Druckschrift 
Catholicon
Seite
33r
Einzelbild herunterladen
 

III. De aˢibus quarte decli.P. fS

Itini. ⁊ aſſumūt um: vt hic collis huiꝰ collis: ab hoc colle horū colliū: hec edes hꝰ edis ab hac ede ediū. hec cedes a cede cediū: niſi hec quoqꝫ ꝑ ſyncopā i. ꝓferant̉. Frequētiustn̄ in es terminata abſqꝫ i. īueniunt̉: vt vatū pro vatium.Uirgi. in. 4. Enei. Multaqꝫ p̄terea vatū p̄dicta priorum.Cicero. Ueſtaꝝ ſedū tēplorūqꝫ cā. excipiunt̉ iuuenis a iuuene iuuenū: canis a cane canu: panis a pane panū. carētenim i. penl̓. ſemꝑ. vn̄ v̓ſus. Is par p̄ſtat iū iuuenis canisexcipe panis. In as quoqꝫ latina mutant e. ablatiui in i. ⁊aſſumūtum: vt ciuitas a ciuitate ciuitatiū: ꝓbitas aꝓbitate ꝓbitatiū. In his tn̄ frequēter īmo ſemꝑ apud modernos ſolet fieri cōciſio in gtō pl̓ali: a ciuitate ciuitatū: a ꝓbitate ꝓbitatū. Sil̓r deſinētia in is lōgā mutāt ē. ablatiui īi. ⁊ aſſumūt tū: ⁊ faciūt gtm̄ pl̓alē: vt ꝗ̄ris a ꝗrite hoꝝ ꝗritiū: ſamnis a ſānite ſānitiū: dis a dite ditiū. ſꝫ hec qn̄qꝫ ꝓferunt̉ ꝑ ſyncopā: vt a ꝗrite ꝗ̄ritū. Noīa ſemꝑ pl̓alia q̄ ines deſinūt .i. q̄ ex ſe nō hn̄t ſingularia: gtm̄ pluralē in iū faciūt: vt hec vires haꝝ viriū: hi penates hoꝝ penatium: hiquinqͣtres hoꝝ ꝗnqͣtriū: hi ⁊ he tres hoꝝ ⁊ haꝝ ⁊ horumtriū. Penatū tn̄ ſepiꝰ ꝑ ſyncopā ꝓfert̉. Cetera v̓o oīa ablatiuū in e. ſolā terminātia mutāt eā ī um ⁊ faciūt gtm̄ pluralē: vt poema poemate poematū: a duce ducum: ab alitealitū. nā alituū ꝑ īterpoſitionē addita u. ꝓtulit Uirg. ī. 8Alituū pecudūqꝫ genus ſopor altus hēbat. A boue quoqbouū dꝫ fieri. Sꝫ hoc nomē notādū eſt in quo u. ꝯſonātēaſſumūt oblio caſus ſingulares hiatꝰ cā: abijciūt āt u. qn̄pl̓ales ſunt. Uirg. in. 3. Leta boū paſſim cāpis armēta videmꝰ. Otūs aūt ⁊ abltūs pl̓ales eiuſdē noīs ꝑ ſyncopamſemꝑ medie ꝓfert̉ ſyllabe: bobꝰ ꝓ bouibꝰ. Iltus v̓o pl̓al̓⁊ actūs ⁊ vtus ꝗ ſil̓es ſūt raro abijciūt u. ꝯſonātis loco poſitum. Excipiunt̉ a magiſtris iſta: cor corde cordiuꝫ: carocarne carnium: lar lare larium: nox nocte noctiū: nix niueniuium: os oſſe oſſium: vter vtre vtriuꝫ. Nam omnia iſtafaciunt gęnitiuum pluralem in ium. De datiuo ⁊ ablatiuo tertie declinationis.⁊ abltūs tertie declinatiōis plurales naOalluus cunt̉ agtō ſingulari īteriecta bu. vt hōpuiꝰ hoīs: his ⁊ ab his hoībꝰ toreuma matis. his ⁊ ab hitoreumatibꝰ. In ho tn̄ noībꝰ neutris in a finitis q̄ ſūt greca ſemꝑ īuenimꝰ antiquos dtm̄ ⁊ abltm̄ pl̓aleꝫ in is ꝓdu.ꝓferētes ꝯͣ regulā tertie declinatiōis quā ſeruāt ī ceteriscaſibꝰ ſupradictoꝝ noīuꝫ: vt Cicero in verrinis toreumatis dixit: ⁊ ꝑipetaſmatis ⁊ emblematis: in libro de ſignis.Nūc d̓ ꝑipetaſmatis quēadmodū te expedias nō habesIn eodē. Scapha cū emblematis. Idē ad herēiū tertio.De or̄onibus aūt ⁊ poematis qͣꝫuis neutro gn̄e hoc vbiqꝫꝓfert. Si .n. ſic̄ plautꝰ ⁊ alij vetuſtiſſimi fe. ge. hoc ꝓtuliſſet pares ſyllabas oī caſui ẜuaſſet abſqꝫ gtō pl̓ali ẜm analogiā pͥme declinatiōis. Eſt igit̉ magis apud Ciceroneꝫ ⁊eos qui ſil̓r ho ꝓferūt ethrocliton .i. diuerſicliniū: qꝛ videlicꝫ in ſingulari nūero ſunt tertie declinatiōis: ſꝫ in plurali ſcd̓e. vl̓ pōt declinari hoc ꝑipetaſmatū ti. hoc emblematū ti. vt dicit Celſus. excipit bobꝰ vt dixi euphonie cā probouibꝰ. Eſt .n. gtūs ſingularis bouis: ⁊ īde bobꝰ ꝓdu. pͥmāſed in alijs caſibꝰ eā cor. Oui. ep̄i. Nō ꝓfecturis littora bobus erat. Uirgi. in buc̄. Ille meas errare boues vt cernis⁊ ip̄m. ⁊ hoc fit vt recuꝑet in tꝑibus qd̓ amiſit in ſyllabis. De accuſatiuo plurali tertie declinationis.Accuſatiuus plliᵍtertie declinatiōis ſil̓is eſtꝓprio ntō ſic̄ ⁊ vtūs. In illis v̓o q̄gtm̄ pl̓alē inum finiūt plerūqꝫ ꝑes. longā ꝓfert̉ actūs: vthi latrones latronū: hos latrones o latrones. Inueniūturtn̄ q̄dā in is ſolā ꝓdu. terminātia actm̄ pl̓alē greca: q̄ etiāin ntō ſingulari ſil̓r ī is deſinūt: vt hec ſardis has ſardis.hec ſirtis has ſirtis. Sic gͦ faciūt actm̄ pl̓alem noīa tertiedeclinationis faciētia gtm̄ in um. Quedam etiā greca fa-

caſibus quaſ le oecli.33ciūt actm̄ pluralem in es ⁊ in as: vt pixides vel pixidas.Ouidiꝰ. Pixidas īuenias ⁊ reꝝ mille figuras. Crater ris.crateres vel ras. Uirg. in. 9. Enei. Indulgēt vino ⁊ vertūtcratera oenos. Et pamis dis. p̓amides vel das. Uide īfrain. 5. ꝑte in crater in ſuo loco. Quoꝝ aūt in ium terminantiū gtm̄ frequētiꝰ in is: ⁊ quoꝝ rarius exeat in es actūs vtpotero breuiter colligā. Oīuꝫ q̄ tā ntm̄ qͣꝫ gtm̄ ſingularisnumeri ſil̓es hn̄t eoꝝ actōs pl̓ales raro in es. frequēter īis ſolebāt terminare. apd̓ antiquos ītelligas. Apd̓ aūt modernos ſepiꝰ in es: vt pīguis: dulcis: nauis: hic ⁊ hec oīs hoīs: hos ⁊ has oēs vel oīs. Saluſtiꝰ in chatalina. Oīs homines ꝗ ſeſe p̄ſtare ſtudēt ceteris aīalibꝰ. Terētius. Oīsvos gaudere oꝫ. Uir. in. 5. Enei. Quoqꝫ magis feſſas optēdimittere nauis. Sil̓r in es ⁊ is faciūt actm̄ pl̓alē noīa ines d̓ſinētia ſemꝑ pl̓alia. vt hi manes hoꝝ maniū: hos manes vel nis: tres triū: hos ⁊ has tres vl̓ tris. vires tm̄ in esfac̄ actm̄. In er quoqꝫ deſinētia q̄ in i. termināt abltm̄ ſingularē faciūt actm̄ pl̓aleꝫ in es ⁊ in is: vt acer ab acri: hosacres vel acris. Sil̓r ſaluber vel ſalubris a ſalubri: hos ⁊has ſalubres vl̓ bris: īber ab ībri: hos ībres vl̓ ībris. h̓ d̓cēber ab hͦ decēbri: hos d̓cēbres. vl̓. bris. Hora. ī. i. ep̄i. Meqͣter vndenos ſciat īpleuiſſe decēbris. Sil̓r actm̄ faciuntpl̓alē in es ⁊ in is ⁊ in ns vel ī rs terminātia: vt h̓ fons hosfōtes vel fōtis. h̓ ⁊ hec iners hos ⁊ has inertes vel tis. hecpars. has ꝑtes vel tis. Uirg. in. 2. Geor. Aggredior ſāctosauſus recludere fōtis. Uirg. in. 6. Hic locus eſt ꝑtis vbi ſevia findit in ambas. Alia aūt qͣꝫuis gtm̄ pl̓alē in ium faciunt raro īuenies ⁊ in paucis in is finiētia actm̄ pl̓alē in iūfaciāt ẜm analogiā: tn̄ in es actm̄ pl̓alē faciūt tm̄. vn̄ ciuitas ciuitatū has ciuitates fere vbiqꝫ legimꝰ. In ix terminātia triū geneꝝ cōia: qͣꝫuis ī pauciſſimis gtm̄ pl̓alē abſqꝫi. penl̓. ꝓferāt. difficile .n. īuenies audacū pro audaciū: felicū ꝓ feliciū. Supplicū tn̄ magis dr̄ie cā ꝓfert̉: ne ſi ſuppliciū dicas aliud ſignificare videaris: quēadmodū artificū ꝓ artificiū: ⁊ iudicū ꝓ iudiciū: tn̄ actm̄ plerūqꝫ ꝑ es eſferūt raro ꝑ is. Uirg. in. 4. Geor. Deinde tenacis ſuſpendūt ceras. Plus pluriū qd̓ ſolū in us terminās in riu habuit gtm̄pl̓alē tā in es qͣꝫ in is. finit actm̄. Horatiꝰ in .i. ep̄i.Cum tibi ſol tepidus pl̓is admouerit auras. ſil̓r cōpluris īuenit̉. Itē hec lis haꝝ litiū: has lites vl̓ litis. Cicero īfrumētaria. Sedaſti ēt litis illoꝝ. Et ſcias ꝙ vt dic̄ Priſ.ꝓpriū eſt gtī pl̓alis terminātis in iū. facere actm̄ pl̓alē inis ⁊ ī es: vt dixi ſupra. vbi egi de gtō pl̓ali tertie declinationis. ⁊ ītelligas ꝓpriuꝫ ꝙ ſoli cōuenit ſꝫ nō oī: qꝛ videlicetſola noīa tertie declinatiōis q̄ faciūt gtm̄ pluralē in iū faciūt actm̄ pl̓alē in is. ⁊ in es. vn̄ pꝫ ꝙ panis canis iuuenislꝫntūs ⁊ gtūs ſingulares deſinat in is. ⁊ habeāt pares ſyllabas in ntō ⁊ gto tn̄ qꝛ gtūs pl̓alis eoꝝ nō d̓ſinit in iū. ſꝫin um. tm̄: faciūt actm̄ pl̓alē in es: nō in is. Nō tn̄ oīa q̄ faciūt gtm̄ pl̓alē in iū. faciūt actm̄ pl̓alē in is. qꝛ deſinentiain as. ⁊ in ax. vt ciuitas ⁊ audax: lꝫ faciāt gtm̄ in iū. vt ciuitatiū audaciū: nō tn̄ faciūt actm̄ pluralē in is. ſꝫ tm̄ in esmaxīe apud modernos: vt has ciuitates: hos ⁊ has audaces: vt ꝑ p̄dicta patuit. De caſibꝰ qͣrte declinatiōis.peclinatio hꝫ terminationes in noīatiuoQuarta puas. in us. cor. ⁊ in u. ꝓdu. Inus maſculinoꝝ ⁊ fe. tm̄mō latinoꝝ: vt hic ſenatꝰ hꝰ ſenatꝰ hec manus hꝰ manus. In u. neutroꝝ q̄ oīa īdeclinabilia ſunt inſingulari nūero: vt hoc genu hꝰ genu: hoc cornu hꝰ cornu.hoc verū hꝰ verū huic verū. Duas v̓o hꝫ lr̄as terminales.ſ. s. ⁊. u. Genitiuꝰ qͣrte declinatiōis eſt ſil̓is ſuo ntō: ⁊ deſinit in us ꝓdu. vel in u. vt manꝰ viſus cornu. Batiuꝰ qͣrte declinatōis ſingularis numeri fit a gtō abiectas. ⁊ addita i. ſed cor. penul. vt huic ſenatui manui. Actūs qͣrted̓clinatōis antō fit mutatas. in m. hic ſenatꝰ hūc ſenatū.hec manus hāc manū. Utūs ſil̓is eſt ntō: vt hic ſenatus