Druckschrift 
Catholicon
Seite
47r
Einzelbild herunterladen
 

ParsIIII.De figuris

neceſſitate metri cōgente factū eſt. Nō enim iuxta rōnēmetri poterant ſibi copulari verſa ⁊ haſta. ⁊ dicit̉ a cacosqd̓ ē malū: ⁊ ſyn qd̓ eſt con: ⁊ theſis qd̓ eſt poſitio: inde cachoſyntheton .i. mala ⁊ vitioſa dictionū cōpoſitio.eſt ambiguitas dictiōis q̄ fitAmphibolo gia aut ꝑ actm̄ caſum: vt ſiꝗs dicat: audio ſecutorē retiariū ſuꝑaſſe. Nā hic dubiū ē vtruꝫſecutor ſuꝑauerit retiariū: vl̓ ecōuerſo. Aut fit ꝑ cōe v̓būvt ſiqs dicat: Criminat̉ cato: vadat̉ tullius: nec addat quēvel a quo. Dubiū enī eſt vtrū cato criminet̉ aliquē vl̓ab aliquo criminet̉: vel vtrū tullius trahat aliquē ad vadimoniū: an ipſe trahat̉. vador v̓bū cōe eſt .i. cauſas agorvel in cauſas agor. vades ꝗ legaliter cauſas agūt. vadimoniū locus in quo cauſe agunt̉. Aut ſi ꝑ diſtinctionē: vt Uidi ſtatuā aureā haſtā tenentē. Hic dubiū eſt: vtrū ſtatuaſit aurea vel haſta. Siꝗs hic vitare voluerit amphibologiam: ſi illa ſtatua fuit aurea diſtinguere dꝫ hoc mō. Uidi ſtatuā aureā: deīde haſtā. Si v̓o haſta fuerit aurea itapiſtinguat. Uidi ſtatuā: deinde dicat aureā haſtā tenētēEt ēt fit amphibologia ꝑ ononima: vt ſiqͥs aciē dicat: ⁊ noaddat oculoꝝ: aut exercitus: aut ferri. Significat .n. triaacies. vn̄ v̓ſus. Eſt acies oculi: ferri: belliqꝫ caterua. Fit ētvt dicit Pona. pluribꝰ modis amphibologia: quos dinumerare ne longū ſit: nō oꝫ. ⁊ dr̄ amphibologia ab amphiqd̓ eſt dubiū: ⁊ bole qd̓ ē ſnīa: qͣſi dubia ſnīa: ⁊ cōtinet ſubſe equocationē: cōpoſitionē: diuiſionē. Amodo de figurisvideamus. Tractatus de figuris.tria ſunt genera: metaplaſmus:FiguraruN allotheta: tropus. Primo de methaplaſmo. Secūdo de ſcemate: ſiue allotheta ẜꝫ Dona.Tertio de tropo. Quarto de allotheta ẜꝫ Priſ. videamꝰ. De metaplaſmo.eſt tranſformatio quedamNethaplaſmus recti ſolitiqꝫ ſermōis in alterā ſpeciē: metri: ornatus: neceſſitatiſue cauſa. Dicit̉ aūtmetaplaſmus a meta quod eſt trans: ⁊ plaſma qd̓ eſt forma: inde metaplaſmus .i. tranſformatio: qꝛ littera vel ſyllaba: vel eius accidentia de ꝓpria poſitione in aliā ſpeciētranſformantur.metaplaſmi ẜm Donatuꝫ ſunt qͣttuordeSpecle cim.ſ. ꝓtheſis: epētheſis: paragoge: afereſis: ſyncopa: apocopa: extaſis vel exteſis: ſiſtole: diereſisſynereſis vl̓ epiſynalipha: elipſis: antitheſis: metatheſis. Hic nota ꝙ metaplaſmus fit in dictione ſicut barbariſmus: cuius vt dixi qͣttuordecim ſunt ſpēs. ⁊ fit tripl̓r: ꝑadditionē: ſubtractionē: ⁊ trāſmutationē. Quū fit per additionē hꝫ tres ſpēs ẜm pͥncipiū: mediū: ⁊ finē .ſ. ꝓtheſimque fit ꝑ additionē in pͥncipio. epētheſim que fit ꝑ additionē in medio. paragoge que fit per additionē ad finem.Itē fit ꝑ ſubtractionē: ⁊ ſic hꝫ tres ſpēs ꝯͣrias p̄dictis tribus. Prima eſt afereſis ſubtractio a pͥncipio dictionis ꝑtheſi ꝯͣria. Secūda eſt ſyncopa que eſt ablatio de mediodictionis epentheſi ꝯͣria. Tertia eſt apocopa abſciſio define dictionis ꝯͣria paragoge. ⁊ ſic habemus ſex ſpēs. Iteꝫfit per trāſmutationē: ⁊ ſic habꝫ octo ſpēs vt patebit: ⁊ ſicſunt quattuordecim ſpēs in vniuerſo.Protheſis eſt appoſitio quedā ad pͥncipiuꝫ dictionis littere vel ſyllabe: vt gnatopro nato: ⁊ tetulit ꝓ tulit. ſic enī dicebāt antiqui. ⁊ dicit̉ aꝓthos ⁊ theſis. Nā vt dicit Hu. Theſis qd̓ eſt poſitio cōponit̉ cū prothos qd̓ eſt pͥmū: ⁊ dr̄ ꝓtheſis quaſi ꝓthoteſis .i. pͥma poſitio littere vel ſyllabe in pͥncipio dictionis.vel protheſis dicit̉ a pros qd̓ eſt ad ⁊ theſis qd̓ eſt poſitioinde protheſis .i. appoſitio.Epenthe̓ſis tere vel ſyllabe. vt Reliquias da-9eſt appoſitio ad mediā dictionē lit

naum: ꝓ reliquas: ⁊ Induperator pro imperator. Hec .n.in metro heroico aliter ſtare nō poſſunt. Hec a quibuſdādicit̉ epentheſis: a quibuſdā parētheſis. Et dicit̉ epentheſis ab ep̄i qd̓ eſt ſupra ⁊ theſis poſitio: inde epētheſis .i. ſuprapoſitio littere vel ſyllabe in medio dictionis ẜm Hu.vel dr̄ ab epen qd̓ eſt inter vel mediū: ⁊ theſis poſitio qͣſipoſitio facta in medio: vel qͣſi interpoſitio. vn̄ Greciſ. Significat epen mediū qd̓ mōſtrat epentheſis ipſa.Para gOS nis littere vel ſyllabe: vt magis proeſt appoſitio quedam in fine dictiomagi: ⁊ poteſtetur pro poteſt: ⁊ amariter pro amari. ⁊ pōtcontingere in ſyllabica adiectione: vt huiuſce pro huius.Hanc alij proparaleſim appellant̉: ⁊ dicit̉ a para qd̓ eſtiuxta: ⁊ gogos ductio vel additio: quaſi ductio vel additio facta circa finem dictionis.eſt ablatio a pͥncipio dictionis ꝯͣria ꝓtheAfereſiO ſi: vt tēno ꝓ cōtēno ⁊ mitte pro dimitte.Et dicit̉ a phares qd̓ īterpretat̉ diuiſio: ⁊ a. inde hec afereſis quaſi a capite diuiſio .i. ſubtractio littere vel ſyllabe inpͥncipio a naturali quātitate dictionis: ẜm Pu. ⁊ ſic ſcribitur per f. vel ph. vel aufereſis dicit̉ ab auferēdo: ⁊ ſic ſcribitur per au diphthongum: vide in ſitusē ablatio de media dictōe lr̄e aut ſyllaSynCo Pa he ꝯͣria epētheſi: vt audacter ꝓ audaciter: ⁊ ꝯmorit ꝓ cōmouerit. Et dr̄ a ſyn qd̓ ē con. ⁊ coposqd̓ ē ceſio: īde ſyncopa qͣſi d̓ medio ceſio. vl̓ vt dic̄ Pu. Cope grece latine ceſio dr̄. ⁊ ꝯponit̉ a ſyn qd̓ ē con. ⁊ dr̄ ſyncopa .i. abſtractio lr̄e vel ſyllabe de medio dictiōis: qͣſi conciſio .i. cōis ceſio. Illud .n. qd̓ eſt inter pͥncipium ⁊ finemcōe eſt ipſis. Qn̄ aūt ſyncopa dꝫ fieri in verbis ⁊ qn̄ nō: ſupra dixi in tertia ꝑte in preteritis tertie cōiugationis: vbideterminaui de verbis deſinentibus in co.eſt ablatio de fine dictōis lr̄e vel ſyllaA poco Pa be ꝯͣria paragoge: vt Achilli ꝓ achillis⁊ moyſi ꝓ moyſis: ⁊ ſac ꝓ face. Et dicit̉ ab apos qd̓ eſt extra: ⁊ copos qd̓ eſt ceſio: inde apocopa quaſi de fine ceſura: vel ẜm Pu. cope qd̓ ē ceſio ꝯponit̉ cū apo. qd̓ ē de: ⁊dicit̉ apocopa .i. deciſio: quaſi deorſum ceſio .i. ſubtractiolr̄e vel ſyllabe de fine: inde apocopo pas. pare.eſt extēſio ſyllabe ꝯͣnaͣꝫ v̓bi vt Italiā fatoExlaſO ꝓfugus. cū italiā cor. pͥma ſyllaba dici debeat: q̄ diaſtole a ꝗbuſdā dr̄. Diaſtole aūt dr̄ a dia qd̓ ē diuiſio vel diuidēs ⁊ ſtolos qd̓ ē miſſio: qꝛ cū dictio breuisvnū tp̄s habeat: mittit illā in duo tꝑa ꝓducēdo. vel extaſis eſt ꝓductio ſyllabe naͣliter breuis ⁊ īterpretat̉ extenſio. Et dr̄ ab ex qd̓ eſt extra: ⁊ ſtaſis qd̓ eſt ſtatꝰ: qͣſi extraꝓpriū ſtatū poſitio: ⁊ dr̄ extaſis extēſio ſyllabe: qꝛ breuitas extendit̉ in lōgitudinē. Quidā dicūt extheſis ab ex ⁊theſis poſitio: quaſi extra ſuā poſitōeꝫ. Extheſis ꝑ e. ꝗdādicūt: ⁊ eſt idem qd̓ ab alijs dr̄ extaſis per a.eſt correptio ſyllabe naͣliter lōge ꝯͣria extaSiſtotſi: qꝛ ſic̄ extaſis ꝓdu. breuē ſyllabā: ita ſiſtole cor. lōgā: vt aquoſus orion: cū orion ꝓducte dici d̓beatin penl̓. ⁊ apud Catonē. Hoc vide: ne rurſus leuitatis crimē dānes: vltima .n. hꝰ v̓bi cor. cū ſit ſcd̓e ꝯiugatiōis: ⁊duc: debeat: vt vult magr̄ Bene. Uel pōt dici ẜꝫ quoſdāꝙ olim fuit tertie cōiugationis vido vidis. Et dr̄ ſiſtolevel ſiſtola a ſyn qd̓ ē con. ⁊ ſtolos qd̓ eſt miſſio: qꝛ ibi duotꝑa q̄ ſyllaba lōga hꝫ mutant̉ in vnū tempus qd̓ hꝫ ſyllaba breuis. vel dicit̉ a ſyn qd̓ eſt ſimul: ⁊ ſtolos qd̓ eſt curtatio: qͣſi ſimul curtatio: vel pōt dici a ſyn qd̓ eſt ſine: ⁊ telon qd̓ eſt longuꝫ: quaſi ſine ſua ꝓpria longitudine. Hinota ꝙ ſiſtole qn̄qꝫ fit ꝑ liqueſcētiā ſequētis lr̄e: vt apudHora. Regis opus ſteriliſqꝫ diu palus aptaqꝫ remis. Liqueſcit enī s. vltima huiꝰ noīs palus in ſcāſiōe metri: qd̓etiā fit apud Cato. Qd̓ noſti factuꝫ nō recte nolito ſilere