Druckschrift 
Catholicon
Seite
69v
Einzelbild herunterladen
 

ADeanteR

que fuit mutata in araneam ẜm fabulas.Trapagare .i. effodere vl̓ ſculꝑe ab area: ⁊ ponit̉ ſimpl̓r ꝓeffodere. ⁊ cōponit̉ ab area ⁊ pagus: qd̓ eſt villa.Trapagatꝰ ta. tu. ab area effoſſus: ⁊ dr̄ ab arapagare. vndePlautus in aulularia. Aurū mihi intus arapagatū eſt.Aratellū li. dim .i. ꝑuū aratꝝ: ſic̄ a cerebro cerebellū dimiArtiūcula le. foſſa parua que inſtar ſulci aratur. ⁊ dicit̉ abaro aras: vel ab arator. vn̄ Reg. 3. ca. 18. Fecit aque ductum: quaſi per duas aratiunculas in circuitu altaris.Aratorculus li. dimi. paruus arator.Aratorius ria. riū. locus qui poteſt arari. ab aro ras.Tratrū tri. ab aro ras. dr̄ cor. penl̓. naͣliter. vn̄ in Aurora dīſuꝑ leuitico. Noſtre carnis humū crucis h̓ aratro qͣſi ſulArbiter t̓ri. tro. ſcd̓e declinatōis dr̄ ab arbitror ris. (cant⁊ accipit̉ in tribꝰ ſignificatiōibꝰ. Arbiter .n. dr̄ reuelatorcōſilioꝝ: vt in Saluſtio. Procul arbitris oībꝰ amotis: arbiter teſtis: arbiter iudex. Sꝫ differunt qꝛ iudex ex lege:arbiter ex volūtatē iudicat. īde hoc arbitriū trij. Et ſciasꝙ in cōi vſu eſt ſecūde declinatiōis. Inuenit̉ tn̄ etiā ī tertia arbiter tris. tri. ſicut ponit Grego. in moralibꝰ. EtiaꝫPap̄. dicit ꝙ arbiter eſt ſecūde ⁊ tertie declinatiōis ẜmSalu. ſecunde: ẜm v̓o regulas Priſ. eſt tertie.Arbitriū trij. dr̄ ab arbiter. ⁊ eſt libeꝝ arbitriū facultas rōnis vl̓ volūtatis qͣ bonū eligit̉ gr̄a exn̄te vl̓ malū eadeꝫeē deſiſtēte. Et ſcias ꝙ eſt triplex lib̓tas .ſ. a neceſſitate: a pctō: a miſeria. Aneceſſitate ⁊ an̄ pctm̄ ⁊ poſt eque liberū eſt arbitriū. ſic̄ .n. tūc cogi nō poterat ita nec mō: iōqꝫ volūtas merito apud deū iudicat̉: q̄ ſemꝑ a neceſſitate lib̓a ē: ⁊ nūqͣꝫ cogi pōt. Ubi neceſſitas ibi nō ē lib̓tasvbi nō ē libertas net volūtas: ⁊ iō nec meritū. Hec libertas ī oībꝰ eſt tā in mal̓ qͣꝫ ī bonis. Eſt alia libertas a pctō.ſ. de qͣ dicit apl̓us. Ubi ſpūs dn̄i ibi libertas. Dec lib̓tasa ſeruitute pctī liberat ⁊ ſeruos iuſticie facit. ſic̄ ecōuerſoſeruitꝰ pctī liberos facit iuſticie. Hāc libertatē hō peccādo amiſit. Iōqꝫ Aug. dic̄ ꝙ hō male vtēs libero arbitrio⁊ ſe ꝑdidit ⁊ ipſū: qꝛ ꝑdita eſt ꝑ pctm̄ lib̓tas: nō a neceſſitate ſꝫ a pctō. Qui .n. facit pctm̄ ſeruꝰ eſt pctī. Iſtā lib̓tateꝫ q̄ eſt a pctō illi ſoli nūc hn̄t quos filiꝰ ꝑ gratiā liberat⁊ reparat: nō ita ꝙ penitꝰ ſint ſine pctō ī hac mortali carne: ſꝫ vt pctm̄ in eis nō dn̄et̉ neqꝫ regnet. ⁊ hec eſt v̓a ⁊ bona libertas q̄ bonā parit ſeruitutē .ſ. iuſticie. Eſt āt libertas a miſeria: de qͣ apl̓s ad Romanos ait. Et ipſa creatura liberabit̉ a ſeruitute corruptiōis in libertatē gl̓ie filiorū dei. Hanc libertatē habuit hō an̄ pctm̄: qꝛ oī carebatmiſeria: ⁊ nll̓a tāgebat̉ moleſtia: ⁊ pleniꝰ hēbit in futurabtītudine vbi miſer eē nō poterit. Sed in hac vita q̄ eſtinter primū pctm̄ ⁊ vltimā ꝯfirmationē nemo a miſerialiber eſt. qꝛ pena pctī nō caret. Libertas a pctō ⁊ a miſeria ꝑ gr̄am eſt: libertas aūt a neceſſitate ꝑ naͣꝫ. Scireetiā oportet ꝙ vt dicit. Ptolomeꝰ. Homo ſapiēs dn̄aturaſtris: qꝛ .ſ. ꝑ ſapīaꝫ ſuā pōt vitare ea ad q̄ aſtra diſponūt.De hͦ etiā reꝗre in aſtrū ⁊ in mors. vide etiā in volūtas.Itē ſcias ꝙ qͣtuor ſūt ſtatꝰ liberi arbitrij. ⁊ de quolibꝫ accepit xp̄s: vt dicā in liber bera. berū. Quare aūt deꝰ nonfecit hoīeꝫ īpeccabilē: vl̓ ꝗ peccare nollet dicā in p̄ſcio.Arbitror ris. tus. ſum. trari .i. exiſtimare: vel eſtimare. ſeddifferūt: qꝛ exiſtimare vl̓ eſtimare eſt apud animū nr̄ꝫ.Arbitrari v̓o iudiciū animi ꝓferre: ⁊ cor. bi naturaliter.Arbor vl̓ arbos ẜꝫ iſidoꝝ ſicut ⁊ herba dr̄ ab aruis: qꝛ terre fixis radicibus adheret. Uel arbos dr̄ ab herba: eo ꝙad modū herbaꝝ pullulet naſcēdo. Priꝰ .n. iacto ſemīeherba orit̉: dehinc ꝯfota ſurgit in arborē. dehinc in ꝑuotꝑe herbā quā videras arbuſtū ſuſcipis. Ab aruo gͦ deriuat̉ herba: ab herba arbos vl̓ arbor. videt̉ ꝓprie arbosdici de fructifera: arbor v̓o de nō fructifera ⁊ ſterili. ⁊ eſtarbos fe. ge. quū ſit mater ꝓprij fetus. Et attēde ꝙ noīa

arborū ſunt fe. ge. qꝛ maꝫ matris in ſuis fructibꝰ īmitantur: vt pirꝰ ⁊ vlmꝰ: hec .n. ē qͣſi obſtetrix puerꝑaꝝ bachi.vn̄ oleaſter fuit maſ. ge. qꝛ n̄ ꝯcipit quū ſit ꝓpriū ſui gnīconciꝑe .i. oliuarū. ꝓ pomis v̓o ſūt neu. ge. exceptis pauArboretū ti. locꝰ vbi arbores creſcūt ab arbore dr̄. (cisArboreꝰ rea. reū. ⁊ arborinꝰ na. nū. poſſeſſiuū ab arbore dr̄.Arbuncula le. dimi. partia arbor.Arbuſtula le. dimi. parua arbor.Arbuſtū. ab arbore dr̄ hoc arbuſtū ſti. locꝰ vbi arbores creſcunt: ⁊ ꝓ ipſis qn̄qꝫ ponit̉: ⁊ p̄cipue nouellis. arbuſtumenī dr̄ qn̄qꝫ arbor nouella ⁊ tenera: in qͣ īſertio etiā qn̄qꝫfieri pōt. ⁊ dr̄ arbuſtū: qͣſi arboꝝ ſtatio vel haſta.Arca ab arceo ces. dr̄ hec arca ce. qꝛ arceat ⁊ ꝓhibeat viſuꝫ⁊ caret aſpiratiōe. ⁊ inde hic arcarius rij. qui facit arcas.vl̓ qui cuſtodit. itē adiectiue pōt dici arcarius aria. ariū.qd̓ pertinet ad arcam vel ad arcarium.Arcanus na. nū. i. ſecretus ta. tū. a quo ceteri arcent̉ ab arceo ces. dicitur: ⁊ caret aſpiratione.Arceo arcui ſupinū dꝫ eſſe arcitū tu. ſed ꝑ ſyncopā dr̄ artūartu. Arceo cōponit̉ cū ex ⁊ dr̄ exerceo ces. itē cuꝫ con. ⁊fit coerceo ces .i. ꝯſtringere. arceo ſimplex ⁊ cōpoſitū eſtactiuum: ⁊ mutat a. in e. in compoſitione.Arceſco ſcis. in arceo cis. exponitur.Arceſſo ſis. v̓bū deſideratiuū ab arce ces. vide ī accio cis.Archāgelus. ab archos qd̓ eſt pͥnceps ⁊ angelus cōponit̉ h̓archagelus li. i. pͥnceps angeloꝝ: vt gabriel. vn̄ archāgelicus ca. cū. Et ſcias ꝙ oīa officia humana ꝑtinētia ad ſingulares ꝑſonas cū ꝗbuſcūqꝫ ordinibꝰ ſil̓itudinē habeātdirigunt̉ ꝑ vltimū ordinē īquātū participāt virtutes ſuꝑioꝝ. Sed illa officia q̄ ad multitudinē ꝑtinēt dirigun̉ꝑ principatꝰ ⁊ archāgelos ⁊ iō homo in prelatiōe cōſtitutus illuminat̉ ab angelo īferioris ordinis de his q̄ ad ſtatuꝫ ꝑſone ſue ꝑtinēt: ſed ab angelo principe de his q̄ ſpectāt ad regimen multitudinis. vide etiā in angelus.Archetipꝰ pi. i. princeps figurarū. nā tipus idē eſt qd̓ figura. ⁊ archos ideꝫ eſt qd̓ princeps. ⁊ pōt poni adiectiue: vtarchetipus pa. pum. vn̄ archetipus mundus dr̄ principelis figura ſenſibilis mundi: ⁊ cor. ti.Archia chie. i. principatus ab archos dicitur.Archicoquꝰ qui. ꝗ eſt pͥnceps coquoꝝ: ab archos pͥnceps ⁊coquꝰ coqui. ⁊ lꝫ coquꝰ primā cor. tn̄ archicoquus. coquiacuit co. ẜm vſum: ⁊ hoc facit potentiantī: qꝛ remanet īcorruptꝰ: ⁊ iō nō cōmutat accentū: ſicut nec vicecomes.Archidiaconꝰ. diacōes cōponit̉ cū archos qd̓ eſt pͥnceps: ⁊dr̄ hic archidiaconus .i. princeps diaconoꝝ. vn̄ h̓ archidiaconatus tus. tui. eius officium vel dignitas. Dicit̉ etiam hic archidiacononis.Archiepiſcopꝰ .i. princeps ep̄oꝝ: ab archos pͥnceps: ⁊ ep̄usvn̄ h̓ ⁊ hͨ archiep̄alis ⁊ hoc archiep̄ale: ⁊ hic archiep̄at̉ꝰtus. tui. ⁊ hͦ archiepiſcopiū pij. ⁊ archiepiſcopor: eē vl̓ fieri archiep̄ꝫ: vl̓ archiep̄atū hr̄e. vide in metropolis.Archigallus galli. princeps galloꝝ .ſ. illoꝝ ſacerdotum: abarchos ⁊ gallus.Archigenes. Geneſis qd̓ eſt naͣ ꝯponit̉ cū archos qd̓ ē p̄n̄ceps: ⁊ dr̄ h̓ archigenes nis. penul. cor. i. principalis medcus qui optime ſcit mederi geneſi .i. nature.Archigraphus phi. penul. cor. vide in antigraphus.Archileuita leuite: pͥnceps leuitaꝝ: ⁊ ꝯpōit̉ ab archos ⁊ ſeArchilogꝰ. archos cōponit̉ cū logos qd̓ eſt ſermo: (uita.⁊ fit archilogꝰ ga. gu. princeps vel primus in ſermōe. vn̄Archimandrita. ab archos princeps: ⁊ mandros ouis dr̄ hhoc archilogium: ſermonis principium.archimādrita te .i. paſtor ouiū: ⁊ ꝑ trāſlationē dicit̉ qn̄qꝫde paſtoribus ſpiritualibus.Archipota te. penul. produ .i. magnus potator: ab archospoto tas. quaſi princeps potatorum.