tioni romane noſtroqꝫ additeimperio proteſtāt̉. Omnesvero populi legibus tam anobis promulgatisʰ qͣꝫ compoſitis reguntur. Et cum ſacratiſſimas conſtitutiones antea confuſasª in luculentā ereximus conſonantiāᵗ tuncⁿ noſtrāⁿ extendimꝰ curāº ad īmēſa veteris prudentie voluminaᵖ et opusʳ deſperatuꝫ quaſiper medium profundū euntes celeſti fauore iam adīpleuimus. Cunqꝫ hoc deo ꝓpitio peccatuꝫ eſt. tribunianoviro magnifico magiſtro exqueſtori ſacri palatij noſtri.necnon Theophilo et Dorotheo viris illuſtribus anteceſſorbus noſtris quoꝝ oīm
ſolerciam ⁊ legum ſcientiā etcirca noſtraſ iuſſiones fidē iāex multis rerum argumētisaccepimꝰᶜ cōuocatis his mādauimꝰ ſpecialiter vt ip̄i noſtra auctoritate noſtriſqꝫ ſuaſionibus inſtitutiones componerent vt liceatꝰ vobis prima legū cunabula non ab antiquiſ fabulisᵏ diſcere. ſed abimperiali ſplendore appetere⁊ tā ad aures qͣꝫ animi vr̄i nihil īutileᵐ nihilqꝫ ꝑperāⁿ poſitū. ſed quod in ipſisˢ reꝝ obtinet argumentiſ accipiant. Etquod ī priori tempore vix pꝰquadriennium prioribus cōtingebat. vt tunc conſtitutiones imperatorias legerenthoc voſ a primordioq īgredia
vandaliſ erat capta. ⁊ ornamēta imperialia exinde in affricātranſlata. vt. C. de offi. p̄fec. pre affri. l. j. circa prin.d ¶ Prouincie. ſic ꝯſtrue. tā affrica qͣꝫ alie innūerabiles proe ¶ Iteꝝ addite .i. adiūcte ditōe romane .i. iuriſdi uincie.tioni noſtroqꝫ imperio poſt ⁊cͣ.f ¶ Proteſtāt̉. nr̄isvictorijſ a ce. mu. p̄.nā iſte ꝓuincie priꝰfuerūt d̓ romano imperio pꝰ deſierūt etpꝰ centū quinqꝫ annos redierūt. vt hicinnuit. qn̄ dicit. iteꝝ⁊ pꝰ tanta tꝑoꝝ ſpatia ⁊cͣ. vt. C. de offi.p̄. pre. affri l. j. Acc.g ¶ Oēs vero. vſqꝫhūc dixit qͣliter bellicā curā habuit nūcqͣliter legalē.h ¶ Promulgatis.ſ. a hobis ⁊ dic d̓ nono. ⁊ ꝓmulgare eſteqͥtatē rudē ⁊ naͣture occultaꝫ iuris laq̄is īnodare in cō ponendo. ſecꝰ in ꝓmulgando. cōponere āteſt difficile ꝓmulgata in ordinē cōpēdioſe redigere.i ¶ Cōpoſitiſ .ſ. ab alijs qͣſ reformauimꝰin meliꝰ vel dic cōpoſitis a nobis. q. d. cōpilatis a nob̓ qͣſi ſimul poſitis a nobis. qͣles ſūt leges. ff. ⁊. C. ⁊. alioꝝ imꝑatoꝝſuas .n. ⁊ ꝓmulgauit ⁊ ꝯpoſuit. k ¶ Cōfuſas .ſ. ī tribꝰ codicibꝰ poſitas gregoriano theodoſiano et hermogeniano.vt. C. de no. C. ꝯfir. l. iu pͥn. l ¶ Conſonātiā .ſ. in vnū cōdicē quē nō habemꝰ ſꝫ ex eo facto factꝰ ē iſte quē habemꝰ.m Tūc .ſ. tꝑibꝰ releuati ad ſūmā iuris emādatiōeꝫ properamꝰ. vt. C. de iure enu. circa prin. n ¶ Tūc nr̄am extēdimꝰi. ſtatī pꝰ ꝯpoſitōꝫ illiꝰ codicis fecimꝰ digeſta. o ¶ Curā. vtnulla cōtrarietas poſſit reꝑiri. nullaqꝫ ſuꝑuacua ſil̓itudo. vtC. de ve. iur̄. enu. circa prin. p ¶ Uoluntaria. nā erāt decies centena milia verſuuꝫ ⁊ duo milia libroꝝ ⁊ alie multe leges. vt. C. de ve iur̄. enu l. ij. §. ſꝫ cū oīa. ⁊ in ꝓhemio. ff. §. ⁊q ¶ Et opꝰ deſperatū .ſ. a cōſtātino. nā ⁊ ꝯſtātinꝰ vo. āna.luit hͦ facere ſꝫ n̄ petiuit. r ¶ Profunduꝫ. reꝑit em̄ oīm legn̄ tramitē qͥ ab vrbe ro. cōdita ⁊ romuleis deſcēdit tꝑibusita eē cōfuſuꝫ vt ī infinitū extēdat̉. ⁊ nulliꝰ hūane nature capacitate ꝯcluderet̉. C. de ve. iu. enu. l. j. in prin.s ¶ Celeſti. ſubaudi deo celeſti mediante.s ¶ Adimpleuimꝰ. pꝰ digeſta ergo ⁊ pꝰ primā cōpoſitōneꝫC. factꝰ fuit h̓ liber. vn̄ qd̓ h̓ dicit̉ qn̄qꝫ ꝑ codicē corrigit̉. vtfacit de anno vtili qͥ obtinet ẜm hūc librū etiā in reſtitutōneminoꝝ ⁊ maiorū. vt. jͣ. de ac. §. rurſus. ſecus eſt per codicemin dictis reſtōnibꝰ. vt in. C. de tēp. in inte. reſti. l. fi. Itē in ſecūda eius cōpoſitōe facit mētionē inſtitutionū iā cōpoſitaꝝvt. C. de emē iuſti. co. ⁊ ſecūda eius editōe. l. fi. Ac.t ¶ Cunqꝫ h̓ .ſ. volumen digeſtorum ⁊ codicis.v ¶ Propitio .i. deo adiuuāte. v ¶ Peractū .i. cōpletumx ¶ Tribuniano. hͦ nomē ⁊ ſequētia ſūt datiui caſus. ⁊ etiaꝫdictio cōuocatis. ⁊ ꝯſtruit̉ cū illo ꝟbo inferiꝰ mādauimꝰ.y ¶ Exqueſtori. ꝓ ſuo ſimplici ponit̉ .ſ. q̄ſtore. No. ꝙ tribusmodis dicit̉ queſtor. primo ille qͥ querebat pecunias tributoꝝ ꝑ mūdū ⁊ ẜuabat. ſcd̓o ille qͥ p̄erat capitalibꝰ cāis. tertio qͥ ſtabat vt legeret libroſ principales qͥ cādidatꝰ pͥncipiſdicebat̉. ⁊ ita hͦ terrio mō accipio h̓. vt. ff. de offi. queſtoris.
l. in fl. ⁊ de orig. iu. l. ij. §. deinde. cū errariuꝫ. vel dic ẜm Io.ꝙ iā fuit in illo officio ſꝫ nunc nō eſt iudex exqueſtor .i. extraqueſturā poſitꝰ. vel dicas tertio eſſe nomē dignitatis. vt cōſul. vt. C. de aduo. d uer. iu. l. petitōeꝫ. ⁊ ibi egredientem.z Necnon. nota due negationes faciunt vnam affirmationem. vt hic. et. ff. deverbo. ſigni. l. ex duobus.e ¶ Iſuſt ribus. qͣn.tuor ſūt ordīes dignitatū. maximi vt ſuꝑilluſtres. magni vtilluſtreſ. medij vt ſpectabiles. minimi vtclariſſimi qͦs ſpecifca. vt ī aucͣ. de ap. §.j. ij. iij. ⁊. iiij. col. iiij.⁊ in aucͣ. ⁊ ab illuſtribꝰ. ⁊ qͥ. sͣ. eoſſūt col̓.v. ſūt ⁊ infimi. vt defenſores ciuiatuꝫ etmgr̄atꝰ nūicipales⁊ iſti nō hn̄t meꝝ imperiū ſed ſuperioris ſic. ꝑꝑatoribꝰ.b ¶ An̄ceſſoribꝰ. ſcīa vel etate vel qꝛ ſuerāt cū p̄cedētibꝰ imc ¶ Euoꝝ. h̓ ē int̓poſitio vſqꝫ illuc cōuocatis ⁊cͣ. ⁊ no. ꝙ. ī trihꝰ h̓ cōmendāt̉ qͥ ſūt huic arti intēti. eligēdꝰ eſt em̄ talis magiſter qͥ in ſe laudabilē vitā ꝓbis moribꝰ mōſtrabit ⁊ docēdi peritiā faciendā dicēdi interp̄tandiqꝫ ſubtiliratē. copla diſcernendi ſe hr̄e patefecerit. vt. C. de ꝓfeſſo. q̄ in ciui. cō. l. j.li. xij. itē in fidelitate. nā exqͦ hactenꝰ fideles extiterūt p̄ſumitur ꝓ eis. ff. de re mili. l. nō oēs. §. a barbarꝭ. de p̄teri. is em̄ſumimꝰ ꝯiecturā ad futura. ff. de accu. l. ſi cui. § hiſdē. ⁊ qn̄qꝫ occultā ꝯiecturā ſumimꝰ ad p̄teritum. vt. C. ad. l. iuliā. d̓adul. l. ſi hi qui. nā ſolers a ſolō dicit̉ qd̓ ē iotū ⁊ ars artis.Itē legē magiſter a ſcientia ⁊ fidelitate.d ¶ Argumētis .i. ex multis rebꝰ vel negatōis q̄ ſūt argum̄ta. vn̄ dic̄ ꝓuerbiū. Opꝰ laudat mgr̄m. ſc ī auc̄. d̓ mōa chis§. ſcimꝰ. col. j. e ¶ Acc.pimꝰ .i. recepimꝰ. Mandamꝰ .i. p̄cepimꝰ. f ¶ Suaſionibꝰ in bona ꝑte al̓s in mala. vt. ff. deſer. cor. l. j. §. ſuadere ⁊. C. de fur. ⁊ ſer. cor. l. ſiqͥs ꝑſuaſerit.g ¶ Inſtōes. iō ſic dictaſ. qꝛ ī ſtatū romani iuriſ nr̄aꝫ erigūtītelligētiā. vt. jͣ. t. j. §. is qͦ. h Ut liceat vob̓ loqͥt̉ iuueribꝰi ¶ Cunabula ꝑ ſimlē loqͥt̉. qꝛ ſicut in cunabulis infantes pͥmo morant̉ ita iuris acceptor inſtituta primo legere debet.ſic. ff. de offi. pre. pre. l. j. §. his cunabulis.k ¶ Fabulis. qꝛ in antiqͥs inſtitutionibꝰ erāt fabule q̄ fabulenec vera nec veriſil̓ a cōtinebāt ẜm Tulium.l ¶ Ab imperiali .i. ab imperatore qui ſplendet.m ¶ Inutile. quo ad animū. vel nihil inutile .i. inuiſtatum. vtpatet ex eo qd̓ dicit. jͣ. ꝓxi. ſꝫ qd̓ ⁊cͣ. n ¶ Perpera. qͦ adꝫaures. vel dic .i. male poſitū et ꝯtra ius.o ¶ In ipſis .i. in ip̄a rei veritate vel in his q̄ quotidic emergere poſſunt nō aūt inueniunt̉ hic ea que nō poſſunt euenireqꝛ de his nō curant legiſlatores. vt in aucͣtē. vt ſine. prohi.ma. ⁊ debi. ⁊ cre. §. quia vero. coll̓. vj. ⁊. ff. delega. ⁊ ſe. con.l. iura. ⁊. l. ſeꝗuen. Accur.p ¶ Legerēt. nā ⁊ olī a pͥncipio legebāt imꝑiales cōſtitutio