LIBER PRIMVS& generaliter oīum librorum qui de rebus aīali ſpectantibus a natura ſola productis ſpeculant̉. Nunc autem adaīalium paſſiones tranſeundum eſt: q̄ non ſola natura operante: ſed arte ſubminiſtrante efficiunt̉ quādoqꝫ. heaautem ſunt langor & ſanitas. de quibus ī libro ꝗ de langore & ſanitate inſcribit̉ determinatum eſt. quem librūtanꝗͣ. ultimū in naturali ſcientia illi naturales poſtremo attingunt & ibidem deſinunt qui medicinam adiſcerenolunt: ad ulteriora non progredientes. a quo etiam libro prima medicinæ ſuſcipiunt principia naturales illi ꝗultra naturalia medicā artē adiſcere cupiunt. ea. n. principia in libro illo contermino tradita p̄cognoſcentes: &tanꝗͣ lac ab ubere & cibū mollē ignari medicinæ aptū ſugentes ad ulteriora artis medicæ tanqͣ ad cibū groſſumdentibus molendum iam leuiori cibo nutriti: oportune accedunt. de cuius libri ordine nunc eſt agendum.Ordo libri de ſanitate & langore & ꝙ eum librum Ariſtotiles compoſuerit.Caput. XVII.Angor & ſanitas ad certos uſqꝫ termīos phyſico res dōeſticæ ſunt. ſunt .n. uiuentibꝰ ānexe ꝓprietates. nōenim morbus aut ianitas uita carentibus euenire ualent. quare cū phyſici ſit plenā de uiuentibus tradere doctrinā: ſua quoqꝫ interſit de ſanitate ac langore prima ſaltē docere principia hoc quoqꝫ ex iis mani-feſtum fit. nā rationales medici cū a naturali diſcedūt diſciplina: mox ſub medicinæ p̄ceptis ſe offerunt: lepidiſ-ſimi ēt philoſophi naturales de medicina minīe curantes: eo uſqꝫ ꝓcedūt quo medicinā attigerint. hæc enī quæde rationalibus dixi medicis & lepidiſſimis phyſicis clare demōſtrāt & ꝙ utriuſqꝫ ſcientiæ quoddā ē cōterminū& ꝙ uria prīcipia medicinæ a phyſico medicus mutuo accipiat qͣre ſanitatis & lagoris tractatio philoſopho naturali uſqꝫ ad aliquē terminū neceſſaria eſt. Hæc aūt tractatio in eo ꝗ de langore & ſanitate ab Ariſtotele expe-dita fuit. In cuius libri fidem tametſi nullum unꝗͣ ui̓derim cōpletū tractatum: nec aliquē de latinis aut arabibusſeu græcis auctoribꝰ legerim: qui hunc librū ſe uidiſſe dixerit ego tamen nōnulla huius libelli uerba: principiūordientia: litteris ſcripta græcis poſt eū ꝗ de morte & uita in exēplari quodā iuueni græco. q̄ infetius ponendaſunt. Accedit ad hanc ueritatē illud quoqꝫ qd̓ in libro ſecundo de partibus aīalium ſcriptū inuenimus: dum dicerebro loqueret̉ Sed de iis cū de morborum cauſis agitur diſerere cōgruum eſt. uidelicet quo ad tractare de ijsnaturalis ſcientiæ intereſt. Huius ēt teſtimoniū illud eſt qd̓ circa principia libri de cā longitudinis & breuitatisuitæ de hac tractatione ſic ſcriptum eſt De ſomno ꝗdem igitur & uigilia dictum eſt prius: de uita aūt & mortedicendū poſterius: ſimiliter aūt de lāgore & ſanitate: qͣtū adiacet naturali philoſopho. Ex ꝗbus oībus patet Ari-ſtotel ē de ſanitate ac langore ꝑtractaſſe. liber āt eius ſeu eius libri prīcipiū: & oē qd̓ de hoc uidimus ſic ſe habet(ωερι νέ ῦςείασ και κόσοῦ σῦ μονονεστιν ίατροῦ αλλα και φύσίκόῦ μέχρι τον ϖοσ αῖτιασ ειϖειν δεδια φεροῦσι και ν δίαφερον τα θεῶρουσιν ου δέιλλαήθαήῦ εωόει ο τι δε σμνόρόσ η ϖραγματια μεχρι τήος εσ τίμαρτύρει το γινομένον τ τε σαρια τρων οσόι κομψοι η πέρι ερςοι λέςόυσόι τα ϖέρι φύσέωσ ντασ αρχασ εκείρέν φξιονσιλαμβαήειν ντ οέρι φύσέῶσ ϖραγμα τενθέντων οι χαρι ξσ τατοι σγένον Ieλέυτοσιν έίσ τασ ἀρχασ τησ ια τρικασ. Quod ſic interp̄tatur) De ſanitate aūt & egritudine non ſolum me-dici uerūetiam phyſici uſqꝫ quid intereſt cauſas dicere. quatenus uero differūt: & quatenus differentia: ſpeculatur: latere nō opottet. Nā ꝙ ea tractatio cōtermina ſit uſqꝫ ꝗd: teſtat̉ qd̓ fit. & .n. medicoꝝ ꝗcūqꝫ diſerti curioſiue dicunt̉: de natura dicunt: & illinc prīcipia facienda putant. ꝗcūqꝫ uero de natura negociant̉: ellegantiſſimi fere ad medicinæ principia tractationem ſuā deponunt.) Hæc. n. ſunt illa paucula q̄ de ſanitatis & langoris cauſispoſt librū de morte & uita mox ī græcis exēplaribus ſcripta inuenimus. Ordo āt huius ē quonniā mox ſeꝗt̉ adeū ꝗ ē de uita & morte. hoc prīo pater ex iis q̄ ī fine libri de uita & morte: & ī principio libri huius per conti-nuatione ſic ſcripta reꝑ unt̉. De uita igit̉ & morre & q̄ ad hāc ſpeculationē ꝑtinēt dictū ē fere de oībꝰ. De ſani-tate āt & ægritudīe nō ſolū medici uerūēt phyſici uſqꝫ ꝗd ītereſt cās dicer̄) Talis .n. hoꝝ librorū reꝑta ē apud exeplaria græ ca fcā cōtinuatio. Accedit ad hoc quoniā licet de ſanitate ac lāgore uaria ac uario mō tractent̉ a medicis & a naͣli philoſopho: hoꝝ tamē doctrina cōtermīa eē debet. igit̉ qd̓ phyſici erit finis. medicæ artis erit prīcipiū. & hoc ſenſit Ariſtoteles cū poſt p̄fata ſubdidit (uatenus uero differāt & qͣteno dr̄ia ſpeculāt̉ latere nō oportet. nā ꝙ ea tractatio cōtermīa fit uſqꝫ ꝗd teſtat̉ qd̓ fit) Quod āt hæc duæ ſcīæ ꝯtermīæ ſint: ꝙ aſſumptū fuerateo ꝗppe Ariſto. demōſtat mō: quo ī eo ꝗ de ſenſu & ſenſibili demōſtratū fuerat. dicens (Etenim medicoꝝ ꝗcūqꝫdiſerti curioſi ue dnīr de natura dicūt. & illīc prīcipia ſumēda putāt. ꝗcūqꝫ uero de uatura negociāt̉ elegātiſſimifere ad medicinæ prīcipia tractationē ſuā deponūt.) Ex iis uerbis liꝗdo patet tractationē de ſanitate ac morbouſqꝫ ad certos limites ipſi phyſico & medico cōterminā eē. qͣre cū tractatio de lāgore & ſanitate uſqꝫ ad certos limites medius eoꝝ ſit cōtermīus: ita ut cū natutales illud deuenerīt .ſ. ad medicīæ prīcipia ul̓ia tractationē ſuamdeponāt: & finiāt medici āt īcipiētes illic ſua capiāt ꝑtīcipia. hæc nobis clariſſime demōſtrāt libellū de ſanitate 8lāgore ab Ariſtotele factū: ꝗ morbi ac ſanitatis ul̓ia prīcipia ſcrutat̉: ſeꝗ mox debere ad eū ꝗ d̓ morte dr̄ & uita.ꝗ ē de iis q̄ ultīo a ſola na aīaliū eueniūt. & eē iā initiū alterius artificis .ſ. medici: ꝗ rōne utit̉. Nec obſtat ꝙ plātarū cognitio ad phyſicæ doctrīæ cōplemētū eā ſeqͣt̉ ꝑtē q̄ ē de aīalibꝰ methodus. nā & ſi ad naturalis diſciplinæcōplemētū: plātæ ipſæ poſt aīaliū cognitionē neceſſariæ ſint: ad cognoſcēda tū ſanitatis ac lāgoris prīcipia prīa& cās prīas: q̄ ī qͣlitatū ac elemētoꝝ humorūqꝫ tēperie ac diſtēperie a naͣli curſu cōſiſtūt: cuius cognitiōis officiūlibro huic de lāgore & ſanitate ꝑtinet plātæ ipſæ neceſſariæ nō ſunt. neqꝫ īter phyſicū & medicū ꝯtermīe putaridebēt. ſed ea ſola ꝑs qͣ aīalibꝰ attinet ipſi morbo & ſanitati cōtermīa eē debet. Plātaꝝ .n. cognitio a phyſico tra-dita ſanitaris aut morbi cauſas nō docet ītrinſecas & eſſentiales. quoniam heæ ſolæ animalibus intrinſecæ eueniunt. hæc enim ſunt elementorum ac humorū diſtemperantia & tēperies a prīcipiis generatiōis & ab elementis extrinſecis & locoꝝ mutatiōibus euenientes. quorum plantæ in nullo ſunt ꝑticeps cauſæ. Ad hæc ī prīcipiolibri de cā lōgitudinis ac breuitatis uitæ ait. De ſomno ꝗdem igit̉ & uigilia dictum eſt prius de uita autem &morte dicendum poſterius. ſimiliter āt de langore & ſanitate quantū adiacet naturali philoſophiæ. nūc aūt decā eius qd̓ eſt hæc quidem eſſe longæ uitæ hæc autem breuis. ſicut dictum eſt prius. conſiderandum) per quæ