a quo nō poteſt abſolui. teneatur ad reſtitutionem. Rn̄. ꝟꝟ. dicit ꝙ nō tenetur tn̄ ei notificare ꝙ nō potuit eū abſoluere. Peccat tamēmortaliter ẜm Ri. de quo vide ſupͣ. Cōfeſſorprimo. Intellige tn̄ p̄dicta ſi talis cōfeſſor exignorantia abſolueret. Secus ſi ſcienter ⁊ venitens ꝑatus fuiſſet reſtituere. ſi qͥd reſtituēdum erat. Nā ex quo dat cauſam efficacē adnō reſtituendum. videt̉ teneri. Idem ſi abſoluiſſet ex ignorantia craſſa vel ſupina vel aſfectata.Eſtitutio tercio. De damnificantibꝰin bonis corꝑis. et ad qͥd teneantur.Dic ẜm Sco. in. iiij. di. xv. ꝙ aut intulit vltimū damnū .ſ. mortē aut citra mortēEt iſtud eſt duplex .ſ. remediabile et irremediabile. Exemplū. mutilatio eſt irremediabile. qꝛ impedit ex toto actū humanū. qͥ cōpetithomini ẜm illud membrū. puta. abſcidit manū dexterā. Remediabile vero ſiue curabile ēvt vulneratio vel alia leſio curabilis. Si ī mutilatione. hoc dupliciter. vel qꝛ enormis. qꝛ extoto impedit aliquē actū humanū. qui cōpeteret homini ẜm iſtā ꝑtē amputatā. vt in amputatōne manus dextre. vt dictū eſt. vel nonenormis .i. nō impediēs actū humanū. vt eſtamputatio digiti vel ꝑtis eius. Pro primo damno .ſ. vite ablatōe regulariter in multis cōitatibꝰ ſecuta eſt lex talionis. vt homicida moriatur. Et rōnabiliter. qꝛ hoc nō ſoluꝫ cōpetitẜm legē moiſi. ſed etiā rōe naturali approbatum in lege euāgelica. Math. xxvi. Oīs quigladio perit ⁊cͣ. Si aūt hec pena nō ſit ſibi ſtatuta vel forte aufugit. vel eſt occultu. vel habuit gratiā a principe. tenet̉ ad reſtitutionē faciēdam ſpecialē equiualentē vite quam abſtulit.Sicut p̄t eſſe equiualentia in talibus. nec hocſolū ſufficit ſed ſi interfectus ſuſtentabat aliquē .ſ. patrē et matrē vel ꝓpinquos tenet̉ interfector omnibꝰ illis adtantā reſtitutionemqͣꝫtū illis abſtulit ꝓ interfectōe illius ꝑſone.Et qꝛ vir poſſet aliqͥs cōpenſare digne ꝑ actōnes id qd̓ abſtulit homicida. expediret ſmiliter aīe talis ꝙ ſolueret ꝑ paſſiones voluntarias et hmōi. In alia vero damnificaciōe .ſ. ꝓmutilatōne enormi vel nō enormi. cōiter nōeſt inſtituta in eccleſia reſtitutio niſi pecuniaria. Et illa debet correſpondere non ſolū dānoqd̓ incurrit quis ꝑ mutilationē ꝓ toto tꝑe futuro quo vſurus eſſet qͥs membro iſto abſciſoſed etiā expenſas expontaſ in curatōe. extra deiniur̄. c. i. et ſumit̉ Exo. xxi. Itē debet correſpondere reſtitutio cōſolationi ip̄ius afflicti.qꝛ ꝑpetua eſt ſibi diſſolatio de tali mutilatōe.Plus aūt eſt ponderanda mutilatio pauperisqͣꝫ diuitis. qꝛ magis indigebat ꝑte abſciſa advictū neceſſariū acquirendū. Et ideo plus fuiſſet vſus ꝑte illa ad neceſſaria ꝑcuranda. licꝫex alia ꝑte ſit aliqua cōditio p̄ponderās .ſ. dignitas ꝑſone. Sed hoc parū eſt reſpectu prime cōditionis.¶ Quid aūt ſi ſtatim obūt et nulle facte ſuntexpenſe. Rn̄. Spe. in ti. de iniur̄. dicit. ꝙ tuncextimabunt opere. quibꝰ heres cariturus eſt.Nam forte erat pelliparius vel mercator. ſedſi ꝑcuſſus mortuus. vel mutilatus nō fueritin lecto tn̄ iacuerit. oꝑas eiꝰ amiſſas ⁊ expenſas in medicos factas et medicinas reſtituetqui ꝑcuſſit. d. c. i.¶ Sed vſqꝫ ad quod tꝑs extimabunt̉ operequibus cariturus eſt. Rn̄t idē ꝙ vſqꝫ ad tempus quo veriſil̓e eſt illū occiſum viuere potuiſſe iuxta extimationē legis. ff. ad. l. fal. l. hereditatum cōputatōne.Quid aūt ſi nullā habebat artē. Rn̄t Spe.vbi ſupͣ. ꝙ extimabit̉ intereſſe. Idem dic deeo qui aliū leſit in bonis naturalibꝰ. vt qꝛ euꝫdeduxit ad amentiā. vel infatuationē vel huiuſmodi. Nā tenet̉ primo veniā petere per ſevel ꝑ aliū. ſi eſt occultū. Poſtea tenet̉ ſatiſfacere puls vel minus ẜm culpā offendentis etdamna que leſo vel alijs ꝓueniunt ad arbitrium boni viri. iuxta notata in. c. de cauſis. de of.del̓. vbi habet̉ ꝙ vbi pena nō eſt taxata a iureꝓ aliquo crimine. ſtandū eſt arbitrio boni viri. qd̓ facit ad multa.Sed quid ſi aliquis occidit aliquē neceſſitate ineuitabili. Rn̄. ẜm doc. in cle. ſi furioſus dehoī. ꝙ ſi neceſſitate mneuitabili qͥs mutilat veloccidit. nullā penā meret̉. nec irregularitateꝫincurrit. de hoc vide ſupͣ. Homicidiū ꝑ totū.vbi multa que faciunt ad hoc. Si aūt nō fuitneceſſitas ineuitabilis. qꝛ al̓s fugere poteratſine ꝑiculo vite ſue. et tn̄ occidit illū qͥ aggreſſus eſt eū. tunc nō tenet̉ ad tm̄ ſicut dictū eſtprius de malitioſe occidēte vel mutilante. ſedad arbitriū boni viri ẜm qͣꝫtitatē culpe ⁊ modum. et an ip̄e dederit cauſam iſti inſultui. puta. quia iuerat de nocte ad querendū quandāiuuenē et inuentus a parentibꝰ puelle aggreſſus eſt. Nā hoc caſu ad plus tenet̉ ad arbitriūboni viri. qͣꝫ ſi non fuiſſet in culpa. Idē dic inprimo mēbro huius. ij. Nā licꝫ coanguſtatuset aggreſſus neceſſitate ineuitabili. aggreſſorem ſuum occidat tamē ſi ob culpā ſuā venitad hoc. vt quia ibat de nocte tenet̉ ad reſarciēdum damnū datū heredibꝰ ꝓpter mortē occiſi ad arbitriū boni viri.