¶ An aūt cōſuetudo vel ſtatutū poſſit tollerelegitimā debitā filio. Cy. in. l. ſancimꝰ. C. denup. et Di. in regula indultū. et Bar. in. l. titio. §. fi. ff. de cōdi. et demon. tenēt ꝙ p̄t in totum tolli mouent̉. quia iſta portio ē de iure ciuili. quia olim nō erat. ergo poteſt tolli ꝑ iusciuile. Statutū aūt eſt ꝑs iuriſciuilis. nec eſtverū vt quidā dicunt ꝙ iſta portio ſuccedit loco alimentoꝝ. que debent̉ de iure naturali. qꝛſi hoc eſſet verū. ſequeret̉ ꝙ mater nō teneretur aliquid dimittere filio. et fortius nec auiacū pater teneat̉ alere filios. l. ſi qͥs a liberis.ff. de li. agno. Itē pater tenet̉ maritare filias.et nō mater. l. fi. C. de dotis ꝓmiſ. Item poneꝙ filius ſit induſtrioſus. ita ꝙ p̄t ſibi quererealimenta. quo caſu pater nō tenet̉ alere filiū.d. l. ſi quis. ſequeret ergo ꝙ pater vel maternō teneret̉ aliquid dimittere filio. quia ceſſatcauſa alimentoꝝ. Et ſic cōcludunt iſti ꝙ de rigore iuris. cōſuetudo vel ſtatutū poſſit tollere legitimā. Et ſic fortius valebit ſtatutū. vtfilia dote cōtenta. nō ſuccedat cum fratribusſuis. Panor. aut in. d. c. rainūcius. dicit ſe credere ꝙ vbi filius nō haberet aliqͥd vnde viueret nō valeret ſtatutū in totū abſorbens. Mouetur. nam de iure ciuili ſpurio nihil debet̉. vtin auten. ex cōplexū. C. de inceſ. nup. et tamēius canonicū ſequendo equitatē naturalē diſponit vt ſpurio debeant̉ alimēta. vt in. c. cumhaberet. de eo qui du. in ma. ergo fortius hocdicendū in legitimis. vt ſi ius ciuile vult excludere. poſſit ius canonicū illū rigorē tollereet temperare. Sꝫ vbi filiꝰ haberet aliter vn̄ viueret ꝓcederet opinio ꝯtraria .ſ. vt valeat ſtatutum vel cōſuetudo in totū abſorbens legitimā. quia ceſſat illa equitas naturalis. qꝛ tūclicet pr̄i ſicut et culibet diſponere dere ꝓpria.¶ Querit̉ de. q. quotidiana. nam cōmuniterteſtatores dicūt in teſtamentis ſuis. ꝙ ſi filieoꝝ nō exequent̉ eoꝝ voluūtates ꝙ eos exheredant. ac etiā eos priuāt legitima debita iure nature. An aūt nō exequēdo eoꝝ volūtates. maxime ad pias cauſas. incurrant dictaspenas. Glo. in. c. ſi heredes. de teſta. limitat auten. hoc amplius. C. de fidei cō. dicēſ. ꝙ filiusinſtitutus nō implēs voluntateꝫ defuncti inrelictis ad nō pias cauſas. ſolū priuat̉ ſucceſſione defuncti. et nō debito iure nature. Sedſi relicta ſunt ad pias cauſas. priuat̉ etiā debito iure nature. Et licet glo. in fi. non videaturhanc opinionē firmare. eā tamē ſequit̉ Ho.Fatetur tn̄ ꝙ ſi filiū peniteret. eccleſia poſſetſibi facere aliquā elemoſinā. Sed ponor. dubitat de hoc. quia iura loquunt̉ de relictis in teſtemento. Sed portio debita filio debet̉ etiamextra omne teſtamentū. Eſt enī quaſi debituꝫnature. vnde iura ſolū voluerūt excludere acomodo habito ꝑ defunctū. quia exquo noluit onꝰ nō debet hr̄e honorē ſeu emolimentū. q̄ratio ceſſat in debito iure nature. qꝛ iſta portio debetur ſine aliquo onere. vt. l. qm̄ in prioribus. C. de inoffi. teſta. Itē negare nō poſſumus quin res ſit debita. Et in dubijs benigniorem ꝑtem ſequi debemus. vt in regula odia.de reg. iur̄. in. vi.¶ Circa tn̄ predicta diuerſarū terrarū variaeſt cōſuetudo. que ſi rōnabilis ſit et p̄ſcriptaſeruari debet.Ex et cōſtitutio. Quid eſt lex. Rn̄. eſtcōſtitutio populi. in qua maiores natu. ſimul cum plebibus aliquid ſanxerunt. di. ij. lex.¶ Quis poteſt facere legē. Rn̄. lex principaliter reſpicit bonū ꝯmune. ordinare aūt aliqͥdad bonū cōmune eſt vel totius multitudinis.vel alicuius gerētis vicē totius multitudinisEt ideo cōdere legē. vel ꝑtinet ad to tā multitudinē vel ad ꝑſonā publicā que totius multitudinis curam habet.¶ Quis aūt in ſpeciali poſſit facere ſtatuta.vide ſupͣ. Excōmicator. Sunt aūt tria neceſſaria ad legē ſeu cōſtitutionē ad hoc vt lex liget. Primo. ꝙ ſit facta ꝑ eū qui habet poteſtatem cōdendi. Secūdo. ꝙ ſit publice ꝓmulgata aut ſolenniter edita. de poſtu. p̄la. c. i. Tercio. ꝙ ꝑ inferiores ſit ſuſcepta et approbata.iiij. di. leges. Et ſi tu opponas ꝙ hoc videt̉ abſurdum. quia tunc poteſtas principis cōdentis legē penderet ab arbitrio ſubditorū. Rn̄.ꝙ hoc nō ob. quia p̄t ſuꝑior deputare executorē. qui cōpellat ſubditos ad obſeruantiā legis vel cōſtitutionis. nam tunc eo caſu neceſſaria erit ſuſceptio talis ꝑ ſubditos. Imo cōpellentur ſeruare velint nolint.Sed querit̉ de q̄ſtione notabili et quotidia11na. Ep̄us tudertinus facit ſtatutū. excōmunicans mulieres portantes perlas. qd̓ a nullamuliere fuit ſeruatū. querebat̉ an oēs mulieres eſſent excōmunicate. Ꝙ nō. inducebatur.iiij. di. in iſtis. et. c. ſe. que ꝓbant legē vel conſtitutionē ad hec vt liget debere eſſe receptaꝫmoribus vtentiū. Per qd̓ videt̉ dicenduꝫ ꝙdicte mulieres poſſent cogi. vt reciperent ⁊ obſeruarēt dictā ꝯſtitutionē. quia ſtatuta ep̄i debent ſeruari. de ma. ⁊ obedi. c. ij. Rn̄. Car. in ꝓhemio cle. dicit. ꝙ cum querit̉ de rece ptōe legis. videndū eſi an ſit talis abuſio q̄ inducatcōſuetudinē. Et dic non receptionem legis.