.III.
ſunt. aut p̄torie ¶ Ciuilesſunt que aut legibꝫ ꝯſtitute aūt c̓te iure ciuili ꝯprobate ſunt. Pretorie ſuntqͣs p̄tor ex ſua iuriſdictōeconſtituit. qͥ eciā honorarie vocantur. ¶ Sequensdiuiſio in quatuor ſpeciesdiuiditur. aut enim ex contractu ſunt. aut qͣſi ex contractu. aut ex maleficio.aut quaſi ex maleficio. pͥuſeſt vt de hijs q̄ ex contra-
ctu ſunt diſpiciamꝰ. haꝝeque quatuor ſunt ſpeciesaut em̄ re ꝯtͣhunt̉. aut ꝟbiſaut lr̄is. aut conſenſu. de qͥbus ſingulis diſpiciamusQuibus modis re contrahitur obligacioE contrahit̉ obligatio. veluti exmutui dacione.Mutui autē obligatioin hijs rebꝰ ꝯſiſtit. que pondere. numero. menſuraue
ut diffinit̉. ff. de re. iur̓. l. nō videt̉ cepiſſe qd̓ veꝝ ē ſi opponat̉ excepcō. iō qꝛ deſijt eſſe vinculū nat̉ale vel ciuile. nāq̄dā excepcōes ꝓponūt̉ eciā qn̄ vtrūqꝫ vinculū adeſt. ut īmace. et vell̓. Sūt em̄ effectual̓ obligacōis due radicēs.vna natural̓ ſcꝫ q̄ ꝯſēſu naſcit̉ q̄ inter omnes fieri pt̄. eciāint̓ ẜuos. et hͨ natural̓ d̓r. ut. ff. de pact̓. l. i. §. adeo. hͨ radix ꝯtͣrio ſēſu tollit̉vt. ff. de ſolu. l. ſtichū. §. nat̉aliſ. qꝛ niltam naturale ⁊cͣ. vtff. de re. iur̓. l. nil ſedhec natural̓ vim nonhꝫ exigēdi. impedittn̄ ſoluti repeticōemut. ff. de fideiuſ. l. fid̓iuſſor. §. fideiuſſō. huic qn̄qꝫ accedit ciuil̓eciā radix q̄ illi naturali faciē dat vel formā l̓ veſtē. ut poſſitparere actōꝫ. et h̓ ciuilis tollit̉ contrariociuili actu nō naturali. ut ꝑ acceptilacōꝫut. jͣ. qui. mo. tol. obli. §. i. al̓. §. Itē ꝑ acceptabilia. Item ꝑſmam remanēte naturali. ſꝫ hͦ n̄ ē ip̄o iureſed per excꝑcionem. vt. ff. de condi. inde. l. iul̓. ſentenciaenim eſt de iure ciuili cum omnia iudicia ſint de iure ciuilivt diximus. sͣ. de iure naturali. §. ius autem. in glo. vt ſint⁊ cetera. ꝑ. l. ff. de ori. iur̓. l. ij. §. hec diſputatio. et h̓ ciuil̓nō adherꝫ ẜuis. cū nil ſint inſpecto iur̓ ciuili. ut. ff. d̓ re iur̓.l. ẜui et. l. ꝙ attinꝫ. Itē filio ꝯtͣ pr̄em l̓ ecōtra nō naſcit̉vt. ff. d̓ ꝯdi. ī de. l. frater a fr̄e. cū int̓ eos non poſſit eſſe iudiciū. vt. ff. de iud̓. lis. iure ciuili īpediēte rōne patrie pt̄atis. ut. sͣ. d̓ pa. pͥo. §. iuſ at̄. ꝟbū rei gn̓ale ē vt. ff. ſi cer.t ¶ Rei. vel ec̄ facti. qͣꝛ pe. l. i. ī fi. et. ff. de ꝟ. fig̓. l. rei.u ¶ Scd̓ꝫ. iſtud ſcd̓ꝫ pt̄ referri ad totā diffinicōꝫ. q. d. obligacio ſic diffinit̉ ẜm iura roͣna. .i. ẜm. l. et ſic ciuilis ⁊ nat̉alis h̓ ſimul diffinit̉. Vel dic̄ ꝙ refert̉ tm̄ ad pn̄cipiū ſcꝫ iuris vinculū. Et ꝙ dicit. quo aſtringimur. ſcꝫ qn̄qꝫ ut qn̄ ēciuilis ⁊ natural̓. qn̄qꝫ nō. ut qn̄ ē naturalis ſola. l̓ ciuilisſola. Vel dic ꝙ ponit̓ remotiue hͨ dictō ẜm. q. d. illa obligacio ē iuris vinculū q̄ ē ẜm ius. nō ꝯtra ius. ut. ff. de ꝟ.obli. gn̓alit̓. ⁊. l. ve luti. et ẜm hͦ refert̉ ad pͥmū. Vl̓ dic ꝙrefert tm̄ ad illā dictōꝫ ſoluēde. nā ẜm ius ſūt faciēde ſolucōnes. ut res eq̄ bona ſoluat̉. ut. ff. ſi cer. pe. l. cū qͥd. et.ff. ꝯmo. l. iij. ſi res. Itē ꝯgruo loco et tꝑe. ut. ff. d̓ ſolū. ſiſoluturus. Itē de euictōe ꝓmitti al̓ nō vid̓r ſolue̓. ut. ff. d̓ꝟ. ob. l. iul̓. §. qui fund̓. et. ff. d̓ ꝯdi. c. da. l. fi. et de euic. l.ij. Itē ꝑ ꝯpetētes actōes et iudices fiat ſolucio. al̓r nō vꝫſnīa nec ſolucio fieri debꝫ. ut. C. ſi a nō ꝯpe. iud̓. l. fi.x ¶ Omniū ſūma. id eſt pͥma. vel ſūma id eſt breuis. ſic. sͣ.de iur̓ ꝑſo. in prin. eſt em̄ qn̄qꝫ maior. ut. jͣ. e. §. fi.y ¶ Diuiſio. diuiſio eſt īnumerabilis materie breuis ꝯpoſicio. et diuiſio ad multa facit. ut diximꝰ ī ꝓheīo. §. pnl̓.z ¶ Legibꝫ. vt. l. acqͥ. vt. jͣ. ad. l. acq̓. in pͥr̄. Itē de paupei̓ep. l. xij. ta. ut. ff. ſi qͣ. pau. fe. di. l. i. i. ℟n̄. Itē furti nec maīfeſti. vt. jͣ. de noxa. §. ſūt aūt. ſecus aūt ē de furto maīfeſtoqꝛ illa obligacio ē p̄toria. ut. jͣ. d̓ ppe. et tēp. ac. §. furti qͦꝫat Cōprobate. ut ſūt obligacōes iur̓. gē. iuēte. ut. sͣ. d̓ iur. na. §. ius at̄. q̄ a iure ciuili ſūt ꝯꝓbate. ut. ff. d̓ iuſti. ⁊ iuxͣb ¶ Pretorie ꝯſtituit. ut obligacio ex furto jl. ius at̄ci.maifeſto. ut. jͣ. d̓ ppe et tēp. ac. §. j. Itē ex rapīa ⁊ vbicūqꝫ
p̄tor aliquā obligacōꝫ inducit. vt pꝫ ꝑ multos ti. ut. ff. d̓iuſti. et iur̓. l. ius autem ciuile. §. p̄torium.c ¶ Honorarie. qꝛ p̄tores honores gerebāt. qd̓ dic ut. sͣ.d ¶ Seq̄ns diuiſio .ſ. obligatōm.d̓ iur̓. na. §. p̄toꝝe ¶ Ex ꝯtractu. vt. jͣ. vſqꝫ ad ti. de obli. ex quaſi ꝯtractu.f ¶ Quaſi ꝯtractu. ut. jͣ. de obli. ex qͣi ꝯtractu. ſequētes ſcꝫꝑ quas ꝑſonas nob̓acquiritur. et quotmodis tol. obligacōhij duo tituli vſqꝫ adqͣrtū libꝝ ſūt ꝯn̄es.g ¶ Ex maleficio. vt.jͣ. de obli. ex mali. vſqꝫ ad ti. de obli. ex qͣſi malefi.h Aut ex quaſi maleficio. vt. jͣ. de ob. exqͣſi malefi. et ſubau.aut ex varijs figuriscauſarū. vt. ff. d̓ act̓.et obli. l. i. in prin.i ¶ Ex contractū. ꝓp̓eponitur quo ad illoſcontractus vbi hincinde naſcitur obligacio improprie qͦ adalios. vt. ff. d̓ ꝟ. ſig̓.l. labeo. ſic. ff. ſi cer.ꝑe. l. certi ꝯdi. ī pnͥ.et de off. procon. le. l. ij. k ¶ Eque. vt. sͣ.l ¶ Contrahuntur. vt. jͣ. ti. ꝓximo.m ¶ Verbis. vt. jͣ. ti. ij. vſqꝫ ad ti. de literarū obli.n ¶ Literis. vt. jͣ. de literaꝝ obli.o ¶ Conſēſu. vt. jͣ. d̓ ob. ex ꝯtrac. cū ſeq̄ntibꝫ ti. Sꝫ q̄ ē dr̄anit̓ actōꝫ. et obligacōꝫ et ꝯtractū. ℟º. contractus eꝟboꝝꝯceptio vel ꝯſenſus. vtꝫ. ff. de ꝟ. ob. ſtipulacionū. §. ſtipulacio. et ē facti. ut. ff. de cura. furioſi. l. ꝯſilio in fi. Obligatio ē. qꝛ inde naſcit̉. ut ar. ff. ſi cer. pe. l. ij. c̓ca fi. Actioē qd̓ poſtea inde ſurgit. et ſic nullū ē alteꝝ. ut. ff. d̓ ꝓcu.lꝫ. §. ea. et. jͣ. ti. ij. ī pnͥ. et hͨ duo ſūt iuris. ut ī diffinicōibꝫ pꝫ¶ Quibus modis re contrahitur obligatio. ℟ica.E ꝯtrahitur. In primis nota veſtiri pactū id qd̓ ēOlr̄aꝝ ob. ꝯſēſu. ut. jͣ. de ob. ex ꝯſēſu. coherēcia ꝯtranūdū vj. modis. re. ut h̓ ꝟbis. ut. jͣ. ti. i. lr̄is. ut. jͣ. d̓ctus. ut ſi iuxͣ ꝯtractū apponat̉ aliqd̓ pactū ante vel pꝰ. utC. de pactis petēs. et. ff. de pact̓. iur̓gen. §. qͥymo. Itē int̓uētu rei. ut ī ꝯtractibꝫ īnoīatis ex qͥbꝫ naſcit̉ actio demū reſecuta. vt. C. de reꝝ ꝑmū. ex placito. Sꝫ quid differt ea q̄veſtitur re. ab ea q̄ interuētu rei veſtit̉. ℟º. pͥma hꝫ veſtim̄tū et robur ſtatī cū naſcit̉. nā tacite agit̉ vt reddat̉ mutuūvel ꝯmodatū. ut. ff. ſi cer. pe. cū qͥd. Sꝫ ī alia dudum fortepoſtea qn̄ res tradit̉. vt. C. de pactis petēs. et. C. de reꝝꝑmū. ex placito. Et adde duos modos. ut no. dc̄o. §. qͥnīmo.et qn̄qꝫ veſtit̉ legis auxilio. quod eſt quotiēs nūdū pactūactōꝫ parit. vt in donacōe. vt. ff. de pactiſ. l. legitima. Itērei pnͥcipis. vt ī pollicitacōe facta reipublice. ut. ff. d̓ pollicita. l. i. Item auctoritate legis. ut. C. de donac̄. ſi quis argētū Itē iur̓iur̓. ut. ff. de oꝑis. li. ut iureiurādi.p ¶ Autui. nota ꝙ quatuor oꝑtet eſſe ī mutuo. natura. utad hoc ſit inuēta ut menſuret̉ vel mētiat̉. ſicut eſt in pecunia. vt. ff. de ꝯtrahē. emp. l. i. Item ꝯſuetudo. vt ad numerū vel ad pondꝰ ſue nature aptētur. Item actus. ſcꝫ ut detͣẜm naturā. verum non in ſacculo ſed in pecunia.q ¶ Pondere. vt. ff. ſi cer. pe. l. ij. §. Item mutuū ꝯtra. So.cibi largē accipitur nomen pecunie. ut. ff. dele. j. talis.s ¶ Aut numerando. vt pecuniam. Accurſius.