De iure perſonarum.

geꝫ imitanturª Et nō ieleganter in duas ſpecies. ius ciuileᶜ diſtributum eſſe videturnam origo eius ab inſtitutꝭduarum ciuitatum athenarūſ. ⁊ lacedemōioꝝ fluxiſſe vid̓rIn hiſ em̄ ciuitatibus ita agiſolitum erat. vt lacedemonijquidem magis ea q̄ ꝓ legibobſeruarent memorie mandarent. athenienſes vero ea q̄ inlegibus ſcripta comprehendiſſent cuſtodirent. ¶ Sꝫ naturalia quidem iura q̄ apudomnes gentes ꝑeque obẜuāt̉diuina quadā ꝓuidentia cōſtituta. ſꝑ firma atqꝫ immutabilia ꝑmanent. Ea vero q̄ ip̄aſibi queqꝫ ciuitas conſtituit

ſepe mutari ſolent. vvl̓ tacitoꝯſenſu populi vel alia pꝰ ea lege lata. Om̄e āt ius quo vtimur. l̓ˡ ad ꝑſonas ꝑtinet. l̓ adres. vel adⁿ actōes. Et priꝰ deꝑſonis videamꝰ. Nā paꝝ eſtius noſcere. ſi ꝑſone quaꝝ cācōſtitutum ē ignorenturᵖ.De iure perſonarum.Umma itaqꝫ diuiſio de iure ꝑſonarūs hec ē. ꝙ oēſ hoīesaut liberi ſunt. autẜuiª. Et libertas q̄dē ex quaetiā liberi vocant̉ ē naturaliſfacultas eiꝰ qd̓ cuiqꝫ facere libet niſi ꝙ vi aut iure ꝓhibet̉.Seruitus aūt eſt conſtitutio iuriſgētiū qͣ qͥs dn̄io alie

t ¶ Conſenſu. al̓s. nō pōt eſſe ꝯſuctudo. cū dicat̉ quaſi cōisꝯſucͥtudo ⁊ error ꝯſuetudinē īpediat. vt. ff. de leg. ⁊ ſe. cō. qa ¶ Imitat̉ .i. tm̄ valet vbi lex ſcripta nō ē qͣꝫtū vbi n̄ rōe.lex ſcripta eſt. Et no. tres ꝟtutes ꝯſuetudinis imitandi legēvt h̓ interpretandi legē vbi lex ē dubia. vt. ff. e. ſi. de interꝑtatōe. in fi. Itē corrigendi. vt. ff. de le. etſe. cō. l. de qͥbꝰ. in fi.⁊. jͣ. c. §. eo vero. qd̓diſtingue. aut ē gn̄alis ꝯſuetudo ꝑ totūmūdū. ⁊ tūc vīcit legē vbiqꝫ. vt. ff. e. d̓ qͣbꝰ. §. fi. Aut ſpecial̓⁊ tūc vincit legē ī eoloco vbi ē. vt. ff. cōmunia p̄dioꝝ. l. venditoꝝ. §. ſi ꝯſtat. dūmō pꝰ legē fuerit inducta. al̓s viucit̉ alege ſuꝑueniente. vtff. d̓ ſepul. vio. l. iiij.§. diuus. In alio atloco ꝯſuetudo ſpecialis nō vincit legēvt. C. e. l. ꝯſuetudīs⁊ hͦ ẜm Io. ⁊ Py. lꝫalij alit̓ diſtinxerūt.b Et. idcirco h. §.cōis ē ad duo .ſ. dicta ſupra ad ſcriptū⁊ nō ſcriptū. iō beneeſt hic. §. c¶ Ius ciuile large accipe. vt no. in. §. ꝯſtat.d ¶ Origo .i. lex. xij. ta. q̄ fuit origo totius iuris ⁊ p̓ncipiuꝫe ¶ Inſtitntis .i. ordinamētis. nā romanꝰ populus. x. virosꝓ iſto iure miſit qͥ. x. tabu. eburneas retulerūt. tā d̓ iure ſcripto athenienſiū. qͣꝫ nō reſcripto lacedemonioꝝ. Sꝫ qꝛ poſtea aliqͥd deerat qd̓ emendationē deſiderabat. data fuit poteſtas ꝑ vnū annū his decē viris. vt ius ⁊ leges corrigerēt. addēdo ⁊ detrahendo. ⁊ ſi opꝰ eſſet interp̄tarent̉ ⁊ vt ea facerent qͥ duas tabulas addiderūt. ⁊ ſic lex. xij. ta. ex accreſcenti dicta eſt. vt. ff. de origi. iu. l. ij. §. j.f ¶ Sed naturalia hic. §. pōt intelligi de iure naturali primeuo quo mouent̉ oīa ad aliqͥd faciendū. vt no. sͣ. e. ti. §. in pͥn.ſed quod dicit eſſe īmutabile. eſt ꝯͣ id qd̓ de ſeruitute dicit̉ qͣeſt ꝯtra ius naturale. ⁊ tn̄ p̄ualet. vt. sͣ. e. §. ius aūt. ſed dic n̄derogat̉ ob hoc. lꝫ n̄ ſeruet̉ in alio caſu naͣ nihilominꝰ equūet bonū ē. Et eodē mō rn̄deo ad illud qd̓. dicit̉. jͣ. de capi. di.§. ꝙ aūt. qd̓ eſt ꝯtra. vel vbi nō tollit̉ cognatio ſꝫ ius ſuccedondi. Itē eodē mō vt prius rn̄deo ad illud qd̓ de vſuc. dicit̉. jͣ. de vſuca. in prin. qd̓ ꝯſtat eſſe cōtra ius naturale. vt. ff.de cōdi. inde. l. nā natura. vel dic ꝙ iſte. §. loquit̉ de iuregentiū. qd̓ patꝫ ex illa lr̄a. qd̓ apd̓ oēſ gētes. sͣ. e. §. qd̓ ꝟo nat̉al̓.g ¶ Cōſtituit .ſ. de ꝯſuetudīe ſpāli. vl̓ lege mūicipali ſcripta.h¶ Tacito .ſ. ꝯͣria ꝯſuetudīe. vt. de le. ⁊ ſe. con. l. de qͥbꝰ ī fi.i ¶ Uel alia .i. ꝯͣrio ſtatuto. ⁊ ſic reddūt̉ ſingl̓a ſingl̓is.k ¶ Omne. Quid ſit ius. ⁊ qualiter diuidat̉ dixit nūc differentiā inter ipſa iura ponit. l ¶ Uel ad ꝑſonas. de hoc dictt̄. jͣ. in toto prmo libro vſqꝫ ad titulū de reꝝ diuiſione.m ¶ Ad res. de hoc dicet̉. jͣ. li. ij. ⁊. iū. vſqꝫ ad ti. de obli.n ¶ Ad actiones. de his dicet̉. jͣ. de actionibus.o ¶ Perſone. nā hō eſt res digniſſima creaturaruꝫ. vt. ff. deedil. edi. iuſtiſſime. vn̄ Quid. Prona q̄ cū ſpectāt aīalia cēterā terraꝫ. Os homini ſublime dedit celūqꝫ videre. Iuſſir eterectoſ ad ſidera tollere vultꝰ. Et ī virgilio. Cęleſtiſqꝫ origoilli eſt. Igniis eſt illi nigor et teleſtis ym⁊go vj li. Encop ¶ Ignorent̉. ⁊ ſic ſtatim ponit de iure ꝑſonarū. Et no. hicꝙ digniora preponenda ſunt. ſic. jͣ. de bon. poſ. §. alia vero.

et ꝑ hoc facimus multas formationes tituloꝝ.q De iure perſonarum. Rubrica.Umma .i. prima. qꝛ ⁊ alie ſequunt̉. vt. jͣ. de his qͣſunt ſui vel alie. iur̄. in prin. ⁊. jͣ. d̓ tutelis. in prin.s Uel dic ſumm .i. maxima. qꝛ ꝑtim eſt de iure naturali. vt libertas ⁊partim de iuregentiū. vt ſeruitꝰ. quoꝝvtrūqꝫ .ſ. ius naturale ⁊ gentiū antiquiꝰeſt iure ciuili. vt. jͣ. d̓reꝝ diui. §. ſingulorū. Uel dic ſummaid eſt breuis. ſic. jͣ. deobli. §. j.r ¶ Hoīes. Sꝫ pone ꝙ hic fuerūt duohomines. vnus liber. ⁊ alius ſeruꝰ. tunc hec ꝓpoſitio ē falſa. Dic ꝙ pluralis oratio cōuertit̉ in ſingularē ⁊ tūc eſt vera⁊ nō fallit. vt. ff. de cōdi. ⁊ demon. l. falſa. §. fi. ff. de peti. her̄.diuꝰ. in fi. ⁊ d̓ ori. iu. l. ij. §. exactis. ⁊. de ver. ſig. nō eſt. econtra ſingularis ꝓ plurali. vt. e. ti. l. in ſumma. ff. de teſta. tu. ſiqueſita. §. j. Et dic hic queſtiones poſitas. ff. e. l. iij.s ¶ Aut ſerui. Sꝫ qͥd de ſtatu libero. videt̉ liber. vt ſi ex noxa. cā agat̉. l. fi. Sꝫ ꝯtra eſt. vt. ff. de ſta. lib. l. ſtatu liber. Itēqͥd de aſcripticio vel cēſito. videt̉ ꝙ ſerui ſint. vt. C. de agri.⁊ cēſi. l. fi. li. xj. ⁊. C. in qui. ca. co. cen. l. fi. Sꝫ ꝯtra eſt ẜm Io.licet alij aliter diſtinxerunt cum poſſint fieri clerici ⁊ contradominoꝝ voluntatē. qd̓ non eſt in vere ſeruis. vt. C. d̓ epiſ.⁊ cleri. iubemꝰ. §. ſeruos. ⁊ in aucten. de ſanctiſ. epiſ. §. aſcripticios. coll̓. ix. Itē in dubio pro libertate iudicandum eſt.vt. ff. de regu. iur. l. libertas. ⁊ quod in ꝯtrarijs legibꝰ cōtinetur. loquitur quo ad ſeruitia quibus eſt aſtrictus. qua potuerunt facere teſtamentū ⁊ ferre teſtimonium. ⁊ alios actꝰciuiles exercere. Nec aliēare poſſunt ſine ſolo. vt. C. d̓ agri.⁊ cen. l. quemadmodū. li. xj. Item quid de monacho vel regulari canonico. rn̄. liberi ſunt. ⁊ ideo poſſunt reddere teſtimonium. qd̓ dic vt diximꝰ in aucten. de mona. §. cogitandūcoll̓. j. licet quo ad actus quoſdam fingant̉ mortui. vt in aucten. de mona. §. illud. ⁊. §. ſiquis aūt. coll̓. j. ⁊ in aucten. denup. §. ſed occaſionē. coll̓. iiij.a ¶ Libertas. hec diffinitio tribꝰ modis pōt legi. Primo ẜꝫIr: vt diffiniat̉ libertas eo iure qͦ inuenta eſt. id eſt naturali⁊ ſic etiā ſerui ẜm hoc ſūt liberi. naꝫ ⁊ ipſi pn̄t facere qd̓ volūt niſi qd̓ vi .i. de facto. vel iure .ſ. qͦlibet ꝓhibeāt̉. ⁊ hec ꝟba ex qua liberi ⁊cͣ. pn̄t eſſe d̓ diffinitione. nā ⁊ ipſi liberi vocant̉ ẜm idem ius. vt. jͣ. de libe. §. j. Alij dicuūt diffiniri libertatē liberi. nō libertatem ſerui. qꝛ ex prima vocant̉ .ſ. hodieliberi non ex ſecunda .ſ. quā habent ſerui. Eſt ergo libertasalia in ſeruo. alia in libero. ⁊ ẜm eos verbum vi exponit̉ vipͥus. Sed nec prma nec ſecūda placꝫ ꝙ ſerui ſint hodie aliqͦiure liberi. cū iuſgētiū in hͦ derogauerit iuri nat̉ali. vt. jͣ. §. fuitꝰ. ⁊ expone vi .i. iuregentiū qd̓ quadā neceſſitate induxit