IA.

pn̄s. dꝫ actor fleri. ſi hocpupillo prodeſſe eſtimauerit. poſt vero tp̄us. vel pernuncium aut epl̓am int̓poſita auctoritas nihil agit¶ Si at̄ inter tutorē pupillumue iudicium agend̓ſit. qꝛ ipſe tutor in re ſuaꝫactor eſſe non poteſt. nonpretorius tutor vt olī ꝯſtituitur. ſꝫ curator in locuꝫeius datur. quo curatoreinterueniente iudicium ꝑagitur ⁊ eo peracto curator eſſe deſinit. Quibusmodis tutela l̓imatur he.ruVpilli pupilleqꝫcum puberes eſſeceperint a tutelaliberantur. ¶ Pubertatēaūt veteres quidem n̄ ſolūex annis. ſꝫ eciam ex habitu corporis in maſculis extimari volebāt. ¶ Noſtraāt maieſtas dignum eſſecaſtitate nr̄oꝝ tꝑm bn̄ putauit. qd̓ in feminis eciaꝫantiq̓s īpudicū eſſe viſūeſt .i. inſpectionē habitudinis corporis. hoc eciaꝫ exhabitū in maſcl̓os extede̓

Et ideo ſanctaꝯſtōe ꝓmuſgata pubertatem in maſculis poſt. xiiij. annum cōpletuꝫ ilico iniciuꝫ accipe̓diſpoſuimus antiquitatiſnormaꝫ in femininis ꝑſoīsbn̄ poſitaꝫ ſuo ordine relinqͣntes vt poſt. xij. ānosꝯpletos viri potentes eſſecredantur ¶ Iteꝫ finiturtutela ſi arrogati ſint adhuc impuberes vel deportati ¶ Item ſi in ẜuituteꝫpupillus redigatur. vel ſiab hoſtibus captꝰ fuerit¶ Sed et ſi vſqꝫ ad certāꝯdicōeꝫ datus ſit tutor inCteſtamento eque euenit vtdeſinat eſſe tutor exigēteꝯdicione. ¶ Similimodofinitur tutela morte pupilloꝝ vel tutoꝝ. ¶ Sed etcapitiſdiminucōe tutoriſꝑ quaꝫ libertas vel ciuitaseius amittitur. oīs tutelaperit. ¶ Minima at̄ capitiſ diminucōe tutoris veluti ſi ſe in adpcōꝫ ded̓it legitīa tm̄ tutela perit cet̓e n̄pereūt. ¶ Sꝫ pupilli ⁊ pupille capitis diminūco. lꝫ

primo. qꝛ eſt iniquū. ſcd̓o qꝛ tenet̉ pupillo damnum reſartire tutor. vt ff. e. ſi tutor.b ¶ Pꝰ tp̄s ſcꝫ n̄ modicū. al̓ vꝫ aucͣtas vt ff. de acqͥ. hr̄. ſiqͥsmihi. §. iuſſum. q̄ eſt ꝯtͣ. et eſt rō. qꝛ vident̉ ineſſe que in cōtinenti fiunt. vt ff. ſi cer. pe. l. lecta.c ¶ Per epl̓aꝫ. nō caute et redde ſingl̓a ſingl̓is nā dixeratduo. ſcꝫ ſtatim ad qd̓refert̉ poſt tp̄s. etcͣ.Itē in ip̄o negō pn̄sad qd̓ refertur hͦ perepl̓aꝫ. qꝛ int̓ abn̄tesmittitur. vt. jͣ. de ob.ex ꝯſenſu. §. fi. Idem⁊ſi aliomō inutilit̓ aucͣtorizetur. vt ff. e. l. i..§. fi. et l. ij. ſcꝫ ſi inuitus detinet̉d ¶ Si inter iudiciuꝫſcꝫ rei ven. vel alt̓iusꝑſonalis vel realisact. tutele vl̓ neg. g̓.qͥ ꝯtͣ tutorem erit dāda q̄ durāte of. n̄ dat̉vt. ff. de tu. ⁊ ra. diſ.non. §. fi. et l. ſi c̄ adhuc. ⁊ id̓ in vtili gn̓ali. negg̓. q̄ dat̉ ꝯtͣ curatoreꝫ adultis vt ff.de admi. tu. l. cū curatore ⁊ C. de admi. tu.l. ij. et l. rōnes. ſꝫ c̓tenec alij vident̉ interīpoſſe intendi. vt ff. d̓tu. et ra. diſ. l. ſꝫ n̄ dantur. ſꝫ illud intelligevt ipemet exerceat n̄dant̉. ſꝫ ꝑ procuremſic vt hic d̓r. jt̓ nunqͥdhͦ correcta ſūt hodieꝑ autͣ. vt in autͣ. vthij qͥ ob. per re. mi. §..i. col. vj. cum nulluscreditor vl̓ debitorpoſſit eſſe tutor l̓ curator. ℟. ſic. nͥ in tutore teſtamentario. īqͦ poteritad hūc hodie h̓. §. loqui. cum fides ralis tutoris abip̄o teſtatorē ſit comprobata. vt. jͣ. de ſatiſda. tu. uel. cū. §. i. ⁊C. d̓ ep̄a. aucͣ. d̓ creacionibus. l̓ id̓ in eo qd̓ in alijs vt in p̄.autͣ. p̄diximꝰ. ſꝫ magiſ credo ꝯtͣriū vt dixi in autͣ. vt hij quio b. ꝑ. re. §. i. jt̓ et circa reales actōes hūc. §. hodie facimꝰloqͥ. cū in eis n̄ ſit obligacio vn̄ ceſſat actio. vt. jͣ. d̓ act. §. i.e ¶ In rem ſuam. et pupilli que ſua d̓r. vt cū bn̄ admīſtratvt ff. de furt. l. interdum. §. qui tutelamf ¶ Actor. fa. ad hͦ ff. de ꝟ. fig. l. qd̓ dicimꝰ ⁊ C. ne qͥs ius īſua cā. l. vna. et C. de teſtibꝰ l. oībꝰ ⁊ ff. e. l. v. i. ℟. ar. ꝯtͣC. de fidei ꝯ. l. fi. ibi iudex. etcͣ. ne ſequeret̉ inconuenienſut in eod̓ negō eſſet actor et reꝰ. nam olim in tali caſu dabatur tutor pretorius. quod hodie n̄ eſt vt h̓ d̓r.g ¶ Sꝫ curator. C. d̓ in litē dan. cū. l. i. h ¶ Et eo .ſ. iudicō¶ Quibus modis tutela finiatur ℟ ca.Hic vidend̓ eſt quibꝰ modis tutela finiat̉. octo modos po

nit. pubertate. arrogacōe et ſeruitute. ꝯdicōe. morte. capitis diminucōe. ſi ad certū tp̄us datus ſit. ſic et ſi finiturtp̄s. ſuſpicione. excuſacione.Vpilli pupilli ſūt qͥ d̓ pt̄ate pr̄is īpube̓s exier̄t l̓ mortē vel emancipacōe vt ff. de ꝟ. ſig. l. pupillus. i. ℟lꝫ imꝓp̓e dicat̉ aliqn̄ pupillꝰ qͥ eſt ī pt̄ate vt ff. d̓ ꝟ.ob. l. fi. §. ſi pupillus.h ¶ Hītu .i. aſpectōevtꝝ hr̄et barbā vnāl̓ alteraꝫ. vt. jͣ. innuitet fa. ff. d̓ min̄. l. mīorxxv. an. l̓ adito p̄ſideex aſpectu corꝑis ⁊cͣ.Et noͣ pro opi. M. cẜm ꝯſcīaꝫ dicebat iudicem debe̓ iudicareet fa. ff. de fer̓. l. ij. infi. et ff. fin̄. reg. l. ſtinruꝑcōe. §. fii ¶ Hoc ec̄ ſcꝫ ꝙ ſit iudicand̓ impudicūk ꝯſtōe vt. C qn̄ tu.l̓cu. eſſe deſi. l. fi.l ¶ Credant̉. fa ad hͦ sͣde nup. i. ℟º.m ¶ It finit̉. impube̓ſ.i. in pupillari etate.adhuc exn̄tes vt h̓. et.ff. de adop. nec ei. §.eoꝝ et hͦ c̄ ꝯſenſu oīmtutoꝝ. vt C. de auc.preſtan. l. fi.n ¶ Et ſi redigat̉ ex ingͣtitudīe ſi ſit doli capax. n̄ at̄ ex vēdicōevt. jͣ. ꝑ qͣs ꝑſo. no. ac.§. pe. qꝛ n̄ niſi ſit maior. xx. an. pt̄ ꝑ vendicōꝫ fieri ſeruus vt sͣde iur̓ ꝑſo. §. pe. Conͣē C de inoff. teſt. l. ſiqͥs. §. fi. ſꝫ ibi dicit deeo qui doli capax nōeſto ¶ Sꝫ ſi vſqꝫ ad certā.i. ſpecificatā. vt qn̄tūc erit ꝯſulp ¶ Teſtō. no ꝙ dixͣ īteſtō. nā a lege vel aiudice n̄ ſic vt ff. d̓ re.iuris. l. actusq ¶ Morte naturali.nam de ciuili iaꝫ dixit sͣ prox. ſcꝫ vbi dixit de deportato etſeruo facto per ingratitudinem. quia mors oīa ſoluit nedū.tutelam. vt in autͣ. de nup. §. deinceps.r ¶ Sed et capitis lib̓tas. et tunc maxīag ¶ Ciuitas ⁊ tūc media vt sͣ de ca. di. §. maxīa. et. §. minor.t ¶ Oīs .i. teſtam̄taria vel datiua.u ¶ Si in adopcione ſꝫ emancipacione filij lt̄ima tutela nonfinitur. qꝛ filluſfa. ſtimus tutor eſſe n̄ pt̄. cum ſcꝫ pater eūprecedat. vt sͣ de ca. di. §. fi. niſi in caſu vt cum manumittitſeruum maternum delatum ſibi. vt sͣ de leg. pa. tu. §. ſꝫ forte. et tunc differtur cum ſui iuris erit. vt ff. famil. herciſc.ſi maritus.x ¶ Legitima. Sed quare hec legitima tm̄ perit. ℟º. quiaagnacio perit mīma capitis diminucōe vt sͣ de leg. ag. tu.