peccāt ſi faciunt libidinē vindicte aut amorehuiuſmodi animaliū. aut libidine venandihmōi animalia que nulliꝰ hominis ſunt. autſi ꝓpter vnicū actum hoc faciant. cum nō debeant ita ſeuere ꝓcedere. niſi cōtra cōſuetosad talia. Credo etiā ꝙ ſi ſit cōſuetudo loci illius ꝙ ꝓ vno actu tanta pena infligat̉. cōſuetudo eſt iniqua. nec obſeruanda. et obſeruāteseam. mortaliter peccant.Eſtitutio quarto. De reſtitutione dominorum et officialium. ¶ Utrū isqui ex aſſumpto officio tenet̉ alios defendere. teneatur ad ſatiſfaciandū damna euenientia. eo ꝙ notabili incuria vel negligentia eos nō defendat. Rn̄detur ꝙ ſic. vt ſunt domini terrarū. quibꝰ diſtribuunt̉ redditus ſuidominij vt ſubditos ſuos defendant. Similiter capitanei ⁊ ſtipendiarij ſalariati qͥ ex iuſtobello ſuos nō defendunt. et qui etiā ex officioſuo tenent̉ pupillos et viduas tueri. Medicietiam nō ſolum corporū ſed animarū. vt confeſſores ignari. et vltro ſe offerentes ad taleofficium. Notarij etiam ob quorū negligentiam cauſe multoriēs amittunt̉ et iura. Iudices quoqꝫ ⁊ aſſeſſores ꝓferentes iniuſtas ſententias ex ignorancia. vel incuria ſtudendi.Aduocati etiā ⁊ ꝓcuratores qui ex defectu ſuocauſas amittūt. Naute quoqꝫ architectoreset omnes his ſimiles quos notab ilis ignorātia ſiue ſcientie. ſiue artis ſue non excuſat ar.ad hoc extra de iniurijs. c. ſi culpa. Intellige p̄dicta de medicis. iudicibꝰ. aſſeſſoribꝰ. ꝓcuratoribus. et alijs qui locant ſe ꝓ medico. iudice. aduocato et hmōi. Secꝰ ſi ſe ad huiuſmodi nō locant. Et qui eos vocaret ad predictaofficia. licet cōſtaret ei de eorum imperitia. etip̄i ꝓmitterēt ſe facturos quod poſſent vel exquadā pietate ꝯſulūt requiſiti iuxta quod melius ſciunt. tunc nō tenent niſi de dolo et lataculpa. et ei qui tales elegit imputet̉. vide ſupͣaduocatus. et. c. medicus. Ad predicta facittex. ſingularis cum glo. in. c. adminiſtratoresxxiij. q. v. vbi habet̉ ꝙ officiales et alij adminiſtratores qui negligunt facere iuſticiam et defendere oppreſſos. eccleſiaſticos. viduas ⁊ pupillos ſunt ip̄o iure excōmunicati poſt trinaꝫmonitionem. nec pn̄t abſolui. niſiprius de damno ſatiſfaciant. Predictis concordat San.Bernardinus.¶ Utrū ille cui princeps ciuitatis vel cōmune ꝯmiſit vt imponat collectā ciuibꝰ. tn̄ quiaquoſdā ibi habet amicos eos generaliter nongrauat vn̄ et oportet alios plus grauare. Anteneat̉ ſatiſfacere. Rn̄detur ꝙ ſic. nam tenet̉ad omne damnū ex hoc eis illatū quos ſi inuenire nō poterit tantundē pauꝑibꝰ erogabitquibꝰ etiā tenet̉ erogare munera ſi que a dictis amicis ſuis accepit. Idē Monal. in tractatu reſtitutionū. Addēs ꝙ ſi collecta eſt antiqua et debita. et eam imponēs ſe alleuiat. intm̄ tenet̉ domino vel cōitati. Si vero amicuꝫalleuiauit. tunc tenet̉ etiā dn̄o vel cōmuni. niſi prius amicus reſtituerit. Si aūt eſt collectade nouo iniuſte impoſita a dn̄o. puta. ad ꝓpriam vtilitatē tunc dn̄o obedire nō debet cōtraꝓpriam cōſcientiā in collecta iniuſta. et ſi aliquē grauat. i lli debet reſtituere. Et ẜm iuraexactores tributoꝝ ⁊ collectarū qui aliqͥd etiātenēt de eo qd̓ exigūt tenent̉ ad duplū. vt eſttex. in. l. miſſi oppinatores. C. de exac. tri. li. x.Et tenent̓ furti ſi plus debito exigunt ſub terrore et p̄eminentia dignitatis. etiā ꝓ alimentis ſuis ⁊ familie vel equoꝝ. l. ij. C. de lucriſ aduoca. Et ſcd̓m. d. an. de bu. in. c. ij. de immu.ec. collecta regl̓r illicita eſt. vt. l. hac edictali.§. illicitas. de pa. iura. fir. vide ſupra. Priuilegium.¶ Quid de his qui ſine vite ſue ꝑiculo vel ſuiſtatus. vel aliquo alio diſcrimine poſſunt ꝯtradicendo ꝓhibere iniuriā a ꝓximo ſuo. et nōꝓhibent. ſed tacendo ꝑmittunt. Rn̄det San.Bernardinus ꝙ ſi tales ex officio ſui ꝯtradicere ⁊ ꝓhibere tenent̉. et ex aliquo timore nōexcuſabili vel puſilanimitate tacēt. tenent̉ detoto damno. qd̓ ab alijs illatū eſt. Exēpli gr̄a.ſi in cōſilio ꝯmunitatis vbi de imponēdis collectis clericis tractat̉. cōſiliarius ibi exiſtens.ex officio tenet̉ ſufficere ⁊ nō ꝯtradicit. Multomagis ſi ꝓpter aliquod lucrū burſale in talibus taceret. in totū ſatiſfacere obligat̉. Hocintellige ſi nō fuiſſet tale damnū. ſi ꝯtradixiſſet. ſecus ſi oīno ſecutū fuiſſet. nā tunc in nullo tenet̉. Qui vero ex officio nō tenet̉ ⁊ taliavidet. ſi nō cōtradicit cū ſine ſuo ꝑiculo poſſit.peccat mortaliter. tamen reſtituere non tenetur. Et facit regulam generalem. que facit admulta infradicenda in furtis vel rapinis velad quecunqꝫ alia. ꝙ qui ex officio nō teneturobuiare damno inferendo ꝓximo. cum tamēpoſſit obuiare etiā ſine periculo vite ſue. et tamen malicioſe non obuiat. licet peccet mortaliter. non tamen tenetur ad reſtitutionem ſecundum doc. Secundo obligantur ſimiliterqui conſentiunt. videlicet quādo ſine tali conſenſu talis damnificatio ſecuta non eſſet ſecundum Inno. et Ho. Intellige vbi cooperationis effectus in opere demonſtrat̉. Idemdicendum ſecundū Ray. quando damnum