LIBER PRIMVSCaput. II.Quomodo liber hiſtoriarū eſt primus & quomodo nō.Ritur q̄ſtio an liber de hiſtoriis aīalium cætera de aīalibus tradita p̄cedere debeat. potiſſime cū cogni-tio ꝗa eſt nobis primo ſe offerat: poſtquā ī naturalibus ea ſeꝗtur q̄ eſt ꝑꝑ quid. Hoc quoqꝫ primo de hi-ſtoriis ſic approbat̉ cū ſcribit̉ (Vt primū dr̄ias atqꝫ accidētia q̄ iuncta cuiqꝫ ſunt accipiamus. deīde ad eorū cōperiendas cauſas enitamur) Secundo quoqꝫ de ꝑtibus aīalium ſic ſcriptū reperit̉ (ex ꝗbus nā & quot numero membris ſingula aīalium cōſtarēt: libris hiſtoriarū ꝗ de iis ſcripti a nobis ſunt planius explicauimus: nūc qͣꝫob cauſas quæqꝫ ad hunc modū ita ſe hūt cōſideremus) Ad hoc et adduci debet illud qd̓ ſuperius ſcriptū ē: ſumptū a principio libri: de aīaliū ꝓceſſu uel ꝓgreſſu Quodꝗdē .n. ſic cōtingit manifeſtū eſt ex hiſtoria naturali iꝗd aūt nūc cōſiderādū) Cæterū Ariſtoteles circa finē eius ꝗ demetheorologia dicit̉ p̄fatis cōtraria ſcripſiſſe ur̄Nā cū docuiſſet q̄ ſuppoſita ſimiliū corpoꝝ eēt materia: ꝗa elementa quatuor: & cuius nā elemēti unū quodqꝫhorū eſſet magis: puta ꝙ aliqͣ eſſent de terra magis: aliqͣ de aqua: & cum īterſimilaria corpora caro os & cæteræaīaliū ſimiles ꝑtes cōnumerent̉: ex ꝗbus ut ex materia fiūt diſſimilares ꝑtes: ex ꝗbus tādē aīaliū & plātæ īmediate cōſtituunt̉: cū inꝗͣ ut dictū eſt q̄ nā eſſent p̄dcā ex ꝑte ſuæ materiæ docuiſſet: lā de iis eiſdē inꝗt eſt agendumex parte formæ: q̄ forma utiqꝫ magis cognoſcit̉ dū ī diſſimilariū uenerīt cōpoſitionē: ex eoꝝ inquā operationibus ac officiis. ſimili ēt mō agendū de diſſimilaribus q̄ ex ſimilaribus fiunt ꝑtibus: ex ꝗbus tandē aīalia fiunt &plantæ. Quare poſt plura tandē concludit (i igit̉ habemus cuius generis unūquodqꝫ &c.) in fine quoꝝ uerboꝝcōcludit Alexander (uare ex iis hunc librū ſeꝗ uident̉ ea q̄ de partibus aīaliū in ſecūdo .n. de ꝑtibus aīaliū deiis dixit de ꝗbus dicebat oportere facere) Nam libro de generatiōe & metheoroꝝ quarto: ſimilariū ſcita ac ſuꝑpoſita materia .ſ. elementis: qͥ eoꝝ ſunt materia: neceſſe ē eoꝝ ſcire rationē: ꝗbus complete ſcitis neceſſe eſt poſthoc ꝑtes ſcire diſſimilares ex ſimilaribus cōfectas. hoc āt factū ē & certū habuit exitū ī li bro de ꝑtibus aīaliū.ꝗbuſdā .n. in primo libro de ordine ac mō tractādi ea q̄ aīalibus ꝑtinent expeditis: aſſumptis deinceps iis quorūcauſæ inquirendæ ſunt: mox ī principio ſecundi libri de ſi milaribus partibus ſanguine medulla carne neruis &alijs talibus agere incepit poſt qͣs ſimilares ꝑtes expeditas diſſimilares agredit̉ ꝑtes: caput uidelicet nares aures& ſimiles: iuxta eius ordinē quem in fine metheorologicoꝝ prius admonuerat. Ad hæc dicimus ꝙ ī cæteris naturaliū cōtemplationibus cognitio ꝗa eſt nō ſeiunctim ſed ſimul cū ea q̄ ē ꝑꝑ ꝗd p̄ter aīalia & plātas uti ſuperi-us diximus. ꝑꝑ p̄fatas cauſas: aſſociat̉ in aīalibus .n. cognitio ꝗa eſt ſeorſum ab ea q̄ eſt ꝑꝑ ꝗd ſimiliter in plantistradi debet. Quare liber de hiſtoriis in quo cognitio ꝗa eſt docet̉ de aīalibus totā de aīalibus cauſarū īquiſitionem p̄cedere debet: uti ſuperius ab Ariſtotele in principio ſecundi de partibus ſcriptum fuerat cum dixit (E-quibus nam & quot &c.) Hoc tamē nō cōtradicit iis quæ ab Ariſtotele & ab Alexādro in fine metheororū ſcripta ſunt. dicentes. n. Ariſtoteles & Alexander librum de partibus animalium qui cauſas partium inquirit moxſequi ad librum metheororum: cauſas cauſis copulati ſunt. In ſcrutinio igitur cauſarum liber de partibus librometheororum copulandus eſt. ita ut ambo libri in hoc cognitionis genere proximi ſint. Verum id non prohibet quin hiſtoriæ interponi poſſint: ſine quarum cognitione quia ſunt ſpeculatio per cauſas de partibus im-perfecta foret. Cum enim aliqua duo in cauſarū cognitione: ſicut lac: cometis. iis āt pluuia: ros & ſimilia: loco ui-cina & continua fuerint tamet ſi inter cauſas primi & ſecundi cauſas: cognitio quia eſt de ſecundo ſicuti fit in-terpoſita fuerit: non ob hoc tollitur quin cognitio propter quid ſecundæ rei cognitionem propter quid pri-mæ pertractatæ rei in cauſarum reditionis genere īmediata ſit. nihil enim mediat quod re alicuius reddat cau-ſas: ſed ſolum quia eſt interpoſitum eſt: pari ratione poſt cauſas mixtorum inanimatorum in tribus libris metheororum traditas: poſt quartum quoqꝫ librum metheororum: in quo per elementorum paſſiones cuius namſit elementi unūquodqꝫ ſimilare corpus & cuius magis cuiuſue minus oſtenſum eſt: quod eſt ipſorum ſimilarium oſtendere & aſſignare materiam. puta ſanguinis carnis nerui mox in ſequenti libro ſcilicet de ꝑtibus animalium: horum cauſæ ſecundum rationem: & diſſimilarium materia & ratio: nulla externarum rerum interpoſitione quæ ad cauſarum reditionem attineat: aſſignatæ: ſunt ꝙ enim īter hæc duo liber de animalium hiſtoriisintercidat: hoc non tollit quin recte dicatur librum de cauſis partium animalium ſequi mox debere ad librumde cauſis mixtorū inanimatorum in genere traditionis cauſarum & ex iis oīs ceſſabit ambiguitas. At quoniamuti diximus libri tredecim de cauſis animalium toti libro de hiſtoriis tam in rebus tribus dicendis ſcilicet ſubſtantia. generatione. & uita: ꝗͣ in ordine conueniunt: nos librum de hiſtoriis ſeorſum a cæteris nō ordinabimusſed paſſim de parte in partem procedendo ſecundum ſuarum partium ad librorum de theoria cauſarū congruētiam: ſuo ordine diſputabimus: ſic enim utrorūqꝫ uidelicet hiſtoriarum & theoriæ per cauſas ſibi inuicem congruentium uerus ac certus ordo & lucidior patefiet. Et hæc de hiſtoriarum aīalium libri ordine quātū ad præ-ſentia attinet ſic diſpoſita ſufficiant: qui de hiſtoriis liber ſic īcipit (Animalium partes aut īcompoſitæ ſunt &c.Nunc autem ad ulteriora accedamus.Caput. III.Ordo libri qui eſt de partibus animalium.Ria diximus fuiſſe ſcripta de aīalibꝰ ab Ariſtotele. & eadē tria a theophraſto de plātis ſubſtātiā cū opōnibus ꝓximis. generōnē & uitā cū morte. ſubſtantia āt: q̄ inter hæc tua natura prior eſt: ex materia & formaconſiſtit. materia autem eſt corpus quod ex partibus diſſimilaribus conficitur heæ autem ex ſimilari-bus: ſimilares ex elementis: de materia uero ſimilarium quonam uidelicet modo ex eis ſcilicet elementis eue-niant ſimilaria: & ex quo elemento unūquodqꝫ fiat ſimilare: magiſqꝫ ex uno ꝗͣ ex alio conficiatur: ex qualitatumpaſſionibus: in quarto libro metheoroꝝ oſtenſum eſt. de iis āt ſimilaribꝰ & diſſimilaribꝰ ꝗdnā ſunt: & ſecūdummateriam& propter quid ſint ſecundum rationem: in hoc libro de animalium partibus nuncupato cum ſibiannexo libello ϖέρῖτήσ ϖορηασ. ideſt de proceſſu ſiue ſecundū alio: de progreſſu aūt īceſſu aīaliū ꝑtractat̉: ꝙ