II
multis tꝑibus in diſſuetudinem abijt ſatinoꝝ veronomen non frequentabat̉Ideoqꝫ nr̄a pietas oīa augere et in meliorem ſtatūreduce̓ deſiderans duabꝰꝯſtōnibus h̓ emendauit. ⁊in priſtinum ſtatū reduxit¶ Quia et a primis vrbiſrome cunabilis. vna atqꝫſimplex libertas ꝯpetebat.id eſt eadem quam hēbatmanumiſſor niſi ꝙ ſcꝫ libertinus ſit qͥ manumittitur.lꝫ manumiſſor ingenuꝰ ſit¶ Et dediticios quideꝫꝯſtōem nr̄am expulimus.quam promulgauimus inter noſtras deciſiones perquas ſuggerēte nobis tribuniano viro excelſo queſtore nr̄o antiqui iuris altricaciones placauimus.Latinos at̄ iulianos ⁊ oēꝫque circa eos fuerat obẜuanciam aliaꝯſtōe ꝑ eiuſd̓queſtoris ſuggeſtionemcorreximus que inter imperiales radiat ſanctōneſ¶ Et oēs libertos nullo.nec etatis manumiſſi. necdomini manumiſſoris nec
manumiſſionis mō diſcrimine habito ſic̄ iam anteaobſeruabatur ciuitate romana decorauimus. Multis modis additis ꝑ quoſpoſſit libertas ſeruis cumciuitatē romana que ſolaeſt in preſenti preſtari.De qui et ex quibꝫ caufismanumitte̓ nō poſſūt.On tn̄ cuiqꝫ volenti¶ ꝑmanumittere lꝫ. naꝫis qui in fraudem creditoruꝫ manumittit nihil agitqꝛ lex eliaſcencia impeditlibertatem. Licꝫ at dn̄oqui ſoluendo n̄ eſt in teſtamento ſeruum ſuū cū libertate heredem inſtitue̓. vtliber fiat hereſqꝫ ei ſolus ⁊neceſſarius ſi ei nemo aliꝰex eo teſtam̄to heres extiterit. aūt qꝛ nemo he̓s ſcriptus ſit aūt qꝛ is qͥ ſcriptus eſt. qualibet ex cauſaheres non extiterit. ¶ Idqꝫ eadem lege eliaſcenciaprouiſum eſt ⁊ recte valdeenim perſpiciendum eratvt egentes homines quibus alius heres extituruſnon eſſet vel ſaltem ſeruū
h ¶ Dediticioꝝ .i. vocabant̉ dediticij. et erant inducti hacI. eliaſcencia. q̄ et multa alia induxit. et erant hij toto tꝑevite ſue ſerui. et tunc fiebant liberi cū moriebant̉. qd̓ ꝓderat eis. qꝛ boͣ vt peculiū a dn̄o occupabant̉. ſꝫ ī latinis al̓rfiebat vt colligit̉ h̓. et ex eo ꝙ minus hēbant dediticij qͣmlatini. vt. jͣ. de ſucceſſ. liber. §. fi. Accur.i ¶ Pietas .i. nos quiſumus pij. Accur.k ¶ Conſtōnibus. vtC. d̓ dedit̓. li. tol. ⁊ Cde lati. li. tol. l. i.¶ Competebat .ſ. manumiſſiſ. ẜm hͦ noͣ triatꝑa. in prīo et vltīo.ſcꝫ deinceps id̓ iuriseſt. ſꝫ in medio hͦ iuspeſſimum fuit inductum. vt. jͣ. de ſucceſſi.liber. §. vlt.m ¶ Libertinus. ex qͦꝯtingit multiplex effectus in pͥmis circaobſequiales operas.q̄ ſūt in faciendo. vtin aſſurgendo et ẜuiendo ſiue in n̄ faciēdovt de n̄ vocando ī iusque ip̄a nat̉a pr̄onodebent̉. ec̄ ſine impoſicōe. et ſi vocaueritin ius pr̄onū ſine veīapunitur. in. l. aureisff. de in iusvo. l. pe.et vlt. qͥ aurei accipiuntur qͥlibet ꝓ vnoſolido vt. jͣ. de pe. te.li. §. fi. ⁊ ex hiſ iuribꝰſumitur ar. ꝙ aureusꝓ ſolido accipitur iniure nr̄o ex qͦ ꝓ eodeꝫdelicto tales ſnīe ꝓmulgant̉ et eedem intelligunt̉ eſſe dandefilio emancipato. vtC. de in ius vo. l. venia. et ff. de ꝯdi. indeſi n̄ ſortē. §. libertus.Item reuocant̉ in ẜuitutem ꝓpter offenſaꝫvt C. de libe. ⁊ eoꝝli. l. ſi manumiſſus. etalia multa. ſꝫ hodie hͦoīa tollunt̉ preter eaque ip̄a nat̉a debent̉vt in autͣ. vt liberi decetero. §. i. coll̓. vj. Tu dic vt no. indicta. l. ſi manumiſſus. que eſt contran ¶ Et dediticios. quod dixerat in gn̓e nūc per ſpecies ponit vel quod ꝯiūctim dixerat nunc diuidito ¶ Altricacōes. qͣs n̄ hēmꝰ. ſꝫ qͣre n̄ erant ẜui ſicut illi qͥ penitꝰ ſūt ẜui c̄ toto tꝑe vite ſue ẜuirecoge̓nt̉ ℟. ẜ jo. ꝙͣ eratlib̓i lꝫ ẜuire coge̓nt̉ vt C. ꝯīa. d̓ ma. l. i. §. ſin at̄ ꝓpͥetariusp Latīoſa iuliaoſ. i. ex l. iul̓. norbanͣ īductoſ vt sͣ e. §. lib̓tīoq ¶ Oēs. ſic ꝯſtrue ⁊ oēs lib̓tos donauimus .i. hō Prumnor auimus ciuitate roͣna. i. plena lib̓tate vt sͣ e. §. lib̓tmoꝝr ¶ Diſcrimīe .i. dr̄a hīta. nec etatis nec manumiſſi. vt ec̄ infans poſſit manumitti. ymo ec̄ in ventre. cum ꝙͣtum ad hͦ
hēatur pro nato. vt ff. de ſta. ho. qͥ in vtero. nec dn̄i maūmittentis. dū tn̄ hēat. xx. an. vt. jͣ. t. i. §. ead̓. nec ī mō manumiſſi ſeu in teſtō. ſeu inter viuos qͦquomō. vt sͣ e. §. multiss ¶ Additis .ſ. a nobis eis qͦs habuimꝰ sͣ e. §. multiſat̄. ⁊ ſūtadditi. ix. primus ſi dn̄s egrotantem ẜuū ſuuꝫ deiecit. ſcd̓sſi ancillaꝫ vēdiderit ne proſtituat̉ ⁊ ꝓſtituta fuerit. l̓ ſi vēditor ſibi retinueritmanꝰ miectōꝫ. ⁊ eamad ip̄m reuertentemꝓſtituit pꝰ ea. t̓ciusſi ẜui pileati defunctfunus p̄ceſſer̄t. qͣrtusſi ec̄ expreſſit eū velleeſſe latinū. quintus ſiſub ꝯdictōe relicta libertate heres an̄ ꝯdictionē manumeẜit. ſextus ſi in iudicio lib̓alia dn̄o ſuꝑatus fueritet preciū ꝓ eo dn̄o ſolutū fuerit. et ip̄e pꝰea recepit. ſeptimusſi ancillā ſuā maritauerit alicui libero. octauus ſi coraꝫ actis filium noīauerit ſeruuꝫſuū. nonꝰ ſi inſtr̄a ſeruitutis reddiderit. etprobant̉ hij modi. Cde la. li. tol. l. vna. §.ſꝫ ſcīmꝰ vſqꝫ in fi. l.t¶ Sola .ſ. lib̓taſ plēau ¶n pn̄ti .i. ī ꝯſuetuqn tn̄ cuiqꝫ Idīeuiſs t. i. §. multis. et. §. fi. dc̄m ſit qͣꝫlibꝫ maūmitte̓ poſſe.tn̄. ⁊cͣ. ſic. jͣ. d̓ exhr̓. li.in pnͥ. nā tūc eſſet lib̓et heres. accur.y ¶ Fraudē. hͦ expone.jͣ. e. in fraudemz ¶ Manumittit .ſ. inteſtō l̓ in vltīa volūtate ſcꝫ n̄ inſtituendovt. jͣ. ꝓx. §. et. ff. qͥ ⁊ aquibus. l. ſi mortisa ¶ Agit .ſ. ut noceatcreditoribꝰ vt. ff. qͥ ⁊a quibꝰ. l. ſi mortis. ſibi tn̄ nocet ſi velit reuo care vt C. de ſeruiſpig. da. ma. l. ſi creditoribus.b ¶ Eliaſcencia. ſil̓is eſt rō. qꝛ lex vult. jͣ. de vſuc. §. furtiue.c ¶ Licet .i. licitum eſt.d ¶ Seruū. ſcꝫ vnū ⁊n̄ pl̓es. vt ff. de hr̄. inſti. qͥ ſoluēdo etec̄ in fraudē creditoꝝ vt C. de nccͣ. ẜ. l. i. in pnͥ. nͥ ſpēaliterpigri datꝰ fuerit vt. ff. d̓ hr̓. inſti. pigri qͥ n̄ pt̄ fieri nccr̄iꝰn dn̄s creditori ſatiſfaciat. vt dc̄a. l. pignorie ¶Solꝰ ⁊ ī caū ec̄ c̄ alio vt ff. d̓ hr̓. īſt. l. ſi is ⁊ l. ei qͥ ſoluēdof ¶ Extiterit. qͦ vltimo caſu ſeruus ſubſtitutus eſt heres.g ¶ Accr̄iꝰ qꝛ ſiue velit ſiue nolit cogit̉ eſſe heres vt. jͣ. d̓ hr̓.h ¶ Eadeꝫ lege. ſcꝫ que prohibuit. eadeꝫ ex yqͣc dif. §. i.iuſta cā ꝯcedit. vt h̓ et. jͣ. e. §. eadem.i ¶ Et recte. ſcꝫ eſt prouiſum.