II
dumtaxat que a mero iudicis officio proficiſcūturveluti de dolo cautio. vel d̓perſequendo ſeruo qui infuga eſt de reſtituendoueprecio. ¶ Pretorie ſuntque a mero pretoris officio proficiſcuntur. velutidamni infecti vel legatōrū. Pretoriaſ autē ſtipulacōnes ſic exaudire oportꝫvt in hijs eciā ꝯtineanturedilicie. nam et hec a iuriſdictione pretoris veniunt¶ Conuencionales auteꝫſunt que ex ꝯuētione vtriuſqꝫ ꝑtis ꝯcipiunt̉ hoc eſtneqꝫ iuſſu iudicis. neqꝫ iuſſu p̄toris. ſed ex ꝯuentione ꝯtrahentiū quaꝝ totid̓genera ſunt quot pene dixerim rerū ꝯtrahendaruꝫ
¶ Cōmunes ſtipulacōesſunt. veluti rem ſalua forepupillo. Nam et pretor iubet rem ſaluā fore pupillocaueri et interdū iudex ſialiter expediri res non poteſt vel de rato ſtipulacio¶ De Inutilibus ſtipulauonibꝰMnis res que dominio noſtro ſubicitur in ſtipulationem deduci poteſt ſiuemobilis ſit ſiue immobilisAt ſi quis rem que in reꝝnatura non eſt aut eſſe nōpoteſt dari ſtipulatus fuerit. veluti ſtichū qui mortuus ſit quē viuere credebat. aut ypocethaurū quieſſe non poſſit inutilis eritſtipulatio ¶ Idem iuris ēſi rem ſacra aūt religioſaꝫ
a ¶ De dolo. vt ſi ago pignoraticia. caues ne ẜuitutes dolo ꝑdideris. vel ius rei ī aliqͦ leſeris. vt. ff. d̓ pig̓. ac. creditor. Itē ſi rei ven. agā ꝓ re quā vſucepiſti iā lit ꝯtͣ. cauesde dolo ne alienaueris l̓ maūmiſeris ẜuū. ut. ff. de rei ven.ſi poſt. ſic et. ff. mā. ſi ꝓcurator. §. pnl̓. et l. ſe.b ¶ De ꝑſeq̄ndo. vt ſi metu mͥ abſtuliſti ẜuū q̄ꝫ poſtea ꝑdideris caues d̓ eo ꝑſeqͣndo l̓ eiꝰ p̄cio reſtituendo. vt. ff. ꝙ me.cā. ſi cū ex. §. ꝙ ſi hō.Itē qͥ redibet ⁊ n̄ hꝫẜuū quē r̓dde̓ dꝫ. qꝛaufugit. dꝫ caue̓ ēptor d̓ ꝑſeq̄ndo ẜuū ⁊ſi hr̄e pot̓it r̓ſtituatvēditori. vt. ff. d̓ edil̓. edi. l. redibere. §.fi. ſic. et. ff. d̓ ꝯdi. ca.da. ſi pecuniā. §. pnl̓c ¶ Ve. pro vel.d ¶ Pretorie. ſtipl̓ae ¶ Amero. cōes.id eſt. puro. ſic ꝙ nōiudicis officio .ſ. taliqͣli ē ſuꝑiori caſu.f ¶ Samini. vt. ff. dedam. īfec. l. p̄tor ait.§. eū qui. Dicitur etalio reſpectu p̄toriailla q̄ ab inicō exigit̉ſiue ſit p̄toria inuencōe ſiue ciuili. ſiue qͦcūqꝫ mō inuēta ex eoſcꝫ ꝙ p̄tor eā nō apꝓbat. vt. ff. d̓ ꝟ. ſig̓..l. lege. et hͦ ſenſu cōp̄hendit p̄toriaſ ⁊ iudiciales. et ꝯūes. etom̄es p̄ter ꝯuētionales. et ita accipit̉. ff.de p̄to. ſtip̄. l. i. ſic eſt de adopc̄.. vt. ff. de adop. l. ij.g ¶ Vel legatoꝝ. ut. ff. de leg̓. et fidecō. vo. ca. l. i. i. ℟n̄.h ¶ Edilicie ſtipulacōes. edilicie. vt ſi alias tibi vēdo de vicijs eiꝰ caue̓ deo. vt. ff. de edili. edic. l. itaqꝫ. et. l. ſi vendit̉i ¶ Veniūt. cū edileſ erāt ex p̄toribꝫ. ut. ff. de iurͣ na. §. ꝓponebat̉. Sꝫ q̄ erit intelligibil̓ dr̄a int̓ p̄torias ⁊ iudicialescū hͦ ti. accipit̉. p̄toria et iudicialis. ℟º. qꝛ p̄toria a p̄toremortuo īducta ē. ſꝫ iudicialis a iure ꝯſultis alijs. Itē ī p̄toria īuenieſ iudicē. ob hocip̄m pnͥcipalit̓ adiri. ſꝫ ī iudicialiꝑ ꝯn̄aꝫ. vtꝫ ex ſupͣdictis exēplis. Itē iudiciales vage ſuntꝑ totū corpꝰ iuris. ſꝫ p̄torie lꝫ et ip̄e ſint vage. ꝯp̄hēſe tn̄ſūt ſil̓ in vno. t. vt. ff. de p̄to. ſti. l. i. Itē potes notae̓ qͣrtādraꝫ. vt no. ff. d̓ ꝟ. ob. l. v. §. ij. Sꝫ dn̄s jo. addidit aliā dr̄aꝫdicēs. qꝛ p̄torie ſūt q̄ ꝑ ſolū ordinē imponunt̉. Et iudiciales qͥ quēlibꝫ aliū iudicē. pene. iō dic̄ pene. qꝛ ī qͥbuſd̓ vꝫk ¶ Cōuencōnales alius ꝯtractus. vt vēdico ī lib̓o hoīeet ſil̓ibꝫ. vt. ff. d̓ ꝯtra. emp. §. fi. ī qͥbuſdā nō vꝫ ſtipula cio.vt. jͣ. ti. i. i. ℟n̄ ī fi. et. §. i. l ¶ Quaꝝ .i. ꝯuentionaliū.m ¶ Contrahendaꝝ .ſ. eē gn̓a. id eſt. quot poſſumꝰ dr̄e eēgn̓a ꝯtractuū. tot ſunt gn̓a ſtipulacionū. id ē vbicūqꝫ pt̄ꝯtrahi ibi pt̄ ſtipulacō int̓uenire. nā ſtipulacō ē ꝯtͣctꝰ. utff. d̓ ꝟ. fig̓. l. labeo. Inegatiue lege. id ē nō p̄torie tm̄. vl̓.n ¶ Cōmunes. ab iudiciales tm̄. vl̓ ꝯuēcōnaleſ tm̄. ſꝫ ꝑtīex vno. ꝑtim ex alt̓o naturā accipiūt. nā ſi nō cauerit tutorpupillo hocip̄m peti pt̄. et quo ad hoc habet nat̉aꝫ ptorie ſi petit̉ tutor. et ꝑ ꝯn̄s p̄ſtat̉ ſatiſdatio. et ī hͦ hꝫ nat̉aꝫ
iudiciales. vt. sͣ. d̓ ſatiſd̓a. tu. §. i. Sꝫ de hͦ hodie pleniꝰ. vtff. d̓ ꝟ. ob. l. v. §. p̄torie vbi ē h̓. ti. d̓ ꝟbo ad ꝟbū. Itē ſipetat̉ h̓ ſatiſdacio ab alt̓o tutoꝝ l̓ curatoꝝ. ex ꝯn̄a petit̉et nō p̄ciſe. vn̄ et in hͦ habꝫ naturā iudicialiſ. ut. ff. d̓ admi.tu. l. iij. i. ℟n̄. et. sͣ. de ſatiſda. tu. l̓ cū. §. j. et. §. ij. Vel dic cōmunes alio mō. vt. jͣ. e. Sꝫ ẜm hͦ omīs p̄toria pt̄ eē ꝯmuniso ¶ Et p̄tor .ſ. mortuus. cuius ꝟba nō habemus ſꝫ ſnīam. vt. sͣde ſat̓da. tu. ī pnͥ. §. i.p ¶ Iudex. ſcꝫ viuusq ¶ Non pt̄. qꝛ ſpōtenō vult ſatiſdare exp̄cepto mortui p̄toris. vn̄ inuitꝰ ꝯpellitur a iudice viuo.r ¶ Se rato. hͦ eſt cōmiuīs alia cā ꝙͣ ſuperior. nā hec eſt ꝯuencionalis qn̄qꝫ. ut ſi fiat extra iudicium exꝯuētione. vt. ff. remra. ha. niterdū Itemiudicialiſ qn̄ inte̓ponit̉ a ꝓcuratorē actoris cum dubiū eſt anſit ꝓcurator. ut. C.de ꝓcur̓. l. i. et d̓ ſatiſda. l. i. al̓ non pt̄ resexpediri. cū non admittat̉. vt. jͣ. de ſatiſda. §. pnl̓. alij dicunteā ꝯn̄eꝫ .ſ. d̓ rato. qꝛet a ꝓcuratorē rei ꝑſtatur qn̄qꝫ. non ſolūactois. ut. ff. d̓ ꝓcur̓..I. nō ſolū. §. ſi ſtatuſ⁊. §. vl. et. l. pōp. §. ij⁊. l. ſi defunctꝰ. §. ul.s ¶ De inutilibus ſtipulacōibꝫ. ℟ica. qcit̉ur. id ē ſubici pt̄. Sūt em̄ q̄damAnis res. ſub res q̄ nō pn̄t eē ī nr̄o dn̄io. vel qꝛnec ſunt nec fuerūt ſcꝫ ī rerū natura. ut. jͣ. ꝓx. §. vl̓ ſiſunt eſt impoſſibile de natura. ut ī ſole ⁊ luna ⁊ ſil̓ibꝫ. vt. jͣ. e. §. ſi īpoſſibilis. vel de fc̄o. ut aureū montē. ut. ff.de ſta. li. cū heres. §. i. vel hoīm diſpoſicōe. ut res ſacre etreligioſe et ſancte ⁊ publice. et in vſu publico conſiſtentes. et alie ſil̓es. ut lib̓ hō ex ſui nat̉a. vt. jͣ. ꝓx. §. et. sͣ. de rerū diui. i. ℟. et. §. nll̓iꝰ. et. ff. d̓ ꝟ. ob. l. īt̓ ſtipl̓antē. §. ſacrāt ¶ Mobilis. cuius appellacōe et ꝑ ſemouentia vt equi continentur. vt. ff. de ꝟ. ſig̓. l. mouentium.u ¶ Rerū nat̉a .i. apd̓ aliqͦs hoīes. ſic. sͣ. d̓ ꝟ. ob. §. ꝯdcōeſx ¶ Credebat. maxīe ſubaudi. namidē ſi ſciret mortuū. niſimora debitoris p̄ceſſiſſet mortē. vt. ff. d̓ ꝯſti. pec. l. ꝓ miſſor. et. ff. de ꝟ. ob. inter ſti. §. ſi ſtichum. que eſt contray ¶ Ypocēthaurū. animal forte natū ex equa et thauro qd̓nunꝙͣ fuit viſū. vnde oracius. Humano capiti ⁊cͣ.z ¶ Inutilis. id eſt vicioſa. quia contra ius eſt.a ¶ Idem iuris. ſcꝫ vtiſit inutilis.b ¶ Sacrā. licꝫ nō valeat ſtipulacio. vt hic. valꝫ tn̄ venditio inter ignorātes vt actio detur. vt. jͣ. d̓ ꝯtͣhē. emp. §. fi.et. ff. de ꝯtrahē. emp. l. et liberi. et. l. ſꝫ celſus. Sꝫ q̄ eſt rō℟º. qꝛ ī vendicōe nō eſt ncc̄e tranſferri dominiū. in ſtipulacōe. ſic vt. ff. de ꝯtrahē. emp. et vē. l. ſi ita. et. §. fi. Et ēſil̓is rō qͣre qͥs pt̄ rē alienā vendere. vt. ff. de ꝯtrahe. ep̄..I. xe. ſꝫ nō obligae̓. vt. C. q̄ res ꝑig̓. obli. poſ. §. q̄ lib̓oſ. qꝛ