cōcludit ꝙ ſurreptio viciat gratiā ipſo factoetiā ſi cōſiſtat in tacendo factū alienū. qd̓ impetrans ꝓbabiliter ignorat. Nā impetrās dequo ibi potera: ꝓbabiliter ignorare ſtatutuꝫnumeꝝ eccleſie maxime ſi ſtatutū emanauitdū ip̄e fuiſſet abſens. Et rō huiꝰ dicti p̄t eſſeqꝛ in cōſideranda validitate gratie. nō aduertimus ad culpā impetrātis. ſed potius ad intentionē cōcedentis. vt in. c. poſtulaſti. exͣ eo.Si aūt papa ſciuiſſet ſtatutū ꝑ̄ceſſiſſe etiā permomentū. nō dediſſꝫ ſaltē ita de facili litterasꝑ quas infringeretur ſtatutū eccleſie. hec panor. ibi. Poteſt ergo fieri cōcluſio. ꝙ omne tacitū. quō exp̄ſſo papa nō cōceſſiſſet vel nō itade facili viciat gratiā vel priuilegiū. licꝫ ſecusſit in lr̄is ad lites ẜm eundem panor. in. c. qꝛcirca. de cōſan. qꝛ ex ſurreptōe nō ſunt ip̄o iure nulle. ſed ꝑ exceptionē anullande. vt in. c.ceterū. et in. c. pleruqꝫ. et in. c. ſi aūt. extra eo.Adde predictis qd̓ notat Ge. in. c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vi. ꝙ licꝫ motus ꝓprius excludat oēm ſurreptione. nō tn̄ tollit vicia. nec adbeneficia ꝑſonā illegitimā habilitat. vnde nōtollit defectū nataliū. vel etatis viciū et ſil̓ia.que licet ꝑ viā ſurreptōnis nō poſſint opponitn̄ ꝑ viā iuris cōmunis bene pn̄t. cū ꝓpriusmotus nō faciat diſpenſationē taliū. Et dicitaliud notabile ꝙ certa ſcīa principis per teſtes ꝓbari poteſt etiā ſi nō exprimat̉ in litterꝭSecus dicit de motu ꝓprio. vt ꝓbari nō poſſit ꝑ teſtes. licꝫ aduerſarius velit ꝓbare ꝙ adinſtantiā alterius hoc fecerit papa. nō audiet̉qꝛ illud eſſet arguere papā de mendacio.¶ Quid aūt ſi papa motu ꝓprio diſpenſat.vel aliā gratiā ꝯcedit nunqͥd falſitas ꝑ impetrantē exp̄ſſa. habeat viciare gratiā. Rn̄. Panor. in. d. c. qꝛ circa. refert aliqͥs dubitaſſe.ip̄e ſimpliciter tenet ꝙ ſi eſt tale quid. quo tacito vel nō exiſtente. papa gratiā nō ꝯceſſiſſettunc viciat̉. quia licet motus ꝓprius excludat ſurreptionē vt dictū eſt. nō tamē ꝯfirmatgratiā ꝯtra intentionē ꝯcedentis. vt notabiliter ſentit Io. an. in. d. c. ſi motu ꝓprio. et videglo. notabilē ad hoc in cle. ſi romanus. de p̄ben. q̄ dicit ꝙ motus ꝓprius nihil oꝑatur vltra caſus in iure expreſſos.Eſtitutio primo cōiter. Utꝝ ſit de neceſſitate ſalutis. Rn̄. ẜm Sco. in. iiij.di. xv. ꝙ ſic. qꝛ ſicut auferre alienū eſtpeccatū mortale. qꝛ cōtra p̄ceptū diuinū negatiuū .ſ. nō furtū facias. ita et tenere alienū.Et itaſicut eſt neceſſariū ẜuare p̄cepta nagatiua. ita neceſſariū eſt non tenere alienū dn̄oinuito. Et ꝑ cōſequēs vel actu ſtatim reſtituece. vel ſaltē velle reddere cū fuerit oportunitaſſic tn̄ ꝙ dilationē petat ab eo qui p̄t vſum reicōcedere ẜm tho.¶ Et ꝓ p̄dictoꝝ declaratōe diſtinguendū eſtꝙ aut debitor eſt in articulo extreme neceſſitatis aut nō. Primo caſu. nō tenet̉ ad reſtitutionē. qꝛ in extrema neceſſitate oīa ſunt cōia.l. i. §. cum in eadē.. ff. ad legē ro. de iac. Ideodicit Sco. vbi ſupra. ꝙ ſi detinens rem alienam eſt in extrema neceſſitatē. et ille cuiꝰ reseſt non. ſed habet aliqua citra extremā neceſſitatem. ꝙ iſta res eſt detinentis iure poli. qͦin extreme neceſſitatis articulo. ad prouidendum neceſſitati nature via omnibus extremaneceſſitate detentis eſt cōceſſa. vt in. c. exijt. dever. ſig. li. vi. Si autem ambo ſunt in extremaneceſſitate. Si prius deuenit dominus ad ea:debet reddi domino duplici iure. tum quia prius ſuum. tum quia ex iſta neceſſitate factumeſt ſuum. Si vero prius deuenit detinens. factum eſt ſuum. Et tunc domino poſt deueniēti ad iſtam neceſſitatē nō debet reddi. quia ceſſauit dominiū eius in re iſta et factum eſt alterius iure poli. Si autem ambo ſimul deueniant. dicimus ꝙ debet reddi dn̄o. quia nunqͣꝫexcidit a dominio. ꝓ hoc facit quia duobꝰ cōcurrentibus preualet quod potius eſt. vt. ff.de ſta. ho. l. queritur. Subiungit Sco. ꝙ ſi detentor deueniat ad pinguiorem fortunā tenetur reſtituere. quando occupauit ceſſante extrema neceſſitate. ſed ſi nunqͣꝫ ante extremaꝫneceſſitateꝫ occupaſſet. tunc iuſte ſimpliciteroccupauit .ſ. rem ſuaꝫ. nec ad aliquā teneturreſtitutioneꝫ. hec ille. Idem habes ſupͣ. Furtum. licet quidam dicant cōtra. Sed dictumSco. videtur equius p̄ſertim quādo talis reseſt cōſumpta. Secundo caſu. quādo debitornō eſt in articulo extreme neceſſitatis. Et tūcaut reſtitutio eſt certa. aut incerta. Si incexta.vt quia nō inuenitur creditor vel eius heres.reſtitutio eſt fienda pauꝑibꝰ. vt in. c. cum tu.de vſuris. Et tunc debitor impotēs poterit libere ſe ponere in manu epiſcopi vel penitentiarij ẜm multos. qui poterunt ſi eis ẜm deumvidebitur expedire relaxare debitum in totuꝫvel in ꝑtem. vel p̄bere dilationē vt paulatimeroget pauperibꝰ. Si aūt reſtitutio eſt certa.vt qꝛ ſcitur vel ſciri p̄t ꝑſona cui debet fieri. tūcſi debitor eſt in tanta neceſſitate et creditorin tanta facultate ꝙ teneretur debitori ꝑ elemoſinam ſubuenire. debitor nō tenetur ad reſtitutionem. Nam hoc caſu ip̄e debitor teneretur retroreddere. Item generaliter debitornō tenetur ad reſtitutionē eo caſu quo credi