Druckschrift 
De numero partium ac librorum physicae doctrinae Aristotelis
Einzelbild herunterladen
 

LIBER PRIMVS: eo quo cās ea de cauſis cōſequūt̉ ſic ī anterioribus aliꝗd ꝓpōit & ſic eēt unus alius modus ī nullo alioloco reꝑtus .ſ. qu ī prīcipio proponit̉ & colligit & ī aūrioribꝰ ſolū ꝓpōit. Quartus ī prīcipio ſēſu & ſenſibili ubicolligit & ꝓpōit & ī anrioribꝰ nihil fit. De ſcd̓o duo reꝑimo loca prīus ī prīcipio eio de motu: ubi dcā colligit& dicēda ꝓpōit. ī fine uero aūrioꝝ .ſ. libri de ſōno ſolūmō colligit. Scūdus ī prīcipio de lōgitudīs ac breuitatisuitæ tractata colligit & agēda ꝓponit. ī fine uero anterioꝝ .ſ. de generatiōe aīaliū ſolūmō colligit Tertius autēmodus: uidelicet ī principio colligant̉ & ꝓponant̉ eadē p̄ciſe in fine anteriorū collecta ac propoſita fuerātcum ingenioſus non ſit uerū potius nugatorius: eo non uſus eſt Ariſtoteles in ſuis epilogis: tanꝗͣ Ariſtoteli īge-nioſiſſimo ac ī ſcribendi eruditiſſimo indecēs. loca igit̉ p̄dicta numero uiginti duo ſunt ſeptē uidelicetin principiis materiam ſolum proſeꝗtur abſqꝫ hoc colligat aut ꝓponat. octo uero in principiis ſolū ꝓpo-nit. in ꝗbus aūt in principio tantū colligit̉. unus. ſex uero ī principiis ꝓponit & colligit. ſi tamē principiumſecundi de ꝑtibus et fini metheoroꝝ cōparat̉ uti diximus ſic erunt ſeptē & in uniuerſum uigintitria loca & modi decem aut undecim .ſ. tres cum in principio ſolūmodo proſequit̉ materiā. quatuor ſi in principiis tantumponit. unus modus in principio ſolūmodo colligit̉. Duo modi in principio colligit̉ & proponit̉. Imo tresſi ſecūdus liber de partibus cōparet̉ fini quarti libri metheororum. quēadmodū ēt libro de hiſtoriis cōparaba-tur. Et hæc ſatis ſint de modis decē uel undecim epilogandi quibus Ariſtoteles in locis uigintiduobus aut ui-gintitribus uſus eſt. ex quibus partium ac libroꝝ phyſicæ doctrinæ Ariſtotelis particio ac numerus collectus ēquos ꝗdem hic poner̄ uoluimus ut ſcitis iis modis: quiſqꝫ faciliter illū cognoſcat modū illū quo ī prīcipiis eadēpræciſe colligunt̉ & proponunt̉ quæ in anterioribus collecta & propoſita fuerant. qui poſitus eſt ī fine libri departibus animalium non fuiſſe Ariſtotelis modum ſed uiciatum fuiſſe. ſicut in mox tractandis demonſtraturiſumus. Cæterum anteꝗͣ huic primo uolumini calcē īponā circa p̄fatum librorum Ariſtotilis numerum nōnul ambiguitates diſſoluende ſunt.Quod Ariſtotiles nullum de alimento proprium fecerit librum.Caput. XXI.Irca ea igit̉ quæ de libroꝝ numero definita ſunt. Primo ꝗdē dubitat̉ an Ariſtotiles de alimento librumcōdiderit ueluti nōnulli latini ſenſere ph̓i. ī quoꝝ fidē eiuſdem Ariſtotelis uerba deduci pūt. Nam ſecundo de aīaliū ꝑtibus libro cum de uenis loq̄ret̉ ſic ſcripſit. VVerū cibi excremēta ꝗbus aīalibus iunctaſint: & qͣs ob cauſas aptius in cōſiderāda diſcerendaqꝫ alimēti rōne explicet̉.) In ſecundo quoqꝫ de aīa libro dixitFFiguraliter ꝗdem igit̉ ꝗd ſit) ſuple alimentū Dictū eſt. certificandū aūt poſterius de ipſo ī propriis ſermōibꝰAd hoc dicimus Ariſtotelē de alimēto nullū ꝑticularē de eo ſolo edidiſſe librū: ſed de eo ſparſim in plurimi-ſcripſiſſe locis. In libro enim de generatiōe & corruptiōe ꝓut ei comodū fuerat de alimēto breuibus egit. ipſumuidelicet docendo eſſe nutribili cōtrariū. & eius ſubſtātiā quātitate augmētū ꝑhibente in eodē eſſe. in libroquoqꝫ de aīa plura ſecundū loci oportunitatē de nutrimēto ꝑtractauit ipſum duplex eſſe dicens. alterum uidelcet nurribili ꝯtrariū alterū ſimile. quo fit ut inuicē utraqꝫ patiāt̉ & agāt. dicēs quoqꝫ eādē hoc .ſ. ſb̓a nutrire īIo uero .ſ. magnitudine quātitatem augere. hæc igit̉ & plura alia ſunt q de alimēto ī libro de generatiōe & corruptione & libro de aīa ſcipſit Ari. plura aūt iis de alimēto: ī libro de aīalium generatione ſe ꝑtractaturum policet̉: promiſſa poſt hæc ī p̄fato libro ꝓpriis ꝑſoluunt̉ ſermonibus. ita ut cuiqꝫ notū fiat in uno ſolo codiceſed ī pluribꝰ de alimēto docuiſſe Ari. ꝓmiſſa aūt ab eo ſunt hæc. Nam ī tertio de aīaliū partibꝰ libro de uēisloq̄retur. tale nobis policitus eſt. Sed quonā & ex quo aīalia nutriant̉ et quo modo et uentre capiant alimētum de generatiōe agit̉ aptus & expectari & explicari pōt) Ex ꝗbus de alimēto tria ſe ꝑtractaturū policeturVnū ꝗd ſit alimētū ex quo oīa aluntur aīalia. Alterū quonā aliunde trahat̉. Tertium quo pacto in nutritiſubſtantia cōuertat̉: Quarto ēt de ꝑtibus libro de ea lactes dicit̉ ageret poſt aliqͣ dixit. Quēadmodū autēcapiāt alimētū & quo pacto uēas ex alimēto īgeſto ſubeat eas ꝑtes qd̓ ī uēis digerit̉. explicabit̉ generatione alimentoqꝫ animalium agemus). Hæc de ꝓmiſſis. quæ ꝓmiſſa pluribus alijs: ī ꝓmiſſo libro per ſolutaſunt. hæc aūt ſunt. Alimēti neceſſitas eiuſdē ſubſtantia. locus unde ſumant̉ uie quas trāſit & diffundit̉. Nutritiōis modus ad plantarū ſimilitudinē. Cōuerſio reſudationē in nutriti ſb̓am. ſecundū nobilitatē & ignobilita mēbroꝝ: alimēti diuerſitas mēbris diſtribuēda diuerſis. ſecūdo de aīaliū generatiōe. id qd̓ prīo tractatuꝝfuerat ſic docuit. Sed porētia ꝗdē aīal ſit ſed īperfectū: aliunde accipiat alimentū neceſſe eſt.) Quid aūt eſſetalimētū parū ante docuit dixit, (Aſimētū aūt ultimū aīalis ſanguis eſt.) Vnde aūt alimentū illud ad aīal ī utero trahat̉ ſic docet. Quāobrē utero & parēte ut terra planta utit̉ ad cibū hauriendū donec perficiat̉.) Quoaūt & ꝗbus uiis alimēto fetui ī utero cōſiſtenti aditū natura ſubminiſtrauerit docuit ſic dicens. Quo circa excorde prīo uenas illas duas natura deſcripſit. de quibus uenulæ depēdēt ī uterū ex ꝗbus umbilicus uocat̉ſtat.) Et parū poſt (bene aūt quaſi radices cōtingunt uterū qͣs alimentū haurit. fetus eius .n. gratia ī utero ma-net. ) De prīo cōſtituente ſanguine qd̓ alimentū poſt hoc efficit̉. ſubdit. Sed ꝓtinus ut in plantarū ſemībus īeſtaliꝗd tale primum qd̓ lacteū uocat̉: ſic in aīaliū materia: excrementū conſtitutiōis alimētū eſt.) Poſt hæc ad nu-tritionis modum qui & in utero & extra uterum fit ſe cōuertens: per comparationem ad plantas ſit ſcripſit. (ncrementum igitur fetuū umbilicū contingit eodē quo plantis modo radices atqꝫ ēt aīalibus ipſis ubi abſo-luta iam ſunt ex eo qd̓ continentur alimento idē accedit.) Cæterum poſt hæc quo nam modo membra reſuditione quadam alimenti & in membri naturam conuerſi nutriant̉: oſtendit Ariſt. dicens. (Per uenas igit̉ & meatulos quoſqꝫ alimentum reſudans quēadmodū aqͣ tardiuſculū funē in carnem aut carnis proportionale con-uertit̉ frigore conſiſtens &c.) Ibi .n. modum quo diuerſa reſudante alimento nutriant̉ membra diuerſo quippe nūc frigore nūc alio ſcd̓m mēbroꝝ cōplexiōes accutiſſime docet. nobile .ſ. alimētū nobilibus ignobileignobilibꝰ mēbris mediocribꝰ mediocre more pr̄iſfamilias natura diſtribuēte. nobiliores cibos filiis ignobiliſſimos ſeruis bruta tractantibus medios uero mediis. Sic enim natura parens ſuos diſtribuit cibos. de quo ſcri