere poteſt. etiam poſt ſententiam. vt. ff. de re iudi. l. nēſennius. §. fi(item exceptio falſi procuratoris. vt. C.de procuratꝭ. l. licet ſecus in ratione perſone procuratorisopponatur exceptio. vt quia miles vel mulier. quia talis exceptio dilatoria eſt. vt. jͣ. eo. §. pretorio. iteꝫ vbicunqꝫ dicerētnullum fuiſſe iudicium. vt qꝛ ſit venalis ſententia vel falſis