Liber. j.tit̉ xxxvij
ꝑcerto qͣſi ſciēs illd̓d̓ quo n̄ ē certꝰ ſꝫ dubiū dꝫſub dubio ꝓferre. et illd̓ d̓ quo eſt certꝰ ꝓ certodebet aſſerere. Siqͥs tn̄ ſolicite recogitās eſtimetſe certū eſſe de hoc qd̓ ē fl̓m. n̄ peccat mortaliteraſſerēs illd̓. qꝛ n̄ dixit fl̓m teſtimoᵐ ꝑ ſe ex ītentiōe. ſꝫ ꝑ accn̄s ꝯͣ illd̓ qd̓ intēdit.IIrca 2ᵐ ſciend̓ ꝙ ſic̄ dͨ augꝰ. teſtis falſustribꝰ eſt obnoxiꝰ .ſ. deo cꝰ p̄ceptū ꝯtēnit. iudici quē mētiēdo fallit. ⁊ ꝓximo quē leditexͣ. d̓ cri. fal. c. i. ꝓpt̓ pͥmū ſeptēnis pmīa ſibi tāquā ꝑiuro dꝫ impoī. 6. q. i. qͥcūqꝫ. ꝓpt̓ 2ᵐ infamabit̉. 22. q. q. ſiqͥs ꝯuictus. l̓ v̓beribꝰ caſtigabit̉. q. q. q. illi qͥ. l̓ exͣordīarie poterit puniri. exͣde reſti. t. nullū. ꝓpt̓ t̓ciū ẜm mod̓ leſioīs ꝯdēnabit̉. ar. c. de pe. iu. qͥ male. iu. l. 2.AlyIrca 3ᵐ ſciend̓ ꝙ teſtis dꝫ ꝑſōa cōis eſſe ⁊ d̓Abet iurare tactis ſacroſciſ eu āgelijs puramet merā̓ veritatē quā nouit de facto ſuꝑ qūo īducit̉ dicere. nulla adiecta fl̓itate. z. q. 9. hortamur. et. 4. q. 4. nullꝰ. et. 14. q. q. n̄ ſane .i. ep̄stn̄ n̄ tāgit euāgelia licꝫ corā eo ponant̉. pt̄ ec̄ eiiuram̄tū r̓mitti de ꝑtiū volūtate. exͣ. d̓ iureiur.cū in cauſa.Irca quartū ſic diſtīgue ſcd̓ꝫ gof. ſcilicꝫ ꝙaut reqͥrit̉ teſtimoᵐ in cā ciuili aut in criminali. ſi in ciuili tūc gn̓aliter qͥlibet ſciēs veritatē debet cogi ꝑhibere teſtimoᵐ veritati. C. de teſti. ſi qn̄. et. 14. q. 2. quāquā. Si in c̓mīali. autagit̉ de c̓mīe ciuiliter. ⁊ ſic ec̄ ſūt cogēdi. exͣ de teſti. co. p̄terea. et c. cū ꝯͣ. Aut c̓minalit̓. ⁊ tc̄ autagit̉ de crimine falſi. et ſic etiā ſūt cogēdi. vt inc. cū ꝯͣ. Aut de alio crimine. ⁊ tc̄ gn̓alit̓ nō ſūtcogēdi. exͣ. d̓ teſti co. dilectoꝝ. p̄terqͣm ſi ꝑ alioſveritas nō pt̄ liq̄re. vt in c. quāqͣm. Vel nͥ ſeſubtrahāt gr̄a odio l̓ timore. exͣ. d̓ teſti. co. c. iSūt at̄ cogēdi ꝑ cēſurā eccleſiaſticā. vtꝫ ex foͣrliteraꝝ pape ꝑ clauſulā illā ſcꝫ teſteſ aūt ⁊cͣ. q̄ſi nō ponat̉ ibi vt ſolet fieri qn̄ in eis fit mētiode crimine. nichilominꝰ iudex ad iura ſe r̓feratet teſtes cogat vel nō cogat ẜm ſu pͣdicta. Conſuetudo tn̄ curie romāe ē ꝙ in caīs de facto vbiagit̉ de crimine. nullū teſtē cogat qualit̓cūqꝫ deeo agit̉. et id̓ ẜuat in lr̄is n̄ apponēdo clauſulaꝫp̄dictā. Nōt ec̄ ray. ti. de raptoribꝰ ꝙ qn̄ qͥs ꝓpter d̓fectū ꝓbacōᵐ rē ſuā amitteret tūc ꝑſōepͥuilegiate vt p̄ſbiteri cogendi ſunt iurati teſtificari. 14. q. 2. quanquā. nō tamen in cauſa ſāIrca qᵐ ſtiend̓ ẜm gof. ꝙ illi qͥ ſubtrahūtſuū teſtimoniū illi rei. q̄ nō ṅ ꝑ eos ꝓbari pt̄. mortalit̓ peccāt. ⁊ id cogēdi ſūt ſatiſfacere ſicut de alijs mortalibꝰ. 6. q. i. illi qui. ⁊ maxime peccat qui mētu alteriꝰ celat veꝝ. vn̄ auꝰ11. q. 3. qͥſquiſ metu cꝰqꝫ poteſtatis veritatē occultat̉ iraꝫ dei ſuꝑ ſe ꝓuocat. quia magis tinꝫhoīem qͣm deum. et poſt pauca. vterqꝫ reꝰ eſt. etqui celat veꝝ et qui mendaciū dicit. quia iſte n̄vult ꝓdeſſe. et iſte vult obeſſe. Tho. vero in ſūma circa hoc ſic diſtinguit .ſ. ꝙ qn̄ reqͥritur teſtimoniū alicꝰ aut reqͥrit̉ autoritate ſuꝑioriscui tenet̉ obedire in his q̄ ꝑtinēt ad iuſticiam. etſic tenet̉ ferre teſtimoniū in his in qͥbꝰ ẜᵐ ordi
nem teſtimoniū exigit̉ iuris. vt in maīfeſtis.et in his de qͥbꝰ infamia p̄ceſſit. ī alijs vero nōtenet̉. Aut reqͥrit̉ nō tn̄ autͣte ſuꝑioris. ⁊ tc̄ ſiteſtimoniū reqͥrit̉ ꝓ liberatione hoīs ab iniuſtamorte ſiue pena quacūqꝫ. vel falſa infamia. ſiue etiā ab aliquo dāno. tenet̉ teſtificari. ⁊ ſi eōteſtimoniū eiꝰ nō reqͥrit̉. tenet̉ facere qd̓ in ſe ēvt denūciet veritatē alicui qͥ poſſit ad h̓ ꝓdeſſe.ẜm illd̓ ꝓu̓. .24. erue eos qͥ ducunt̉ ad mortemet ro. i. digni ſūt morte ⁊cͣ. glo. ꝯſentire eſt tacere cū poſſis arguere. Suꝑ his vero q̄ ꝑtinentad ꝯdēnacōꝫ alicꝰ n̄ tenet̉ aliquis teſtificari niſicū a ſuꝑiori cogit̉ ẜm ordinem iuris. qꝛ ſi circahoc veritas occultet̉ nulli ſpeciale dānū ex hocnaſcit̉. et ſi ꝑiculū immineat accuſatori n̄ eſtcurandū. quia ſe ſponte ingeſſit in hoc ꝑicl̓malia vero rō eſt de reo cui ꝑiculū imminet ip̄onolente. ¶ Sed nunqͥd licꝫ hoī teſtimoᵐ ferre d̓ꝯmiſſis in ſecreto ſibi. ℟º ꝙ nō de ꝯmiſſis .ſ.ſibi in ſecreto ꝑ ꝯfeſſionē ſi nouit ea tm̄ ꝑ viāꝯfeſſioīs. qꝛ vīcl̓m ſacram̄ti eſt maiꝰ hoīs p̄cepto. circa v̓o ea q̄ ꝯmittunt̉ hoī ſub ſecreto alit̓qꝫ ꝑ ꝯfeſſionē ſic diſtīguit tho. in ſū .ſ. ꝙ ſi ſinttalia q̄ ſtatī vt nonᵗ ea maīfeſtare tenet̉ vt ſi ꝑtinea̓t ad corruptiōꝫ multitudinis ſpūalem velcorꝑalē vel etiam graue damnū alicꝰ ꝑſone. tc̄ꝑ ſecreti ꝯmiſſū obligari nō poteſt qṅ de his teſtificet̉ vel ea denūciet. quia alit̓ fidem frangeretqͣꝫ alteri debet. ſi vero ſint talia q̄ qͥs ꝓdere nō tenet̉ bn̄ poteſt obligari ad celand̓ ex hoc ꝙ ſibiꝯmittunt̉. et tūc nullo mō tenet̉ ea ꝓdere ec̄ exp̄cepto ſuꝑioris. qꝛ celare ea tenet̉ d̓ iure natureſupͣ qd̓ nō eſt p̄latꝰ. hec tho. de hoc tn̄ vide in liſe. ti. 67. Quid ſiqui iurēt teſtimoᵐ n̄ ꝑhibere. ℟º credit gof. iuramentū eſſe temerariumqn̄ n̄ ṅ ꝑ eos pt̄ de veritate liq̄re. tc̄ em̄ poſſēt ec̄ꝓpͥa autoritate ꝯͣuenire. 22. q. 4. in malis. et hͨqn̄ eſt certū. mortale ex hoc ꝓuenire peccatuꝫſecꝰ eſt ſi dubitaret̉. tūc em̄ eſſet pͥꝰ ſuꝑioris autoritas reqͥrenda. extra. de elec. venerabilem.¶ Quid ſi vnꝰ int̓fuit negocio et cū ſciat nonpoſſe ꝓbare ꝑ vnū iurauit n̄ ꝑhibere teſtimoᵐveritati. Credit gof. hꝰ iuramentū eſſe temerariū. qꝛ ⁊ ſi vnꝰ n̄ faciat ꝓbacōeꝫ plenā. facit tn̄ſemiplenā ⁊ fit delatio iuramenti vt ꝑ illd̓ ꝓbacō ꝯpleat̉. C. de rebꝰ cre. ī bōe fidei. Quidſi aduerſariꝰ ſubtrahat teſtes. ℟º on̄dit ſe fouere litē iniquā. exͣ. de teſti. ꝯſtitutis. ⁊ exꝑiri d̓bet in ſe iudicis autoritatē eluſam. At vjIrca ſextum ſciendū ꝙ teſtis nichil debetreciꝑe ꝓ teſtimonio ferendo. qꝛ ſic̄ non debet eſſe ſententia venalis ita nec teſtimoᵐ. 14.q. q. nō ſane. expenſas tn̄ reciꝑe pt̄ a ꝓducenteeū. 4. q. z. vēturis. ¶ Quid ſi teſtis corruptusdicat teſtimoniū fl̓m. ℟º teſtimoᵐ nl̓lū eſt. etquia venale. et quia fl̓m. et p̄ter penā falſi tenetͦ ī iudicio aīe illi quē ſuo teſtimoīo leſit ad oēint̓eſſe. ar. exͣ. de teſti. ſic̄. Pecunia vero data n̄reſti tuet̉ ei qͥ tͣpiter dedit quia ei obſtat ꝓpͥa t̉pitudo. vt in c. nō ſāe. ſꝫ ei in cuiꝰ iniuriā datavidet̉. i. q. i. iubemꝰ. Quid ſi pecunia ſit data ſimplicit̓ vt teſtimoᵐ ferret̉. dici pt̄ ī h̓ caū ẜ