Druckschrift 
Catholicon
Seite
25v
Einzelbild herunterladen
 

De figuris noīuꝫParsIII.

tio admittēda. Alij v̓o p̄dictā ſalutationē recipiūt dicentes ꝙ pͥmo dn̄o p̄eminētiam ſignificat: ⁊ alterum ponit̉cā vrbanitatis tm̄. Et hoc recte pōt ſuſtineri in lōbardia:qꝛ lombardi cā vrbanitatis fere oēs diuites vel nobilesdn̄os appellāt īdifferēter. ⁊ hoc ītelligo ſi mediate iūgāt̉nā ſi īmediate iūgerent̉: nō recte diceret̉: vt Patri qͣꝫplurimū reuerēdo ⁊ dn̄o dn̄o Petro archidiacono. De figura nominis.apte agit̉ poſt numeꝝ: qꝛ poſtqͣꝫ resDe figura fuerūt diſtincte numero. figuratōesreꝝ inuēte ſunt cā determinādi ꝯfuſionē: ⁊ cā hn̄di certitudinē ꝑ ea q̄ pn̄t circa aliꝗd dep̄hēdi. ⁊ ita figura ſequit̉numeꝝ: ſic̄ ea q̄ ſūt exteriꝰ ſequunt̉ id qd̓ īterius eſt.ꝗd ſit figura in grāmatica? Dico ꝙ figura ēQuēſC ex eodē vel diuerſo ꝓueniens q̄dā diſpoſitio dictiōis. Ex eodē .i. ex indiuiduo ꝓuenit ſimplex figira: qn̄ dictio nō pōt diuidi in ꝑtes ītelligibiles: quaꝝ ſenſum hēat: nec eſt a cōpoſito deriuata: vt magnus. Ex diuerſo ꝓuenit figura cōpoſita. vt magnanimus: qꝛ pōt diuidi in ītelligibilia ſuo toti ꝯueniētia .ſ. magnus ⁊ animꝰ.Sil̓r figura decōpoſita ꝓuenit ex diuerſo: vt magnanimitas: qꝛ lꝫ hoc ꝑ ſe nō poſſet diuidi ī magna ⁊ animitas:qm̄ animitas nihil eſt: tn̄ traxit diuerſitatē a cōpoſito qd̓eſt magnanimꝰ a quo deriuat̉. De figuris noīum.figure .ſ. ſimplex ⁊ cōpoſita ⁊ decōpoTres ſunt ſita. Simplex figura vt tactū eſt: dr̄que nō pōt diuidi in duas intelligibiles ꝑtes pͥoris ſenſuscapaces nec deriuat̉ a cōpoſito. Et ſcias ꝙ dictio dr̄ eſſeſimplicis figure rōne ītellectꝰ nō ſimpl̓r: ſed comꝑati advocē q̄ ip̄ꝫ aīe repn̄tat: ⁊ ſic talis ſimplicitas pͥuat diuiſionē ītelligibiliū. vn̄ figura ſimplex dr̄ accidere dictiōi. ⁊ lꝫoīs ītellectus dictionalis ſit ſimplex: refert tn̄ īter intellectū ſimplicis dictiōis ⁊ cōpoſite: qꝛ ſimplex nō hꝫ multitudinē in potētia. ſꝫ cōpoſita hꝫ ml̓titudinē ī potētia ītelligibiliū: ſic̄ mixtū ex aqͣ ⁊ vino potētial̓r hꝫ vinū ⁊ aquā. De figura compoſita queſtio.Quid ſit ꝯictio pōt diuidi ꝑ ſe in aliqͣ ītelligibiliafigura cōpoſita querit̉: Dico ꝙ quecūqꝫtoti ꝯueniētia: nec a ꝯpoſito deriuata. eſt figure cōpoſite.Ideo dici pōt ꝙ q̄dā dictiōes ſunt cōpoſite q̄ nō diuiduntur in ītelligibilia ꝓpter vſuꝫ deficiētem: pn̄t tn̄ diuidi: vtcōpleo: ⁊ offendo. nā pleo ⁊ fendo nō ſunt in vſu ꝑ ſe. Diceꝙ q̄dā dictiōes ſunt q̄ pn̄t diuidi ī ītelligibilia: ſꝫ nō ꝑ ſevn̄ ſunt figure decōpoſite. vt magnanimitas. hoc eniꝫ diuidit̉ ꝑ aliud qd̓ eſt magnanimꝰ. Toti ꝯueniētia iō dixi:qꝛ q̄dā pn̄t ꝑ ſe diuidi. ſꝫ nō in talia ex ꝗbꝰ ſuā ſignificationē ꝓducāt: vt vires: qd̓ diuidi pōt in vi ⁊ res. ⁊ iō nō eſt figure cōpoſite: qꝛ totū nō ꝯuenit cū ſignificatiōe illaꝝ partiū. Sūt ⁊ q̄dā alie dictiōes que bn̄ pn̄t diuidi in duo ītelligibilia toti ꝯueniētia: vt edoctꝰ. nec tn̄ ſunt figure cōpoſite: qꝛ trahūt ſuā cͨpoſitionē ⁊ cōpaginē aliūde ⁊ iō ſuntfigure decōpoſite. Nā ſi cōpaginē nō ſeruāt: lꝫ av̓bo compoſitionē trahāt: ꝑ ſe tn̄ cōponunt̉: vt ꝯfractꝰ ꝯͣctus: collatus: ⁊ ꝯpactꝰ. Eſt enī cōpago iūctura pͥncipalis vocalis inip̄o pn̄ti vel p̄terito: q̄ .ſ. nō remanet in ꝑticipio p̄teriti tēporis vel ſupino. Dicēdū eſt ergo ꝙ in talibꝰ eſt ꝑ ſe cōpoſitio faciēda. In v̓bo enī dicimꝰ ꝯfringo ꝯfregi. ſꝫ in ſupino ꝯfractum ꝑ ſe cōponit̉ ex cō ⁊ fractuꝫ: qͣꝫuis habeatcōpoſitionē a v̓bo. ⁊ ſic de alijs eſt dicēdum.Ex predictis vt īpietas ⁊ īfidelitas: qꝛ pn̄t ꝑ ſepꝫ ꝙ q̄dā noīa ſunt dubie figurediuidi in ītelligibilia: ⁊ pn̄t hoc ab an̄ cōpoſitis hr̄e: vt impietas ab īpiꝰ ⁊ īfidelitas ab īfidelis. Et noͣ ꝙ magishec p̄pō in. qͣꝫ aliqͣ alia facit hāc ambiguitatē: qd̓ iō cōtingit: qꝛ pl̓es mutatiōes hꝫ in. qͣꝫ aliqͣ alia p̄pō. ⁊ ẜm ꝙ pͥuatmagis ꝯuenit cū noīe qͣꝫ cū v̓bo. hꝫ enim exilē negationē

ſicut nomē hꝫ exilē cōpoſitionē. ſed v̓bū hꝫ vehemētem:qꝛ ꝑficit ſuā cōpoſitionē noīs: vt hō albꝰ currit. ⁊ ſic albedo ⁊ curſus in hoīe ꝯueniūt: ſed ꝑfectio cōpoſitiōis tota ēa v̓bo. Nomē enim qd̓ eſt albꝰ ſignificat cōpoſitū: ſed verbum on̄dit formā cōpoſiti. ⁊ ſic nomē habet ſe ad cōpoſitionē debiliter: ſed v̓bū vehemēter: ⁊ ideo hec p̄poſitio īraro venit ad cōpoſitionē v̓bi qn̄ negat: qꝛ exilis negationō pōt remouere fortē ꝯpoſitionē. Inuenit̉ tn̄ inhonororas: vbi ꝗdē in noīatiuo negat honorē: ſꝫ magis ponit cōtrariū honoris .i. dedecus. In alijs aūt ſignificatiōibꝰ inſepe adiūgit̉ v̓bis: vt incolo: īſeruio: inquiro: infundo: incio. Noībꝰ aūt qn̄ priuat frequēter adiūgit̉: vt partim pruet ⁊ partim ponat: qꝛ nō pōt noī auferre formā quin aliquā impͥmat: cū oē nomē datū ſit a forma: vt īpius. pͥuatenim pietatē a ſubiecto: ⁊ ponit ꝯͣriū. Sil̓r īpietas priuapietatē abſtractiue: ⁊ ponit vitiū ſibi ꝯͣriū abſtractiue. ſit̉āt ſe hꝫ hec particula in noībꝰ: ita ſe hꝫ in ꝑticipijs: qꝛ ꝑticipiū pn̄tis tꝑis vel p̄teriti noīaliter poſitū: nullā aliaꝫ p̄poſitionē qͣꝫ in. pōt reciꝑe ꝑ cōpoſitionē: quā ſuū v̓bū recipit: vt impotēs ⁊ indoctꝰ. ⁊ hoc ideo qꝛ ī. exiliter mutat vtdixi. Sed alie p̄poſitiōes violēter: ⁊ iō ꝑticipiū trāſiēs invim noīs nullā p̄poſitionē ꝑ ſe recipit ad ſui cōpoſitionēp̄ter in. q̄ eſt noībus appropriata: vn̄ participiū futuri tēporis noīal̓r poſitū eā nō recipit: qꝛ ſapit naͣm v̓bi cā infinitiui ꝑ quē exponit̉: vt docēdus .i. dignus doceri. ⁊ ita nihil eſt dictum: iſte eſt indocēdus: ſicut nihil eſt indoceri.ergo incultus .i. nō cultus nomē eſt: ſed incultus .i. habitatus participium eſt ab incolor incoleris. De his que nō poſſunt cōponi.Queritu imbonus: īfortis: ſic̄ impius ⁊ īdignꝰcur nō recipiamus iſtas cōpoſitionet Ad hoc dr̄ ꝙ habemꝰ oppoſita iſtoꝝ ſine aliqua ꝯpoſtiōe: qꝛ malus opponit̉ bono: ⁊ debilis forti. Nā cū dr̄ malus: pͥuat̉ bonitas ⁊ impͥmit̉ vitiū. Sil̓r cū dr̄. Hic eſt debilis: tollit̉ fortitudo ⁊ impͥmit̉ ſuū ꝯͣriū. Sed qͣꝫuis nonſit dicēdum imbonus vel īmalus: tn̄ eſt dd̓m nō bonꝰ: nōmalus abſqꝫ vlla cōpoſitiōe: ⁊ tn̄ ibi fit pͥuatio ſine vlla īpreſſiōe ſui ꝯͣrij: vt loquor de hoīe nō bono: vel loquor dehoīe nō malo. Sciēdū tn̄ ꝙ bonū ⁊ malū ſunt īmediatacirca rōnalē creaturā. vn̄ ſequit̉ de hoīe ꝙ ſi ē nō malusergo eſt bonus. Si aūt eſt malus: gͦ nō eſt bonus. Sꝫ circa alias creaturas hꝫ mediū qd̓ eſt īdifferēs: vt iſte lapiseſt nō bonus ⁊ ſil̓r eſt nō malus. ⁊ ita nō ſequit̉ ꝙ ſit malus vel bonus: ſed īdifferēs. De cōpoſitis a non.negatiōe nō ſciēdū eſt ꝙ prDe hac autem poſita noī per cōpoſitionempriuat tm̄: vt nullus ⁊ nemo. Nō enim ꝑuat rē ſiue qͣlitatem iſtoꝝ noīuꝫ: ſed attributionē ſequētis v̓bi: vt nulluhō currit: nemo diſputat. Sil̓r nihil: vt nihil currit. Sedqn̄ ꝑ cōpoſitionē adiūgit̉ v̓bis ſine dubio priuat ⁊ ponitvt nolo nequeo neſcio. Hec enim ſola v̓ba cōponunt̉ cuꝫnō vt oſtēdat̉ pena inflicta homini ꝓpter originale percatum: qꝛ punitus eſt bonitate ſcīa ⁊ potētia. Si autē veniat ꝑ īfinitatē: tūc habet exilē negationē: qꝛ pͥuat ⁊ ponivt nō homo .i. ens aliqd̓ qd̓ nō eſt homo. ſed tale nomē diinfinitū a dialecticis. ⁊ nō eſt hec p̄poſitio grāmaticoꝝ: ſꝫlogicoꝝ tm̄: qꝛ vtunt̉ ea ꝓpter neceſſitatē ꝯuerſionū. Iarte aut grāmatica dicimus ꝙ nō qn̄ facit exilē compoſitionem negatio eſt: ⁊ tūc ſicut dicit Priſ. pōt etiam adiungi nomini ſeparatiꝫ: vt nō bonus vir: nō bona mulier: nebonum mācipium: qꝛ nō eſt dd̓m ꝙ nō bonus ſit h̓ qd̓dicōpoſitum infinitū: qꝛ ſi hoc eſſet corrūperet̉ accentus: ⁊oporteret nos dicere nō bonus an̄penul. acuta. Ex predictis habemus ꝙ hec eſt recipiēda. Iſte lapis eſt nō piusnō tn̄ eſt impius: qꝛ cum dico nō pius li nō venit per appſitionē ⁊ pͥuat tm̄: ſed impius pͥuat ⁊ ponit. Et nota ꝙ