LIBER SECVNDVSdetulit poſteriſqꝫ ſuis litterarum ſane imperitis dedit. ii libros hos incluſos ac negligēter poſitos tenebant. Sentientes autem Athalos reges ſub quibus erant: ſtudium in conquirendis libris maximū habere ad bibliothecaminſtituendam quæ ꝑzami erat: ſub conſilio peſſimo eos ſub terra in quadam foſſa occuluerūt. quos tandem illiqui ex eo genere erant Apeliconi theio magno uenditos precio tradidere. Ariſtotelicos ſcilicet & Theofra-ſticos: tineis & humiditate labefactos: ille uolens corroſiones emendare eos tranſcribendos dedit. ſcriptu-ra non recte ſuppleta libros edidit erroribus plenos. ut inquit ſtrabo. A Theofraſto igitur uſqꝫ ad illa temporaperipachetici cum penitus libris carerent: paucis dumtaxat exceptis: nihil habebāt in quo firmiter philolopha-rentur. Cæterum poſteriores poſtꝗͣ ii libri in lucem uenere: Ariſtotelem inuitantes: longe melius ꝗͣ illi prioresphiloſophati ſunt. Addito etiam ad errorum augmentum. ꝙ cum Silla Athenas ceperit: cōtinuo mortno Apel-cone: eam bibliothecam Remam detulit & futtim gramation quidam ariſtotelis amator & librarii uendentescortupto eo qui bibliothece præerat tranſcripſere. & ut ſit multa a ſcriptoꝝ incuria potius: non conferendo exemplum exemplari: & ſola lucri gratia ſcribentium quam phyloſophiæ amore multa deprauata ſunt Creden-dum eſt igitur illam dictionem (ϖορηασ) quæ ſonat (progreſſu) tineis aut humiditate labefacta uel nō labefa-ctam in hanc dictionem (ενεσεαν) ideſt (generationum) ab aliquo prædictorum uel alio quem uolueris im-pe rito imitatam fuiſſe. tantoqꝫ magis in hunc incidit errorē quia eam principio de generatione cōformein eſtecōſpexit. in quo ea quæ de partibus colligit. quo factum eſt ut non ſolum illam uitiauerit dictionem ſed libro-rum loca mutauerit. illum uidelicet qui ē de generatione in locū eius qui ē de ꝓgreſſu traſferendo: corrigendaeſt igit̉ hoc mō ea littera qua dcebatur in ſine de ꝑtibus (Sequitur ut degenerationibus ipſoꝝ diſeramus) ut recte dicat̉) Sequitur ut de ꝓgreſſu ipſoꝝ diſeramus) in ſimilē errorem Cecidere nōnulli: ꝗ cū Ariſtotelem cernerent ī principio libri de cā longitudinis ac breuitatis uitæ. ea collegiſſe quæ in libro de ſomno & uigilia tractata fuerant: credidere librum huc qui eſt de uitæ longitudine ac breuitatæ: ei libio ꝗ de ſomno dicit̉ & uigilia:comitē eſſe. ait. n. DDe ſomuo quidem igit̉ & uigilia dictū eſt prius de uita aūt & morte dicendū poſterius ſimiliter aūt & de langore & ſanitate quantū adiacet naturali phyloſophiæ nūc autē de cā eius quod eſt hæc quidemeſſe longe uitæ: hæc āt breuis uitæ ſicut dictū eſt prius cōſiderandū) non. n hic ea de cauſa collegit qͥ de ſomno& uigilia: ut hos ambos libros oſtenderet uicinos: & cōtiguos. quoniā uere ꝑ multa media ſeparati ſunt. ſed ſomni & uigiliæ hic meminit: eo quia cum de coniugationibus tractaturus eſſet: de quibus in libro de ſenſu & ſenſibili ſe tractatriꝝ eſſe iam promiſerat minime cōiugationem quæ eſt ſomnus & uigilia expectaremus. cū de eaſuo loco .ſ. inter operationes aīali propinquas iari egiſſet. Eſto igitur prudens cum Ariſtotelem alicubi uiderisaliqͣ colligentē: & aliqua proponētem: ſeu ſe tractaſſe aut tractatuꝝ pollicentem neqꝫ putes ꝑ hoc continuū ſemper illorum uelle ordibem. Sed tunc cerriſſime continuū expectabis ordinem cū in principio aut fine librorumuel partis alicuis iam expeditæ uel incipientis colligit aut proponit. potiſſime cum nulla alia ſpetialis cauſa collectionis illius aut propoſitionis præter illoꝝ ordinem aſſignari potuerit. Qualis cauſa ſpecialis in collectionefacta in principio de animalium generatione aſſignari pōt: quæ iam prædicta eſt qualis etiā aſſignata eſt ſpecia-lis cā eius collectionis quæ in principio de longitudine ac breuitate uitæ facta eſt qualis inſuper in prīcipio demotu aīaliū aſſignari poteſt præter ordinem. Collegit .n. ibidem dicta de particularibus motibus: non ut librūhunc uicinum putaret illis in quibus particulares motus pertractati ſunt ſed ut neceſſitatem oſtendat illius traditionis quæ eſt de cauſa motus in cōmuni aīalium: cum aliæ determinationes de particuaribus motibus & diuerſo modo ab illo aliam requirant tractationem in quibus autē collectionibus aut propoſitiōibus ſperialis cāpræter ordinem percipi non poteſt: ſed abſoluta dictoꝝ collectio & dicendoꝝ propoſitio reperitur ī iis certuspartium aūt libroꝝ ſolus attenditur ordo talis ſcilicet ut ea quæ proponuntur ſeqni mox debeant ad ea quacolliguntur. ut etiam in ſuperioribus demonſtratum eſt. Subtile ergo ingenium ac animi ſolertia hominē reddit habilem ad haꝝ ſperialium cauſarum inuentionem ad uerumqꝫ librorum ordinem doctrinæ phyſicæ Ari-ſtorelis perceptionem. Quæ igitur fuerit deceptio & quæ deceptionis cauſa & erroris ex iis mamanifeſtum eſtNunc de plurimis erroribus qui ex dicta deceptione in philoſophoꝝ ſcolis ortū habuerūt circa ordinē libroꝝphyſicæ doctrinæ Ariſtotelis ꝓ poſſe diſputabimus. Dato enim uno incōuenienti plura ſequi facile eſt.Qd̓ diuiſio a ꝗ bnſdā de negocio aīaliū facta eoſdē philoſophos & alios in ſex deduxit error̄s. Caput. IIII.lximus in ſuꝑioribus duas eſſe difficultates circa naturalis doctrinæ Ariſtotelis ordinē unā de ꝑte unāad alteram partem collata de qua ſuperius iā expediuimus Alterā de ꝑticulis illius partis quæ eſt de aīalibus inuicē collatis. q̄ pars de aīalibus fuit quarta pars phyſicæ doctrinæ Ariſtotelis de qua ſecunda difficultaie nunc diſputandū eſt prius ſuppoſitis & apꝗrobatis ꝗbuſdam de duobus p̄fatis epilogis ſiue ſermonibusplurimos circa hāc diffīcultatē corrigēdo errores. in primis tamē ipſos ponemus errores dehinc contra unum-quēqꝫ ſingulatim diſputiabimus. Vidētes .n. plurimi phyloſophi ea q̄ in fine libri de ꝑtibus aīaliū & ea q̄ ī prin-cipio de lōgitudine ac breuitate uitæ ſcripta reꝑiunt̉ nō habētes ī manibꝰ ſuis librū ꝗ de ꝓgreſſu aīaliū cōiterdr̄ cū ipſimet dicāt eū nūqͣ uidiſſe nec aduertētes ad plurima ariſto & pypatheticoꝝ de hoc ordīe dicta: īferiusꝑ nos deducēda: ſed uerba potius ipſius auicēnæ ī prīcipio ſui libri de aīa obſeruātes dixerūt totā de aīalibus methodū ī duas ꝑtiri ꝑtes qͣꝝ una ē de principio formali aīaliū .ſ. de aīa: cū oꝑatiōibus ipſam cōſequētibus .ſ. ſenſumemoria: ſomno & uigilia & motu Iōgitudīe ac breuitate uitæ iuuētute & ſenectute. reſpirarione: morte & inca lāgore & ſanitate. & hāc ꝑtem poſuere priorē quoniā aia cōe eſt principiū oībus aīalibus imo ēt plātis: cōia ātuti dicūt p̄cedre debēt Altera ꝑs eſt de corꝑe ſenſitiuo: qd̓ eſt malis ꝑs ipſius aīalis. de qua ꝑte dicūt eē librū deaīalibus: ex tribus ſuo mō cōfectū .ſ. ex hiſtoriis ex ꝑtibꝰ. ex gͦ īatiōe. Ex ꝗbus uerbis ſex colligunt̉ exrores. Pri-mus error eſt ꝙ ſcd̓m hos liber de hiſtoriis de ꝑtibꝰ de grīatiōe ī unū cōpulati ſint. Scd̓s ꝙ illud totū ex iis tribus cōfectū de ꝑte mali aīaliū dici debeat. Tertius ꝙ iliud totū ex tribus cōfecctum liber de aīalibus dicatur