LIBER SECVNDVSratione: mox ea deſtrueret̉ reſpōdētia qͣ hiſtoriæ iis que de cāis agūt: manifeſte cōgruūt nam inter partes & ge-nerationem in libro hiſtoriaꝝ in negocio de animalibus: ea quæ de ſenſu de uoce de ſomno & uigilia interpo-ſita ſunt. Quare in his q̄ de cauſis: poſt ipſas partes liber de animaliū generatioue nō recte cōpulabit̉. Prætereaſimilitudo epilogi ī principio quinti hiſtoriaꝝ facti ubi primo de aīaliū generatione agere incipit per hiſtorias & eius cōgruitas cū hoc epilogo iu fine de motu facto: nobis manifeſte oſtendit hūc ſermonem qui eſt in fine de motu ueꝝ eſſe ibidē. n. in quinti principio ſcriptū eſt (Expoſui ꝑtes aīaliū oīum tū īteriores tū exterioresatqꝫ etiam de ſenſibus de uoce de ſomno: & quæ fœminæ mareſue ſint: iam explicaſſe exiſtimo: Reſtat ut eorundem generationes ꝑſequamur) hic .n. epilogus & eius locus cōformis eſt cū epilogo p̄fato poſito in fine demotu eorundē .n. idē eſt proportione locus. ille. .n. in fine eſt eius libri qui eſt de motu: ad quem de generationemox ſequitur. hic autem in hiſtoriis poſitus eſt in priucipio eius partis in qua narratio incipit de generationeille colligit partes: & ea quæ de anima de ſenſu de memoria de ſomno & cōmuni motu. poſtremo de animaliūgeneratione proponit: iſte autē eadem omnia prædicta colligit quæ in fine de motu collecta fuerant. preter memoriam & animam: de quibus in hiſtoriis nihil determinati tractatū eſt. Si autem in eo ꝗ eſt in principio quinti colligit de mare & fœmina: hoc nō tollit epilogoꝝ ſimilitudinem. quoniam in hiſtoriis ante hiſtoriam de gneratione de iis determinatum fuerat. & iccirco iſta colligere oportuit. in contemplatione uero cauſarum nonante generationem de mare & fœmina. Sed ſimul cum generatione animalium. debita de cauſa ut ibidem ari-ſtoteles demonſtrat: ſicuit contemplari. Hæc itaqꝫ duorum epilogorum ſimilitudo tam in his quæ epilogant̉.ꝗͣ in ipſis locis epilogorum: nobis oſtendit ꝙ epilogus ille ſiue ſermo in fine de motu poſitus: illi alteri poſitoin principio quinti hiſtoriarum conformis: uerus ſit. & ꝙ locus ille ſcilicet finis libri de motu: ei ſit li-bro propinquus qui de animalium generatione dicitur. Ad hæc expedita priori parte quæ eſt de animaliū ſub-ſtantia ac ſubſtantiæ operationibus propinquis: merito tota illa pars prima in fine ſui per epilogum colligi de-buit. priuſꝗͣ ſecūda pars pertractaretur. quemadmodum completa fecunda ꝑte mox in cōgreſſu tertiæ partis inprincipio octaui libri de hiſtoriis primam prius & ſecundam collegit dicens GGeneratio & reliqua animaliumnatura ita ſe hēt) Hoc qͣntū ad primā & ſecūdā ꝑtē (Actioues āt & uitæ ꝓ moribus uictuqꝫ differūi) Hoc quantūad tertiā. Ex quo igit̉ ī prīcipio tertiæ collecta eſt ſcd̓a ꝑs: rōnabile fuit ī fine primæqd̓ factū eſt in fine libri demotu aut ī principio ſcd̓æ qd̓ factū ē ī prīcipio ꝗnti hiſtoriarum collegiſſe primā. & in fine primæ ꝓpoſuiſſe deſcd̓a qd̓ fecit dicēs (Reliquū āt ē de generatione dicere) ī prīcipio āt tertiæ nihil ꝓpoſuit de tertia ſed ſtatim proſequutus ē. quoniā ipſa ſola tertia ꝑs ſuperat poſtremo hoc idē on̄dit̉ quoniā in fine libri de aīaliū ꝓgreffu aitiQuæꝗdē igit̉ de ipſis cæteris ꝑtibꝰ) hoc ꝗͣtū ad librū de ꝑtibꝰ(& eoꝝ q̄ circa ꝓgreſſū aīaliū circa oēm ſcd̓m lo-cū mutationē hūc habēt nodo) Hoc ꝗͣtū ad librū de ꝓgreſſu. (iis determinatis cōſequēs ē determinare de aīa)ꝑ hoc itaqꝫ patet ꝙ poſt eū ꝗ de ꝑtibꝰ ſeꝗt̉ ille ꝗ de ꝓgreſſu. poſt quē deīde ſeꝗt̉ ille ꝗ eſt de aīa. nō ergo poſt illūqui de ꝑtibus mox ſeꝗt̉ ille ꝗ de gn̄atione. ut ſermo ille alter in fine de ꝑtibus inuētus ſentire uidet̉. Quod igit̉ſermo qui eſt in fine libri de motu animaliū in cōi: ſiue epilogus ibidem poſitus ſit uerus. Alter uero ſcilicet ꝗin fine libri de partibus reperitur falſus ſit: ab aliquo ſcilicet quemcunqꝫ uolueris deprauatus: ex iis demōſtra-rum eſt. quæ autem ſit falſitas uel deprauatio & deceptio: & quæ deceptiōis cā: ex mox dicendis fiet manifeſtū.Quæna fuerit deprauatio epilogi libri de partibus & quæ cauſa deprauatiōis & de ſimili deceptione ꝗbuſdāin libro de longitudine uitæ occurrente.Caput.Riſtoteſes in primis quatuor hiſtoriarum libris partes omnes animalium: marem etiam & fœminamexpediuit. Cæterum in libro de partibus qui quatuor illis congruit: neqꝫ partes ad generationem neqmarem aut fœminam tractauit. Sed hæc uſqꝫ ad libtum qui eſt de generatione: certa de cauſa rationabiIi diſtulit. ipſe igitur iam de generatione tractaturus: cum multa poſt partium tractationem interpoſuiſſet ſcilicet librum de anima de ſenſu & ſenſibili de memoria de ſomno & eum librum qui de cauſa motus animali-um in communi dicitur: memor nundum partes ad generationem oportunas ſe pertractaſſe: neqꝫ de mare &fœmina quæ duo in quatuor hiſtoriatum libris libro de partibus correſpondentibus pertractata fuerant ut lectoribus quæ reſtarent tractanda de partibus oſtenderet: mox in principio libri de generatione ea quæ de par-tibus pertractata ſunt: ad memoriam reuocans ſumatim collegit dicen? Cum de cæteris animalium partibustum ſumatim tum ſingulatim ſeorſum de propriis generis cuiuſqꝫ dictum ſit). & poſt pauca (Reſtat ut de par-tibus quæ ad generationem pertinent diſeramus de quibus nihil adhuc definitum eſt). ac ſi diceret de cæterisanimalium partibus rectum hiſtoriarum ſequendo ordinem alias in libro de partibus pertractauimus: ſed nōcomplete. quoniam nec partes ad generatōnem: nec marem nec fœminam determinauimus. nunc igit̉ ad illa-rum complementum uoluimus ſimul cum generatione ipſas tractare partes ad generationem oportunas. ma-rem quoqꝫ & fœminam. Si enim partes ad generationem prius in libro de partibus pertractaſſet: ea quæ de partibus ipſis pertractauerat hic minime collegiſſet. Cauſa ergo propter quam ea quæ de partibus in hoc college-rit principio: non ea fuit ut per hoc librum de generatione cum libro de partibus continuum indicaret: Sed utoſtenderet ea ſe nunc fore perfecturum in libris de generatione: quæ in libro de partibus pretermiſſa fuerantuidelicet ſcientiā de ꝑtibus ad generationē aīaliū oportunis. Quod nō ſatis ītelligēs Apelicō theius diſciplīæꝓfecto amator: licet nō plurimū eruditus: uel ꝗſꝗs alter fuerit ꝗ uerā Ari. lr̄am uitiauit: ī manifeſtū īcidit errorē. hic. n. plurīa ariſto. ut īꝗt Strabo deprauauit. Ariſtoteles .n. libros plurīos cōgregauit. primuſqꝫ bibliothec-ordīauit adeo ut ſpeuſippi libros triginta argenti talentis emerit ut aulus gelius & diogenes laertius ſcripſit.a quo etiam egyptii reges bibliothecæ ordinem didicere. hāc autem librorum copia cum ſuis Theofraſto eiusdiſcipulo cum ſcola reliquit̉ hic autem dictam ariſtotelis bibliothecam cum ſuis: Neleo ſuo diſcipulo & con-diſcipulo ex ſcepſi ciuitate nato poſt eius mortem teſtamento conceſſit: qui Neleus illīc recedēs: eam ſcepſim