preciſa intentione pape. tunc ſecus. Dicit etiam ibi glo. ꝙ delegatꝰ. qui debet ꝓficiſci extradomiciliū ſuū. p̄t a principio petere expenſasa ꝑtibus. Hoc limitat panor. quādo iudex eſſet ita impotēs ꝙ nō poſſit ſuis expenſis itinęrare.¶ Quid ſi iudex iniuſte iudicauit. Rn̄. ſcd̓mRay. Si ſcienter male iudicauit. puta. timore. cupiditate. odio. amore. vel alia quacunqꝫcauſa tenet̉ leſo p̄ciſe ad omne intereſſe. niſipoſſet inducere illū ꝓ quo tulit ſententiam adplenariā reſtitutiōꝫ. xi. q. iij. quattuor. Idēẜm monal. ſi iuſtā noluit dare aut iuſticiā viduis. aut hmōi noluit adminiſtrare. Si veroꝑ ignorantiā īiuſte iudicauit. tūc aut ex ſe iudicauit ſine aſſeſſore. aut de cōſilio aſſeſſoris.Si ex ſe. et ignorātia illa eſt craſſa et ſuppina.qꝛ nec ꝑ ſe ſciebat qd̓ ꝯmuniter ſcire debebatnec ab alijs curauit inueſtigare. tūc ẜm Rai.et Ul. ẜm. ll. tenet̉ leſo inqͣꝫtum equū videbitur iudicio iudicantis. ff. de var. co. l. vlti. Iniudicio aūt anime credo. vt inqͥt Ray. ꝙ teneatur ad reſtitutionē. vt in .i. caſu. qꝛ in culpa fuit. cum ſciuit vel ſcire debuit ſe inſufficiētem. et tamē iudicare p̄ſumpſit. exͣ de iniur̄. cfi. Si aūt fuit ignorātia ꝓbabilis in eo. quiafacta debita diligentia ad inueſtigandū a ꝑitis. de cōſilio eoꝝ. tulit iniuſtam ſententiā ꝓiuſta. ſiue quia materia erat variarū opinionum. Et illi ẜm ſuam opinionē quā rectā putabant. cōſuluerūt. excuſat̉ tūc iudex p̄cipuedelegatus ẜm Vl. et etiā vt videt̉ ordinariusnil omittendo de cōtingentibꝰ ad inueſtigandum rei veritatē. Si vero iudex hoc facit de cōſilio afſeſſoris Qui aſſerebat talem ſententiam iuſtā excuſat̉. quia in eo eſt ignorātia ꝓbabilis que excuſat. Dant̉ enī aſſeſſores iudicibꝰ ꝓpter ſententiā eorū. vt cōſulant ignorantibus iura. qͣꝫuis enim nō poſſit eſſe eccleſiaſticus iudex. niſi habeat ſaltē mediocrē ſcientiam. exͣ de elec. cum nobis. et. xx. diſ. c. i. inglo. tamē in ſeculari iudice. ſi habet cōſuetudinem cauſarum. ſiue peritiā iudicandi. cauſacōmitti p̄t iura ignoranti et etiam ordinario.C. de iudi. l. certi iuris. vbi dicitur. ꝙ militespn̄t eſſe iudiceſ. De iudice aūt delegato dicitVl. ꝙ ſepe eſt iuris ignarus. qd̓ etiā nouit delegans. Sed rōe bonitatis delegat ſibi cauſaꝫEt talis ſi ſic tulit iniuſtā ſententiā bona fideet cōſilio peritorum. nō tenet̉ ad ſatiſfaciendum. Et idem dicendū videt̉ de arbitris quoad ſentētias iniuſtas. Idē archi. .f. Si vero iudex tulit iniuſtam ſnīam. ſiue ordinarius ſiuede legatus. ſiue arbiter. Et ſi erat ſciēs tn̄ neglexit reuoluere libros. et ſtudere in materiavel ſi neſciebat ꝑ ſe. et neglexit querere cōſilia ꝑitorum. etiā ſi eſſet delegatus nō excuſaretur ab obligatōe reſtitutōis ꝑti leſe ꝓpteriniquā ſuā ſententiā etiaꝫ ſi credebat iuſtamfore ẜm Ray. et Ul. Item ſi fuit negligensad ſumendū idoneū aſſeſſorē. qꝛ elegit ignorantē. aut hominē male cōſcientie ẜm cōmunem opinionē. Siue hoc fecerit ex auaricia.vt minus expenderet in ſalario dando. ſiue examicicia. vt ſeruiret amico ꝓ illo roganti. ſiue ex incuria. vel alia cauſa. non excuſatur areſtitutōne. qꝛ in culpa fuit. d. c. fi. Si aſſumpſit qui cōmuniter credebat̉ bonus vel ſufficiens vel datus ſibi a ſuperiore. Ita ꝙ de eiuscōſilio haberet iudicare. tunc excuſatur a peccato et a reſtitutōe ferendo iniqͣꝫ ſententiamquā credebat iuſtā ex cōſilio ip̄ius aſſeſſoris.Sed ip̄e aſſeſſor tenet̉ inſolidū ꝑti leſe cōſulendo ſententiā fore iuſtā ſi hͦ facit mala ſideet cōtra ꝯſcientiā. vel etiā bona fide. ſꝫ ex craſſa ignorātia l̓ negligētia. ff. qd̓ qͥſqꝫ iuris. l. ij.et hoc ẜm Ho. Ray. ⁊ Ul. Item ſi iudex accepit pecuniā. vt iudicet. ſiue vt bene iudicet peccat grauiter. cū teneat̉ gratis officiū exercerear. xiiij. q. v. c. nō ſane. Pecuniā aūt illā retinere nō p̄t. Sed ẜm Ray. tenet̉ reſtituere eiqui dedit. Nota ad predicta ſingulare dictuꝫBar. in. l. i. ff. de fal. ꝙ iudex qui accepit pecuniam. vt verā ſententiā det. tenet̉ pena falſi.vt. l. ij. ff. de cōdi. ob turpem cauſam. Idē deeo qui accepit pecuniā. vt verū teſtimoniū dicat. vt no. glo. in. d. l. i. qꝛ teſtes debent faceregratis. nō ob pecuniam.¶ Quid aūt ſi iudex accepit pecuniā. vt maleiudicaret. Reſpon. ẜm Ray. pecuniā ſic receptam tenetur reſtituere. non ei qui dedit cūturpiter dederit. ſed ei in cuius iniuriam recepit .i. q. i. iubemus. Hoc tamē verū in foro iudiciali. Secus in penitentiali. in quo nō ſuccedit obligatio niſi ad ſolū intereſſe. ⁊ nō adpenam. niſi preceſſerit iudicialis ſentētia al̓spena non debetur in foro penitentie. vt dicitglo. xij. q. ij. fraternitas.¶ Quid ſi iudex tenetur. et nullo modo vultiudicare ⁊ propter hoc amittit aliquis ius ſuum. Rn̄. ſcd̓m Raymundū. tenetur reſtitueretotā litis extimationem ei qui propter hoc eſtleſus. xxiij. q. ij. dn̄s. xxiij. q. v. admiſtratores.¶ Utrū iudex poſſit penam reo totaliter relaxare. Rn̄. ſecūdū Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxvij. duplici ratione impeditur iudex ne reū a penaabſoluere poſſit. primo quidē ex parte accuſatoris. ad cuius ius quandoqꝫ pertinet vt reusB ij