ParsIII.De verbo
o ſenatus. Ablatiuus ſingularis a genitiuo fit abiectas.ꝓdu .n. u. ſicut in genitiuo huius manꝰ ab hac manu.¶ De nominatiuo quarte declinationis.⁊ actūs ⁊ vtūs pl̓ales ī hac deNominatiuus clinatōe ſil̓es ſunt gtō ſingulari: vt hꝰ ſenatꝰ hi ⁊ hos ⁊ o ſenatꝰ. he idus haꝝ iduū ſemꝑpl̓ale. Atūs pl̓alis antō fit ſingulari abiectas. ⁊ aſſūptaum. corripit̉ .n. in vtraqꝫ ſyllaba tā in ntō qͣꝫ in gtō pl̓ali: vthec manus haꝝ manuū. Et oꝫ ſcire ꝙ in hac declinatiōeoēs caſus pares hn̄t ſyllabas ntō: excepto datiuo ſingulori: ⁊ gtō ⁊ dtō ⁊ abltō pl̓alibꝰ qui vna ſyllaba ſuꝑant ntm̄ſingularem. ¶ De datiuo quarte declinationis.Datiulꝰ ptō ſingulari mutata u. in i. interpoſita⁊ abltūs pl̓ales qͣrte declinatiōis fiūt abu. vt hec manus. his ⁊ ab his manibꝰ. Quedā tn̄ ſeruantu. vel cā dr̄ie vel ſolo vſu: q̄ ꝯtinent̉ in his v̓ſibꝰ. Eſt ſpec⁊ partus portꝰ lacus ⁊ tribꝰ artus. Arcus acus ficus quercus ſpecūqꝫ verūqꝫ. Quedā aūt ex his faciūt in ubus dtm̄⁊ abltm̄ cā dr̄ie: vt artus artubꝰ: arcus arcubꝰ: partus partubꝰ. Artibus .n. ⁊ ꝑtibꝰ: ⁊ arcibꝰ ab arte parte: ⁊ arx arcisarce naſcunt̉: q̄ ſunt tertie declinatiōis: cuiꝰ dtūs ⁊ abltūspl̓ales penl̓. aliaꝫ niſi i. cor. hr̄e nō pn̄t. vn̄ excipit̉ his ⁊ abhis bobus in quo penl̓. ꝓdu. Alia v̓o ſeruātu. in penul. ſolo vſu nulla cā dr̄ie cogete. Neutra v̓o ſingularia in u. deſinētia ⁊ īdecli. aſſumūt a. ⁊ faciūt ntm̄ actm̄ ⁊ vtm̄ plurales. vt cornu cornua: genu genua. Gtūs v̓o dtūs ⁊ abltūsad ſil̓itudinē fiūt tā maſculinoꝝ qͣꝫ femininoꝝ: vt cornuum: dtūs his ⁊ ab his cornibꝰ. Et ſcias ꝙ ī hac declinatōeus cor. in ntō ⁊ vtō ſingulari: ſꝫ in alijs caſibꝰ ſic̄ in gtō ſingulari: vt huius viſus: in ntō actō ⁊ vtō pluralibus: vt hi ⁊hos ⁊ o. viſus ꝓdu. us.¶ De caſibus ꝗnte declinationis.declinatio terminationē habꝫ ntī vnā: esQuinta ꝓdu. ⁊ vnā lr̄am terminaleꝫ .ſ.s. ⁊ ſunt oīanoīa ꝗnte declinatiōis fe. ge. ⁊ latina. excipit̉ vnū nomenqd̓ eſt dies: qd̓ in ſingulari numero tā maſ. qͣꝫ fe. ge. īuenit̉in pl̓ali numero ſemꝑ maſ. ge. īuenit̉: vt hi dies. Sic̄ etiaꝫab eo cōpoſitū ſemꝑ maſ. ge. eſt: vt h̓ meridies. Cām hꝰ dixi ſupra in ca. de gn̄e qͣſi in pͥncipio. Gtūs ⁊ dtūs eiuſdeꝫdeclinatōis ſunt ſil̓es. fiūt .n. extremas. ntī abiecta ⁊ aſſūpta i. vt hic dies hꝰ diei huic diei. hec fides hꝰ fidei huic fidei. ⁊ ſeruāt ꝓductionē gtī ſi i. hēant penl̓. in ntō: vt aciesaciei. Si aūt ꝯſonātem hēant an̄ s. cor. e. tā in gtō qͣꝫ ī dt̄ō:vt hec fides hꝰ ⁊ huic fidei. hec plebes huiꝰ ⁊ huic plebei.¶ Actūs a ntō fit s. in m. mutata ⁊ neceſſario cor. e. Nūqͣꝫenī an̄ m. terminalē lōga īuenit̉ vocalis: vt hūc meridiē.¶ Utūs ſil̓is eſt ntō: h̓ meridies o meridies. Abltūs quoqꝫ fit antō abiectas. hic meridies ab hoc meridie. Inueniunt̉ tn̄ huiuſcemodi abltō veteres etiaꝫ pro gtō vſi: vtUirg. in. 2. geor. Libra die ſōniqꝫ pares vbi fecerit horas.Die poſuit ꝓ diei. ⁊ ꝓdu. e. in ablto hꝰ declinatiōis. Iltūsactūs ⁊ vtūs pl̓alis ſil̓is eſt ntō ſingulari: vt hec res he ⁊has res ⁊ o res. Gtūs pl̓alis addita abltō ſingulari rumfit ab hac re haꝝ reꝝ. Otūs quoqꝫ ⁊ abltūs pl̓alis fiuntab abltō ſingulari adiectabus: vt ab hac re his ⁊ ab hisrebꝰ. ¶ Et nota ꝙ noīa ꝗnte declinatiōis nō ſunt in vſu īgtō dtō ⁊ abltō pl̓alibus: p̄ter iſta ſeptē que in his v̓ſibusꝯtinent̉. Noīa ſunt ꝗnte que dant pl̓alia ſeptem. Eſt resatqꝫ dies acies facies ſpēſqꝫ. His quoqꝫ maneries addat̉materieſqꝫ. Inueniunt̉ etiā q̄dā alia noīa ꝗnte declinationis: aliqn̄ in p̄dictis caſibꝰ apud veteres. Un̄. 2. Macha.ca. 7. Noli fruſtra extolli vanis ſpēbꝰ. Hic poſſet q̄ri qͣrenullū neutrū īueniat̉ in ꝗnta declinatione: nec etiā aliqd̓adiectiuum: ſed hoc ſupra in capitulo de declinatione ſolutum eſt.¶ Tractatus de nomīe explicit. ¶ De verbo incipit.
DErbum eſt pars orationis cū tꝑibus ⁊ modis ⁊ formis ſinecaſu agēdi vel patiēdi ſignificatiuū: ſitdicit Priſ. in pͥncipio. 8. li. Uerbo quoraccidūt; octo. genus: tp̄s: modus: ſpēsfigura: ꝯiugatio: ⁊ ꝑſona cū numero: ꝙq̄dā v̓ba non ꝓferunt̉ natura vel vſu impediēte.Sciendum iupradictoꝝ accidētiū: ⁊ hoc vl̓ nāeaūt q̄dā inueniri d̓fectiua quorūdāneceſſitate fieri: vel fortune caſu. Ergo neceſſitas naͣe bipartita eſt: in ſignificatōe ⁊ in cōmoditate .i. in ꝯſonantiaelemētoꝝ. Sūt enim q̄dā que nō ſolū in v̓bis: ſed etiaꝫ inalijs ꝑtibus or̄onis q̄ ſignificatiōis cā dici nō debēt: vel ſivelimus dicere maſculinū ab eo qd̓ eſt nupta nuptꝰ: vl̓ apuerꝑa puerpus: oppugnat ip̄a reꝝ naͣ ꝓpter ſignificationē que ſolis accidit feminis: niſi figura vel auctoritas intercidat. Figura: vt ſi dicā bonus aīus vxoris mihi nupieſt .i. bonuꝫ hn̄s animū: vxor mihi nupta eſt. Auctoritas.vt Plautꝰ in Caſſina. Libet carniū ꝙ agat ſcire nouū nuptū pro maritū. Necnō in ꝓnoībꝰ p̄mitiuis q̄ ſunt tertieꝑſone: ſi velimus ꝓferre vtm̄ caſuꝫ ꝗ nō pōt accidere niſiſcd̓e ꝑſone hoc eadē naͣlis neceſſitas vetat. In cōmoditate v̓o vel in ꝯſonātia deficiūt q̄dā. vt ſi velimus ab eo qd̓eſt curſor ⁊ riſor feminina facere ẜm analogiaꝫ mutatioor in rix: abſonū fit ⁊ incōgruū naͣe lr̄aꝝ. vn̄ Cicero volēsab eo qd̓ eſt expulſor ꝓferre femininū mutauit s. in t. ⁊ erpultrix dixit. Tuſcl̓anaꝝ. 5. O vita ph̓ia dux: o v̓tutis īdegatrix epultrixqꝫ vitioꝝ. Idē in eodē. Regie v̓gines q̄ viconſtricule tōdebāt barbā ab eo qd̓ eſt tonſor conſtrix femininū facit additat. ⁊ ex eo diminutiuū conſtricula formauit: qūo a nutritor nutrix: etiā a nutrix nutricula dicit̉ꝑ naturā. Per fortunā quoqꝫ duobus modis ꝓhibemurꝗͥdā ꝓferre: vel qꝛ inuſitata ſunt: vl̓ qꝛ incōcinna ⁊ turpivel aſpere ꝓlata vident̉ eē. Inuſitata ſunt quibꝰ nō inueniunt̉ vſi auctores: qͣꝫuis proportione poteſtatē facientedicēdi: vt prexinix: for. dor. poſitiuū faris debꝫ eē for. paſiuū do dꝫ eē dor. Ea .n. qͣꝫuis rōe regule bn̄ dicant̉: tn̄ qꝛin vſu auctoꝝ nō īueniunt̉: recuſamꝰ dicere. Incōcinnav̓o vel turpia vel aſpere ꝓlata eē videt̉ metuturꝰ: vl̓ metuiturꝰ: nutritrix: qd̓ qͣꝫuis ẜm analogiā debuiſſet dici: intor .n. terminata maſ. q̄ ex v̓bis naſcunt̉ mutātor in rix ⁊faciūt fe. vt doctor doctrix: victor victrix. Cū igit̉ maſ. ſitnutritor ex eo ẜm analogiā naſcebat̉ nutritrix: euphonietn̄ cā cōciſio fcā eſt medie ſyllabe ⁊ dr̄ nutrix: ſic̄ bobꝰbouibꝰ. Necnō ēt in ꝯtextu diuerſaꝝ dictionuꝫ hoc ſoletfierit vt cū nobis turpe eſt dicere: itaqꝫ nobiſcū p̄poſterūꝓfert̉. Unꝰ gͦ ex his plerūqꝫ qͣtuor modis īuenit̉: ꝗ facittam v̓ba qͣꝫ ēt alias ꝑtes or̄onis eē defectiuas. Dr̄ie tn̄ cāmulta ſolet vel taceri vel ꝯͣ regulā ꝓferri: vt fas gtm̄ nōhꝫ. nā ſi vel facis ſiue faris vl̓ faſis dicamꝰ alid̓ pōt ſignificare. Cōiunx ꝯiūgis ẜm analogiā debuit ꝓferri. ſed nōv̓bū eē putet̉ abſqꝫ .n. ꝓfert̉ ꝯiugis. Uenꝰ veneris cū oīain us cor. ꝓpria ſcd̓e ſint declinatōis: ſolū hoc tertie īuenit̉: ne ſi veni dicamꝰ v̓bū eē putet̉. Et far farris ſolū in rdeſinēs geminauit r. in obliꝗs: ne ſi faris dicamus aliudmōſtret. Sil̓r r̄pugnātibꝰ regul̓ ſolēt q̄dā taceri: vt adorcuiꝰ gtūs ī vſu freq̄nti nō īuenit̉: qꝛ due ꝯͣrie pugnāt ī eoregule. cū enī ſit neutꝝ deberet penul. o. gt ī cor. vt equorequoris: ſꝫ cū habeat v̓bū adoro penl̓. ꝓdu. dꝫ ꝓdu. vn̄ ⁊d̓riuatiuū eius .ſ. adorea o. ꝓdu. cū marmorea equorea o.cor. gͦ repugnātibꝰ regulis māſit ador in frequēti vſu īdeclinabile. In v̓bis quoqꝫ cū oīa in eo deſinētia ſcd̓e ꝯiugatiōis inui faciant p̄teritū ꝑfectuꝫ: vt teneo tenui. dr̄ie camaneo māſi facit: ne manui dtūs manus putetur. ⁊ necneui: ne ſi nui diceremus a nuo eē videret. Audeo auſue