LIBER PRIMVSuerba clare accipitur Ariſtotelem in ſuperioribꝰ de ſomno egiſſe & uigilia. in poſtremis diſputaturum de morte & uita ſimiliter de lāgore & ſanitate. in p̄ſenti opuſculo de cā longitudinis ac breuitatis uitæ. Quærendū igtur eſt ꝗdnam ītellexit cum dixit (ſimiliter aūt de lāgore & ſanitate) ſi dixeris eū uoluiſſe locū qui eſt īter huncde lōgitudine uitæ & eū qui de morte: imꝑfecta ac īſufficiens ſua fuiſſet ꝓpoſitio. cū illud medium plura capiatnec de illis pluribꝰ locis ī hoc p̄fato ſermōe aut īferius alicubi decernat. nā cū in hoc ſermone ꝓprium libri demorbo & ſanitate locū nō determinaſſet: ſuū fuiſſet officiū ꝑ uerba ſua ī illo toto medio alicubi dearticulaſſe:ſicuti de iuuentute & ſenectute & reſpiratiōe factū eſt. Nam cum ī principio huius libri qui de cauſa longitudi-nis ac breuitatis ut dicitur nihil d̓ iuuentute propoſuiſſet. Huic defectui ī fine libri præfati clare ſuppleuit. colligens. n. ea quæ de Iōgitudine ac breuitate uitæ docuerat: mox ſubdidit (Reliquū aūt nobis cōſiderare de iuuētute & ſenectute) Eode quoqꝫ mō cū de reſpiratione nihil ꝓpoſuiſſet: mox ī prīcipio libri de iuuentute & ſenectute deffectui ſuppleuit dicen? De iuuentute āt & ſenectute & morte & uita nunc dicēdum. ſimul autent & de re-ſpirarione neceſſarium fore cauſas dicere) A ſimili igitur cum de lāgore & ſanitate nihil certi de loco propoſue-rit: ratio eū cogere debuit ī illis ītermediis alicubi eius deffiniſſe locū. qd̓ cum factum non ſit: cogimur dicere ꝑilla uerba (Similiter āt de lāgore & ſanitate) De iis ſimiliter ideſt in poſtremis .ſ. poſt eum qui ē de uita & morteꝫſe fore ꝑ tractaturum. ita ut ſimilitudo tracta ꝑ illud uerbū (ſimiliter) circa illud uerbū uerſetur quo dicitur Dicendum poſterius) Tanto magis ad hoc credendum cogimur: quanto nullus ꝑ oēs diſcurrendo limites ſibi pōtdebitus affignari locus. Nam poſt eū qui eſt de longitudine uitæ. mox ſequitur is qui de iuuentute & ſenectutedicit̉. ut ex ſuperioribus patuit. poſt hunc mox ille ſequit̉ ꝗ de inſpiratione inſcribit̉. aut ſuꝑius quoqꝫ oſtēſumeſt. Cæterum ꝙ poſt hunc qui eſt de inſpiratiōe ſequat̉ ille qui eſt de morte & uita cum prius diſputatis: ſic ac-cipito. cū. n. in eo de refrigerio plurima tractaſſe tā de ea q̄ ꝑ reſpirationē cū pulnone: qͣ ꝑ brācas ex aqua quæreſpiratio uitā cuſtodit:iis iam completis ad ea quibus reſpiratio intercipitur: qua interceptione mors incidit: i-diſcedere uolens in calce dictoꝝ ſuo loco duas interſerit cauſas. quibus animal refrigerio priuatur. in mortēqꝫruit .ſ. medii paucitatem ac membri refrigerationi ſeruientis ī obedientiam. paſſione aliqua: uel ſenectute nimiaſiccitate leſi: qua leſione ſtante mox ſequit̉ mors: dicens. Et reſpirantia quidem in pauco aere & eodem ſuffocātur &c.) ꝑ hæc tangens modū ac mortis cauſam primā q eſt continentis paucitas. & poſt hæc (Et non potentiūmouere: reſpirantiū quidem pulmonē: aquatiliū aūt brāchas: ꝑꝑ paſſionem: aut ꝑꝑ ſenectutē tunc accidit mors)ꝑ hoc tangens modum ac mortis cauſas. quæ eſt ex inſfrumēti refregeratiui inobedientia. Poſtquæ ſtatim tanēͣex prioribus cōcludens: mox libri principium de morte & uita ſubintulit dicens. EEſt ꝗdem igitur oībus aīali-bus cōe generatio & mors.) Hæc. n. concluſio quæ eſt principiū libri de morte & uita: ex p̄fatis in fine de inſpiratione poſitis accōmodate ſubſequitur. Cū .n. aīal calido in initio ſuæ generationis in ſerto: refrigerio indigeat:tali autem refrigerio uel paſſione facta in membro refrigerationi ſubſeruiente: uel ſenectute nimia offendenteneceſſario tandē carere oporteat: huius aūt carentia mors ſit. ex iis ergo ſequitur mortem ſicuti eſt & uita om-nibus cōem eſſe aīalibus. Ecce igitur ꝗͣ recto ordine traditis iam cauſis refrigerii aīalis: & modis pro uitæ eo-rum conſeruatione: poſt hæc naturali proceſſu tandem in calce libri: ſuppoſitis refrigeriū duabus deſtruētibuscauſis: quibus mors ſubſequit̉: mox principium tractatiōis de morte ſubītulit. Hæc igit̉ oīa nobis clare demonſtrant librum de īſpiratione mox præcedere ad eum qui de morte & uita. quare liber de lāgore ac ſanitate nullatenus inter librum de longitudine uitæ & eum qui de morte ponendus eſt. & cum de eo ſimiliter agendum ſitſicut de morte & uita quare poſt eum qui de morte & uita ponendus eſt. Indicat etiam hoc id quod in princi-pio de iuuentute ſic ſcribitur e iuuentute autem & ſenectute & morte & uita nunc dicendum. ſimul autem& de reſpiratione neceſſarium forte cauſas dicere) tradere enim de reſpiratione ſimul cum iuuentute & morteeſt ipſam in medio utriuſqꝫ tanꝗͣ conterminam pertractare. ſi enim quid interponatur tractatio illorum tuumſimul eſſe non poterit. Neqꝫ putandum eſt iis quæ in ſuperioribus demonſtrata ſunt: ea contraria eſſe quibus infine de longitudine ac breuitate uitæ poſt pertractatorum collectionem proponendo ſit ſcriptum fuit (Reli-quum autem nobis conſiderare de iuuentute & ſenectute & uita & morte. iis enim determinatis finem utiqꝫhabebit quæ de animalibꝰ methodus) neqꝫ illa quæ ī fine illius qui eſt de morte & uita ſic ſcribuntur) De uitaquidem igitur & morte & de cognatis huius ſpeculationis fere dictum eſt de omnibus.) quæ quidem collectioin latinis libris ultima pars eſſe reperitur eius qui de morte & uita per ſuperiora enim poſt longitudinem acbreuitatem uitæ ultra īuuuentutem & ſenectutem mortem & uitam nihil ſupereſſe uoluit tractandum: niſi forte id quod in principio eiuſdem libri cum morte & uita propoſuerat ſe tractaturum: ſcilicet langorem & ſanitatē. de ꝗbus hic in fine nihil ꝓponit ex quo in principio de iiſdem propoſuerat. cum dixerat. DDe ſomno quidēigitur & uigilia dictum eſt prius de uita autem & morre dicendum poſterius ſimiliter autem & de langore &ſanitate & cætera.) His igitur determīatis: ſcilicet iuuentute, & ſenecture & morre & uita: & iis de quibus ī principio dictum fuerat ſimiliter poſterius eſſe tractandum: ſcilicet langore & ſanitate: iam methodus de animalibus finem habebit. illud enim (iis determinatis & cætera) non tollit ea eſſe tractanda quæ prius poſuerat ſe tra-ctaturum. neqꝫ prohibet aliqua poſſe pertractari inter iuuentutem & mortem: ſcilicet reſpirationem & inſpira-tionem. quæ ꝗͣuis hic non proponantur: mox tamen in principio libri de iuuentute & ſenectute propoſita fue-rint eſſe tractanda. cum dicebatur De iuuentute autem & cætera) Superior ergo Ariſtotelis ſermo ueritati ſu-perius demonſtratæ minime contrarius eſt. Neqꝫ etiam illud obſtabit ꝙ in naturæ proceſſu langor. &ſanitas mortem præueniant. languidum enim aīal nundum mortuum eſt. ſed uiuit adhuc. Concedi-mus equidem morbum ac ſanitatem præcedere mortem: & hac de cauſa ſi langor. & ſanitas a natura ſo-la abſque artis iuuamine ſemper euenirent: nec artificis manu quoquo pacto indigerent: profecto an-te mortis libellum diftinita fuiſſent. Cæterum cum ipſæ ambæ res ſæpe artificio prodeant in lucem: