Druckschrift 
Catholicon
Seite
53r
Einzelbild herunterladen
 

ParsIIII. De allotheca

Quū fit diuiſio ꝑ ſolos rectos p̄ponēdus ē ntūs pluraliscuꝫ v̓bo: ⁊ diuidētia debēt ſequi ſine v̓bo:tuꝫ ſingularitertuꝫ plural̓r: vt hoīes ſunt: hic bonus: ille malus. vel hoīesſunt: hi boni: illi mali. Ex p̄dictis pꝫ ꝙ hec eſt incōgrupiuiſio. Oculi alter dexter: alter ſiniſter. vel hoīes hic eſthonus ille malus: niſi forte excuſet̉ ꝑ antiptoſim: ita ꝙ illentūs p̄cedēs ponat̉ ꝓ gtō: qm̄ diuidētia nō p̄cedūt verbuꝫ a quo illentūs regat: ⁊ reſpectu cuiꝰ fiat diuiſio: quuꝫoīs diuiſio habeat fieri reſpectu v̓bi vel attributi. Scd̓adiuiſio hꝫ fieri ꝑ rectos ⁊ obliquos: cuius regula talis eſt.Quotiēs fit diuiſio ꝑ rectos ⁊ obliquos: anteponēdus eſtctūs pluralis vel ſingularis noīs collectiui ſine v̓bo: ⁊ poſtea debēt ſequi diuidētia cuꝫ v̓bo tā ſingulariter qͣꝫ pluraliter: vt hoīuꝫ hic ē bonꝰ: ille malus. vel hoīuꝫ: hi ſūt boni: illi mali. vel romane gētis: alij ſunt fortes: alij debiles.Tertia diuiſio hꝫ fieri ꝑ ſingulos obliquos: ⁊ tūc dꝫ p̄poni obliquus cuꝫ participio ꝯſtructꝰ ītrāſitiue: ⁊ diuidētiareſpectu illius ſubſequi ꝑ obliquū: vt aquilarū volātiumhuius ab oriēte: illius ab occidete ſil̓is eſt celeritas: ⁊ pōtfieri ꝑ obliquos caſus: vt aꝗlis volātibus: huic relīquituroriēs: illi occidēs: aꝗlas volātes: hāc dimiſit oriēs: illā occidēs. aꝗlis volātibꝰ: hac gaudet oriēs: iſta occidens. Pōttn̄ diuiſim ſumi ꝑ gtm̄ ⁊ diuidētia per alios obliquos: vtaꝗlarū volātiuꝫ: huic relinꝗt̉ oriēs: illi occidēs: ⁊ in abltōſil̓r. Sꝫ q̄rit̉: quā īproprietatē oꝑet̉ ꝓlenſis. Ad hͦ dicunt ꝗdā ꝙ ordinē p̄poſterū: qꝛ illi noīatiui poſtponunt̉ſuo v̓bo .ſ. hec vel illa quū dicit̉. Aquile volauerūt: hec aboriēte: illa ab occidēte. Sed eadē rōne hic eſt ꝓlēſis: mecuꝫ: tecuꝫ: ſecuꝫ: quū potius ſit ibi anaſtrophe. Ad hocdicimꝰ ꝙ ibi eſt multiplex figura quū dicit̉: aꝗle volauerunt: hec ab oriēte: illa ab occidente. Nā ex eo ꝙ noīatiuiſingularis numeri reſpiciūt plurale ē ibi allotheca numeroꝝ. ex eo ꝙ p̄poſterant̉ ſuo v̓bo eſt ibi anaſtrophe: qꝛ tn̄ſunt ibi tres attributiōes: vna pluralis: ⁊ due ſingularesibi eſt zeuma: ſed ꝓpter modum diuidendi ibi eſt prolenſis. vn̄ nō credimꝰ ꝙ ꝓlenſis ꝑ ſe ſumpta ſit figura ꝯſtructionis: ſed qꝛ de facili nō ꝯtingit in ſermōe ſine figura cōſtructiōis. Ideo ponit̉ a Priſ. inter ſpēs allothece. Quidātn̄ dicūt ꝙ inqͣꝫtū diſſimilia reddunt̉ v̓bo mediāte diuiſione eſt ibi figura ꝯſtructiōis: ſed inqͣꝫtū ē ibi facultas q̄dam venuſte īterp̄tatiōis de toto ad partes: ita ꝙ partesdiuidētes poſtponant̉ quū naͣl̓r ſint pͥores. Eſt enī ibi figura locutiōis: ⁊ hec fit qn̄qꝫ īplicite: vt alter in alteriꝰ iactātes lumīa vultus. Itē Uana locuti ſunt vnuſꝗſqꝫ ad ꝓximū ſuū. qn̄qꝫ explicite: vt in ſupradicto exēplo: aꝗle volauerūt: ⁊c̄. Nota ꝙ ſi ꝯiūctio interponat̉ nō bn̄ dr̄: vtaꝗle volauerūt: hec ab oriēte: hec ab occidēte: qꝛ teminationes q̄ ſequunt̉ partim ſuppoſitū ⁊ partiꝫ appoſitū nonſunt copulabiles alicui voci. Querit̉ ēt de hoc qd̓ dicitPriſ. in mino. ꝙ ꝗ. nō ponat̉ in ꝯſtructiōibus diuiſiuis: qꝛcōueniēter dr̄. Hominū ꝗ legunt: hic eſt ſortes: ille plato. Ad hoc dico ꝙ ꝗ. nō ponit̉ in locutiōibus diuiſiuis: itaꝙ ſit alterū diuidētiū hac de cā: qꝛ dictio diuidēs venit īlocutiōe ꝓ parte diuiſi: ſed hoc relatiuū ꝗ. refert totū ſuꝑpoſitū ſui an̄tis. Itē q̄rit̉ de hoc qd̓ dicit Priſ. qn̄ fit diuiſio ꝑ rectos ⁊ obliquos anteponēdus ē gtūs pluralis vl̓gtūs ſingularis noīs collectiui: qꝛ Ariſto. talē ponit diuiſionē. Quātitatis: aliud ꝯtinuū: aliud diſcretū. nec tn̄ iſtegtūs quātitatis eſt gtūs pluralis: nec gtūs ſingularis nominis collectiui. Ad hoc dico ꝙ talis diuiſio ē īcōueniēsẜm Priſ. excuſat̉ tn̄ more ph̓i talis diuiſio: qꝛ Ariſto. ibideꝫ intēdit diuidere quātitatē: ẜm ꝙ eſt vl̓e genꝰ rerū nōcoartatū ad numerū vel ad genus. Et iō vſus eſt diuidētibus in neutro genere: qꝛ magis aptū erat tali diuiſioni Querit̉ ēt de hoc qd̓ dicit Priſ. qn̄ diuiſio ꝑ ſolos obliquos neceſſe ē vti ꝑticipio ⁊ trāſitionē facer̄. Cōtra: cōue

niēter dr̄: aꝗlarū q̄ volāt huiꝰ ab oriēte: illiꝰ ab occidenteſil̓is eſt celeritas: ⁊ in tali diuiſione nō ē participiū. Ad hdicūt ꝗdā ꝙ neceſſe eſt vti participio .i. vtile: quia diuiſioſemꝑ dꝫ fieri reſpectu alicuius attributi: nō tn̄ ſemꝑ ē ibiparticipiū: vt in p̄dicto exēplo. Nos v̓o dicimꝰ ꝙ ſemꝑ neceſſe ē vti ꝑticipio vel ſuppletiōe illiꝰ ꝓpter vehemēteꝫītrāſitionē: q̄ ē īter ipſuꝫ ⁊ diuiſuꝫ: reſpectu cuiꝰ deuidentia ſubſequunt̉: ſi tn̄ fiat diuiſio aliqn̄: ita ꝙ nō ſit ibi ꝑticipiū: vel ſuppletio illiꝰ: vt duoꝝ hoīuꝫ vnū videt ſortes:aliuꝫ videt Plato. Dico ꝙ vel erit ibi eclipſis participijvel erit ſimplex partitio: nō diuiſio nomināda. Itemquerit̉ an diuiſio poſſit fieri ꝑ vocatiuuꝫ? Dico ꝙ nō: qm̄vocatiuus nullū recipit attributuꝫ reſpectu cuius poſſitfieri diuiſio: ſed perfectā per ſe facit orationem.Nola Hit tenet̉ cōcordare cū v̓bo ſubſtātiuo ī nuꝙntūs ꝗ apponit̉ verbo ſubſtātiuo nōmero: nec in ꝑſona: qꝛ nō ſupponit ei. vn̄ bene dicit̉. Suꝫhomo: ſum hoīes. vnde lucanus. Ceſar erat oīa. Uerūtn̄aliquādo cōcordat cū ſequēti ⁊ nō precedēti per ſilenſimvel anaſtrophen eo ꝙ intelligitur ante: vt Rixe amātiūre integratio amoris eſt. ⁊ Ouidius. Ueſtes quas geritisſordida lana fuit. ⁊ ꝓpheta. Teſtimonia tua meditatiomea eſt. ⁊ Arma vnus gladius eſt. ⁊ Nuptie vnuꝫ cōnubium eſt. Et ſcias ꝙ in hō locutionibus ntūs ſupponensdꝫ p̄cedere hoc verbum eſt: ⁊ ei īmediate iungi. Si autēſequereturntūs ille poſt verbū incongrue diceretur. vn̄nō ꝯcedimus ho latinitates. Teſtimonia tua eſt meditatio mea. vel Arma eſt vnus gladius vel Meditatio teſtimonia tua eſt. vel Unus gladius arma eſt.eſt diſſimiliū clauſulaꝝ ꝑ vnū v̓bū conSylenſiꝰ glutīata ꝯceptio. Et dr̄ a ſyn qd̓ ē con. ⁊lenſis qd̓ ē ſūptio vel captio: īde ſylenſis .i. ꝯceptio. Fit ātconceptio quatuor modis: per genera: numeros: perſonas: ⁊ caſus.Conceptioᵍne ⁊ eſt dictionū diuerſoꝝ geneꝝſub adiectiuo pluralis nūeri cōſociatio: ita ꝙ vna cadat in ꝓprietatē alterius. Et nota ꝙ maſculinū cōcipit ⁊ ꝯcipit. femininū ꝯcipit̉: ſꝫ nō ꝯcipit: neutrum ꝯcipit ⁊ nō cōcipit̉. Nā maſculinū ꝯcipit femininū⁊ cōcipit̉ a neutro: vt Uir ⁊ mulier ſunt albi. Uir ⁊ mācipia ſunt alba. Femininū cōcipit̉ a maſculino ⁊ neutro: ſꝫnō cōcipit niſi auctoritate ſue rei. vn̄ Lucanus. Leges ⁊plebiſcita ſunt coacte. hic enī femininū cōcipit neutruꝫ:qd̓ ſuſtinendū eſt ſed nō extendendū. Neutrū enī concipit maſculinū ⁊ femininuꝫ: ſed nō cōcipit̉: qꝛ cōfuſum eſtad vtrunqͣꝫ. cām queremus infra. Cōceptio numerorumeſt dictionum diuerſorum numeroꝝ ſub dictione pluralis numeri aſſociata. Et eſt ſciendum ꝙ ſingularis concipit ſingularē per equiparantiaꝫ: vt Sortes ⁊ plato legūtpluralis concipit ſingularem: vt Hoīes ⁊ aſinus curruntſingularis nunqͣꝫ cōcipit pluralem.ꝑſonaꝝ eſt dictionū diuerſaꝝ ꝑſoConceptio naꝝ ſub dictiōe pl̓alis nūeri ſociatio: ita ꝙ vna cadat in ꝓprietatē alteriꝰ. vn̄ ſciēdū eſt ꝙpͥma ꝑſona cōcipit ſcd̓am ⁊ tertiā ſub v̓bo pluralis numeri ⁊ pͥme ꝑſone: qꝛ vt dr̄ in doctrinali. Cōcipiens ſil̓e ſibivult verbū retinere. vt Ego ⁊ tu legimꝰ. Ego ⁊ plato diſputamꝰ. Secūda concipit aliā ſcd̓am ⁊ tertiā: vt Tu ⁊ tulegitis. dirigēdo ſermoneꝫ ad diuerſos: vt Tu ⁊ plato legitis. Tertia cōcipit aliā tertiā ſine figura: ꝑ ſolā equiparantiā: vt Sortes a plato legunt. In conceptione autemcaſuū attendendū eſt ꝙntus cōcipit ablatiuū mediantehac prepoſitiōe cū: vt Sortes cū platōne currit. Et ē notandū ꝙ in oī cōceptione dictio cōcipiens ⁊ cōcepta pn̄tindifferenter p̄cedere: preterqͣꝫ in ꝯceptione ꝑſonaꝝ: vbiꝑſona cōcipiens ſemꝑ eſt preponenda: qͣꝫuis cōtrariuꝫ cā