Panor. vbi ſupra concludendo dicta docto.dicit ꝙ duobus modis principaliter moneta deteriorat̉ vel minuit̉. Primo reſpectu curſus. quia ſtante eadē bonitate intrinſeca nonvalet tm̄ ſicut valere ſolebat. Secundo reſpectu pecunie quia eſt diminuta in pondere. vtqꝛ fuit tonſa circūcirca. et ꝑ longū vſum eſt effecta groſſa. vtputa. qꝛ erat de ere. ſed in ſuꝑficie erat argentea. qd̓ ex longo vſu carruit.Primo calu. diſtingue. quia aut moneta eſtreſpectu curſus in totū reprobata. vtputa. qꝛprinceps interdixit in totū illius curſum. ettunc ẜm Ia. et Odo. et Gar. in. l. paulus. al̓sincipit creditorē. ff. de ſolū. et. d. an. in. d. c. qͣꝫto. et cōmumiter doc. hoc tenēt .ſ. ꝙ debet ſoluiẜm extimationē antiquā. Et de hoc videturtex. in. c. olim. de cenſi. Nec ob. motiuū tenētium cōtrarium .ſ. Ho. et aliquoꝝ alioruꝫ di.ꝙ poteſt ſolui de antiqua moneta. qꝛ ſatis eſtmutuū reſtitui eadeꝫ ſpecie et bonitate intrinſeca. Et hoc ſi debitor nō fuit in mora. Sꝫ panor. dicit ꝙ nō eſt verum quia moneta iſta reprobata habeat eandē bonitatē intrinſecā cūmoneta magis cōſideret̉ reſpectu curſus ⁊ vſus. qͣꝫ reſpectu materie. Aut nō eſt in totū reprobata. ſed tm̄ alterata in valore. qꝛ nō valet tantū ſicut valere ſolebat. Subdiſtingue.aut hec alteratio cōtingit in ꝑpetuū. vt qꝛ princeps interdixit ne tm̄ valeret. forte ꝓpter lucrum. vt poſſit recolligere pecuniā. ⁊ faciat cōflari ⁊ de nouo cudi. Et tūc ẜm. d. an. et Odo.debet ſolui ad extimationeꝫ antique moneterōne p̄dicta. licꝫ Ho. ꝯtra Ia. de are. et Bar.in. d. l. paulus. dicūt enī ꝙ damnū ꝑtinet adcreditorē ex quo debitor nō fuit in mora. et pecunia iſta habet ſuā bonitatē. intrinſecā. Sedpanor. primū tenet. qꝛ bonitas pecunie eſt reſpectu vſus principaliter. Ideo debꝫ in illa bonitate fieri reſtitutio. l. cū qͥd. ff. ſi cer. pe. Itēſi in totū vſus pecunie eſſet reprobatus. deberetur extimatio vt in p̄cedenti mēbro dictuꝫeſt. ergo idē ſi ī ꝑte diminuta ē. ar. l. q̄ de tota.ff. de rei ven. Hoc ꝓbari videt̉. in. d. c. olim. ethoc placet Panor. ne iſte creditor ex ſuo beneficio damnū ſentiat. Secūdo caſu. qn̄ alteratio nō eſt in ꝑpetuū. ſed ad tꝑs ſicut cōtingitqͦtidie vnū flor̄. magis valere vno die. qͣꝫ alioqꝛ creſcit et decreſcit valor ẜm tꝑa. Et cōitertenet̉ hāc variationē nō debere attendi. ar. optimū in. l. p̄cia reru. ff. ad. l. fal. Sicut enī creditor vellet vt ſibi ſolueret̉ plus. ſi nunc plusvaleret ita debet reciꝑe eandē monetā ſi minvaleat. ſicut voluit Bar. in. d. l. paulus. et alij.Quod ſatis eſt equum. Putat tamē panor.ꝙ ſi nō eſſet ſpes ꝙ de ꝓximo haberet augmētum. ꝙ deberet haberi reſpectus ad extimationem que erant tempore mutui. quia verū eſtdicere ꝙ hodie nō habet illam bonitatē reſpectu curſus quā tunc habebat. Et ſic militat ratio p̄cedens. maxime quia poteſt eſſe ꝙ nunqͣꝫ creſcet. Quo vero ad ſecundū caſum principalem .ſ. quādo reſpectu ip̄ius monete contingit deterioratio. Et cōmuniter tenet̉ ꝑ canoniſtas et legiſtas ꝙ damnū pertinet ad debitorem. quia moneta nō habet ſuam bonitatem intrinſecā. quā habebat tempore cōtractꝰmutui. Et p̄dicta procedunt etiā ſi debitor nōfuit in mora. Nam ſi fuiſſet in mora. dubiuꝫnō eſt cōmuniter ẜm doc. quin omne periculum ſpectet ad ip̄m debitorē. Debet enī reddere ẜm extimationeꝫ que erat tempore quodebebat ſoluere. niſi fuiſſet temporalis et momentaneaSexto. quero quid ſi quis ex teſtamēto reliquit̉. C. et tempore teſtamēti plus vel minꝰvalebant qͣꝫ hodie valeāt. Et intellige de ꝑpetua alteratiōe. Dic ꝙ debet attendi valor exiſtens tꝑe teſtamēti. qꝛ de eo videtur reſtatorſenſiſſe. vt in. l. vxorē. §. teſtamēto. ff. de le. iij.Idem Io. an. in Spe. et Ol. in p̄cepto arbitrorum. eadē rōne. Idem dic in iudice cōdemnante ad certā qͣꝫtitatem. Et ꝑ illam. l. vxorem. Idē Ol. ꝯſuluit ꝙ ſi teſtator legauit. C.flor̄. demū ſuperuixit et mutata eſt iterū moneta. ꝙ ſoluendum eſt legatum ad extimationem monete que erat tempore teſtamenti.quia de illa teſtator ſenſit. hec Panor. in dictoc. olim. Lud̓. tamen Ro. dicit ꝙ ſi legant̉ decem flor̄. qui tempore teſtamenti valent minus qͣꝫ tempore ſolutionis. ꝙ tempus ſolutionis attendatur. et dicit ꝙ de hoc eſt caſus ſingularis in. l. cum certum. ff. de au. et argen. le.niſi heres fuerit in mora. vide etiam Gar. ind. l. cum certum. vbi dicit. ꝙ ſi ego promiſi tibi dare. C. flor̄. iam ſunt duo anni. Et modovolo dare extimationem ſcd̓m precium quonunc valet florenus. Creditor vult ſecundumeſtimationem qua valebat tempore promiſſionis. Certe debet debitor ſoluere ſecundū extimationem qua valet nūc. niſi eſſet in mora.Cōtrarium tamen videt̉ tenere Spe. in ti.de ſolutio.¶ Septimo. quid in ſtatuto. Pone. ꝙ pro tali delicto ſoluantur decem libre. vel ꝙ tot libre dentur officiali. demum alteratur moneta perpetuo. Dicit notabiliter Specu. in ti. deſo. §. nunc. ꝙ debet ſolui de pecunia currenti.quia de tali videtur ſtatutum ſenſiſſe. Unde