Druckschrift 
Catholicon
Seite
49v
Einzelbild herunterladen
 

De tropisParsIIII.

eſt veluti q̄dā trāſnoīatio. DuiMetonoNA multe ſūt ſpēs. Aut .n. ꝯtinēs ponit̉ ꝓ ꝯtēto: vt Theatra plaudūt: effūdite hydrias .i. vinūvel aquā q̄ eſt in hydrijs. Itē Prata mugiūt .i. boues quiſunt in prato. vel hieruſalē q̄ occidis ꝓphetas. vel Nuncpateras libate ioui .i. vinū ꝯtentū in pateris .i. vaſis illis.Aut ꝯtētū pro ꝯtinente: vt Dimitte arcā ire ⁊ aſpicies: vthabet̉ in pͦ Regū. Nō .n. vt dicit Beda arca: ſꝫ plauſtruꝫquo ꝯtinebat̉ arca: vel boues ire poterāt. Itē Uinā coronāt .i. ciphos implēt vſqꝫ ad ſummū vino. Aut īuētor proinuēto: vt Sine cerere ⁊ libero friget venus. exēplū ē Terētij in comedia. Ceres ẜm poetas dr̄ fuiſſe dea ⁊ īuētrixfrumēti. ⁊ liber īuētor vini. Per iſtos gͦ inuētores ſignificant̉ īuētiōes ſiue inuēta. Per venere ītelligit̉ cōcubitꝰ:vt ſit ſenſus. Sine cerere ⁊ libero friget venus .i. ſine pane ⁊ vino deficit voluptas. Itē Uulcanus mittit ſagittas.i. ignis. Aut ecōuerſo: inuētu ꝓ inuētorē: vt Uinum p̄camur .i. libeꝝ vini inuētorē. Itē pro efficiēte effectꝰ: vt Frigus pigrū .i. efficiēs pigritiā. ⁊ Timor pallidus .i. facienspallorē. Aut ecōuerſo effectꝰ pro efficiete: vt Spumantiafrena .i. equꝰ. Fit ēt cuꝫ maͣ ponit̉ pro maͣto: vt Accinciferro .i. gladio. Uel ꝯſeq̄ns ꝓ an̄cedēte: vt pallet .i. timetEt dr̄ a meta qd̓ eſt de ⁊ onoma qd̓ eſt noīatio vel nomē:qͣſi denoīatio: qꝛ vnū pro alio noīat̉. vn̄ ⁊ h̓ tropꝰ a Tulliovocat̉ denoīatio. Uel dr̄ a meta qd̓ eſt trans ⁊ onom̄a nomē: qͣſi trāſpoſitio noīs. Hug. enī dic̄ ſic. Metonomia cōponit̉ a meta p̄pōne greca qd̓ eſt trans: ⁊ onoma nomē. ⁊dr̄ hec metonomia mētonomīe q̄dā figura .ſ. tranſformotio ab vna ſignificatōe ad aliā. ⁊ fit multis modis. Cū ꝯtinēs ponit̉ ꝓ ꝯtēto: vl̓ ecōuerſo. Ul̓ cū īuētor ꝓ īuēto. velecōuerſo. vl̓ cū efficiēs ꝓ effectu: vl̓ ecōuerſo. vel cū ꝓfeſſor ꝓ ꝓfeſſiōe: vl̓ ecōuerſo. vl̓ cū maͣ ꝓ maͣto. vel ecōuerſo. vel cū id qd̓ fit ponit̉ pro eo pro quo fit: vel ecōuerſoAntonomaſta poſita ex accidētibꝰ: videlꝫ qꝓeſt ſignificatio vice ꝓprij noīspriā ſignificās ꝑſonā. Et fit tripl̓r. Ab aīo: vt magnanim.i. eneas. Suꝑbus .i. diabolus vel diabolicꝰ. vel vt dic̄ Beda ab aīo: vt Nunꝗd tu ꝑcuſſiſti ſuꝑbū. Acorꝑe: vt Spurius altitudīs ſex cubitoꝝ ⁊ palmo. Ab elatōe āt aī diabolus. A qͣꝫtitate corꝑis ſignificat̉ golias gigas. Extrinſecꝰ:vt Infelix puer .i. troilus. Et hoc fit pl̓ibꝰ modis. Naꝫ ẜmBedā in pl̓es ſpēs diuidit̉. Fit .n. vl̓ a gn̄e: vt Nunꝗd oībus vobis dabit filius iſai agros .i. nobilis. Uel a loco: vtAuctor ſecte nazareoꝝ .i. paulus. Uel ab actu. vt Qui tradidit illū dedit eis ſignuꝫ .ſ. iudas ſcarioth. Uel ab euētuvt diſcipulus quē diligebat ieſus .i. ioānes. Per hunc tropū ip̄e dn̄s ieſus xp̄s aliqn̄ deſignat̉ a gn̄e: vt Oſanna filio dauid. A loco. Qui ſedes ſuꝑ cherubin manifeſtare.Ab actu: vt peccaui: ꝗd faciā tibi o cuſtos hoīuꝫ. Fit gͦ antonomaſia cū cōe alicui appropriat̉: vt ꝑ apl̓m paulū: ꝑ ꝓphetā dauid: ꝑ virginē Mariā: ꝑ vrbē romaꝫ ītelligamꝰvn̄ ẜm Hug. antonomaſia eſt qn̄ illud nomen qd̓ eſt cōepluribꝰ appropͥat̉ alicui: In doctrinali ſic dr̄. Antonomaſia ſolet excellētia dici. Si nomē ꝓpriū taceas ponēs generale. ⁊ dr̄ ab anti qd̓ ē ꝯtra: ⁊ noma qd̓ ē nomē: ⁊ theſisqd̓ eſt poſitio: qͣſi ꝯͣria ⁊ impropͥa poſitio noīs ꝓ noīe. veldr̄ ab anti qd̓ eſt pre: ⁊ onomā qd̓ eſt noīatio: qͣſi p̄cellensnoīatio. vel dr̄ ab anti qd̓ eſt cōtra ⁊ onoma qd̓ eſt nomē:⁊ vſi qd̓ eſt eqͣle: qͣſi cōtra equalitatē noīs.eſt p̄poſita dictio ꝓprio noī ẜm DoEpithēton natu. Fit enī epitheton cū adiectiuūnoī ꝓpͥo ſupponit̉: vt Dilectꝰ deo ⁊ hoībꝰ moyſes. ⁊ Miſerator ⁊ miſericors dn̄s. ⁊ iuſtus loth oppreſſus. Fit auteꝫtribꝰ modis epitheton. Ab aīo. ſic̄ Sapiēs plato. A corꝑe.ſic̄ Magnus gigas. Extrinſecꝰ: ſic̄ diues heros. Et hec q̄exterius ſumunt̉ diuidunt̉ in plures ſpēs. Deſcēdūt eniꝫ

a loco: ab actu: ab euētu. Greciſmus plane dicit. Si ꝓprieꝓpriū dicas epitheton h̓ eſt: vt albꝰ cignus: coruus nigernox humida. vel qn̄ ꝓpͥetas ītelligit̉ in ſubſtātiuo: vt douid fidelis. deus iuſtus. fames pallida. virtus vera. Et itaadiectiuū ꝓprie adijcit̉ ſubſtantiuo. In doctrinali ſic dr̄.Fiet epitheton ſi dicas triſtia bella. ⁊ dr̄ ab ep̄i qd̓ eſt ſupra: ⁊ thēton vel theſis qd̓ ē poſitio: qͣſi ꝓpͥa adiectiui ſuꝑpoſitio. ⁊ differt ab anthonomaſia: qꝛ anthonomaſia provice noīs ponit̉: vt vrbs pro roma: apl̓s ꝓ paulo. Epitheton nūqͣꝫ eſt ſine noīe. Uide etiam in qͣrta ꝑte in ſuo loco.Synodo CE pax: cū plus minuſue ꝓnūciat: autꝙ eſt ſignificatio pleni intellectꝰ caenī totū a ꝑte oſtēdit: vt. Uerbū caro factū eſt. ⁊ Eramusin naui vniuerſe aīe cētū ſeptuagintaſex. Hic enī minusdicēs plus ſignificat: aut ecōtra a toto ꝑtē: vt Propter paraſceuen iudeoꝝ: qꝛ iuxta erat: in monumētū poſuerūt illum: ⁊ tulerūt dn̄m meū: ⁊ neſcio vbi poſuerūt eum: dn̄mdicit: cū ſolū dn̄i corpus quereret. Plus enī dicēs minusſignificat. Qd̓ tractās Greg. dicit in homel̓. Notādū iuxta hiſtoriā ꝙ mulier nō ait: Tulerūt corpꝰ dn̄i mei: ſꝫ tulerūt dn̄ꝫ meū. Uſus nāqꝫ ſacri eloꝗi ē: vt aūt aliqn̄ ex ꝑtetotū: aliqn̄ v̓o ex toto ꝑtē ſignificet. Ex ꝑte enī totū ſignificat̉: ſicut de iacob filijs ſcriptū eſt. Quia deſcēdit iacolin egypto in aīabꝰ ſeptuaginta. Nlleqꝫ enī ſine corporibusaīe deſcēdebāt: ſꝫ ꝑ ſolaꝫ aīaꝫ totꝰ hō ſignificat̉: qꝛ ex ꝑtetotū exprimit̉. Et ſolū dn̄icū corpꝰ in monumento iacuerat: ⁊ maria nō dn̄m: ſꝫ ſublatū corpꝰ dn̄i q̄rebat: videlicꝫex toto deſignās ꝑtē. Hūg. v̓o dicit ꝙ ſynodoche eſt q̄daꝫfigura: cū qd̓ ꝑtis eſt attribuit̉ toti ⁊ ecōuerſo. Et eſt etiaꝫquidā color rhetoricꝰ: ⁊ appellat̉ apud latinos intellectio⁊ eſt intellectio totiꝰ per ꝑtē: vel ꝑtis ꝑ totuꝫ: vel vniꝰ perplura: vel pluriū ꝑ vnū cognitio: ⁊ dr̄ ſynodoche a ſynqꝛē con ⁊ odoche qd̓ ē captio vel expectatio: qꝛ ꝑ intellectūꝑtis capit̉ ⁊ expectat̉ ītellectꝰ totius: ⁊ ecōuerſo. Heminiſſe aut debemꝰ vt dicit Donatꝰ: cū ſit a ꝑte totuꝫ ab inſigniori parte faciēdum eſt. De ſynodoche etiā infra dicacum agam de allotheca: in capitulo de ſyntheſi.217 eſt nomē de ſono factū vel fiSnomatopota ctū: vt ſtridor porte. Coruꝰ acrocitādo. Et ſil̓r ꝓprietates aīaliū. vt rugitꝰ leonis: ⁊ balatus ouis. Tintinnabulū a tintin. Et notādū ꝙ nomē fictuꝫ aliqn̄ eſt nomē ipſiꝰ ſoni: vt tinnitꝰ: ꝗ eſt nomē ſonitauris. aliqn̄ eſt nomē habētiū ſonū: vt taratantara. ⁊ dicitur ab onoma qd̓ eſt nomen: ⁊ theſis qd̓ eſt poſitio: ⁊ poieqd̓ eſt fingo: qͣſi poſitio ficti noīs. ⁊ accipit̉ hic nomē large pro qͣlibet parte oratiōis. Et ſcias ꝙ onomatopeia aliqn̄ ita largē ſumit̉ ꝙ ēt cōprehēdit v̓bi ꝯfirmationē ſiuetropuꝫ ꝗ dicitur rematopeia ẜm Hug. Uide plenius dehoc ſuo loco infra in quinta parte.eſt circūlocutio q̄ fit dupl̓r. AutorPerifraſinande rei cā .ſ. pulchre ꝓlongandonaͣm. Un̄ Uirg. Et iam pͥma nouo ſpargebat lumine teras Titani croceum linquēs aurora cubile. qͣſi dicat. Ilucebat: aut dies ortus erat. Itē Paulus ad Corint. Scimus ꝙ ſi terreſtris domꝰ noſtra huiꝰ habitationis diſſoluat̉: qꝛ edificationē ex deo habemꝰ domū nō manufactaeternā in celis. Aut cauſa vitāde feditatis: vt Placidūqꝫpetiuit ꝯiugis infuſus gremio. Itē ad Roma. ait Apl̓usFemine earū mutauerūt naͣlē vſum in euꝫ vſum qui eſtꝯͣnaͣm. Sil̓r aūt ⁊ maſculi in maſculos turpitudine operantes ⁊c̄. Itē iſte ſoluit tributū ventris. Quotiēs igr̄ honeſtam rem honeſtiorē per circūlocutionē facere volūmus perifraſis dicit̉. vt auras vitales carpit .i. viuit. Sibcum turpē rem per circūlocutionē verboꝝ honeſtamusperifraſis ē vt patuit. Un̄ in doctrinali dicit̉. Perifraſiscircūloquiū de iure vocat̉: cū verbis curas attollere rem