Druckschrift 
Catholicon
Seite
25r
Einzelbild herunterladen
 

DarsIII.De numero

25

Pnoībꝰ locoꝝ q̄ in pl̓ali tm̄ declināDe̓ proprijs tur querit̉ an poſſint ꝯſtrui cumv̓bo ſingularis numeri: vt dicat̉ Piſe ē pulchra; ⁊ videỉꝙ ſic: qꝛ hō noīa ſunt ſingularia ītellectu: ſed voce plura. Ad hoc dico ꝙ īcōgrua eſt: qꝛ modū ſignificādi hꝫ plural̓r: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Priſ. ꝙ hō noīa ſunt ſingularia ītellectu .i. vnā rē ſingularē deſignāt ītellectu: tn̄ voce pl̓alia.i. deſignāt eā vt plura: ⁊ iō nō pn̄t ſupponere v̓bis ſingularis nūeri: niſi fiat alia īſtitutio ī ſingulari: vt ip̄a ē bona. Sequit̉ nūc de ꝓprioꝝ noīum numero.Sed querltu linumero īſtituant ⁊ īueniant̉:qͣre ꝓpria noīa locoꝝ ſepe ī pl̓acū de iure ſue ſignificatiōis nomē ꝓpriū careat pl̓alitate. Ad hoc dico ꝙ locus pōt cōſiderari vt vnū ⁊ vt plura.Rōne ꝯtinētis eſt vt vnū. Rōne ꝯtētoꝝ ē vt pl̓a: qꝛ ē locus ꝯtinēs ⁊ locus ꝯtētus. Et hac cōſideratione pn̄t noīalocoꝝ inſtitui tam in ſingulari qͣꝫ in plurali. De ſingulariter declinatis tm̄.ꝙ vt dicit Priſ. q̄dā noīa ſūt ſꝑ ſingulaNola Hloriā vel naͣ vel vſu. Nlā: vt ꝓpria: qꝛ nō ſignificāt qͣlitatē cōem: vt achilles ſol ⁊ luna. Uſu v̓o ſuntſingularia: q̄ lꝫ qͣlitatē cōem ſignificēt: vſus tn̄ ꝓferri eaſingl̓ariter tradidit: vt ſāguis ⁊ puluis. Et ſcias ꝙ ſol ⁊ luna ſunt ꝓpͥa ẜm opīonē platōnis: ꝗ putabat planētas hr̄eſpūs rōnales. ⁊ illū ſequit̉ Priſ. dicēdo ꝙ ſunt ꝓpͥa. Sedconſiderata naͣ reꝝ ꝓut eas aīa ſpeculat̉ cōia ſunt. ⁊ hocvult Ariſto. quē Priſ. qn̄qꝫ imitat̉ dicēdo ꝙ ſunt appelletiua. Cetera v̓o noīa planetaꝝ: vt ſaturnus iuppiter marsvenus mercuriꝰ ꝓpria ſunt: qꝛ ſunt īpoſita ſtellis: aſtrologica occaſiōe ſumpta a quibuſdā peritis ꝑſonis.tn̄ modis ea q̄ ſemꝑ ſunt ſingularia natuQuinq) ra vl̓ vſu ad pl̓alitatē trahunt̉. Euētu: viduo catōnes. Participatiōe: vt galliaꝝ alia comata: aliatogata. Opīone: vt duo ſoles. Lucanꝰ in cōmēto. Europēqꝫ alios ſoles aſiāqꝫ vidētes. Auctoritate veteꝝ: vt mella⁊ vina. Officio appellatiui: vt apd̓ Ouidiū. Illic ⁊ ml̓toshectores eē puta .i. ml̓tos fortes. Sūt tn̄ q̄dā ꝓpͥa q̄ rōnabil̓r in vtroqꝫ numero accipiunt̉: qꝛ cōueniūt cōiter oībꝰde cognatiōe. ſꝫ hoc nō de naͣ cōis qͣlitatis ꝓceſſit: īmo exqͣdā accōmodatōe: qꝛ fungunt̉ loco noīum patronomicorū apd̓ latinos: vt cornelij: metelli: camilli: ceſares. UndeOuidiꝰ. Ceſaribꝰ v̓tus ꝯtigit an̄ diē. Sūt ⁊ alia q̄ ſingulari numero carēt: ⁊ ſic ſunt ſemꝑ pl̓alia: vel naͣ vt piſces ⁊gemini: vel vſu quēadmodū cōplexiua q̄ tā pro vno qͣꝫ ꝓpl̓ibꝰ ſupponūt pl̓al̓r: qꝛ magis hn̄t ſe ad multitudineꝫ ꝙad vnitatē: vt manes moenia. Sed ea q̄ ſunt ſemꝑ pl̓alionaͣ vel vſu rariſſime ad ſingularitatē deſcēdūt. ⁊ hoc iō qꝛpl̓alitas eſt fortior ſingularitate. vel qꝛ vnitas nō naſcit amultitudine. ſꝫ multitudo ab vnitatē. Quedā tn̄ ab illisqn̄qꝫ accipiunt̉ in ſingulari: vel auctoritatē: vt tenebra ⁊ſchola. vel alia īſtitutiōe facta: vt theba thebe. Un̄ Statius. Uiue ſuꝑſtes ait direqꝫ ad moenia thebe: ſolus abi.Et tn̄ ꝓ eadē ciuitate dicimꝰ ⁊ thebe thebaꝝ. Un̄ Hora.Thebis nutritꝰ an̄ argis. Qn̄qꝫ ꝯtingit ibi ethrocliſis: qꝛmutat ſignificationē mutato numero: vt veſꝑe veſꝑaru:⁊ veſꝑa re in alio ſenſu. ⁊ he opes opū: ſꝫ ops opis in alioſenſu. Predicta pn̄t ꝯfirmari ꝑ Priſ. in li. §. vbi determinat de numero ſic dicētē. Sūt q̄dā noīa ſemꝑ ſingulariavel naͣ vel vſu. Natura. vt ꝓpria: q̄ naͣliter īdiuidua ſuntvt iuppiter: achilles: ſol: luna: ⁊ italia. Uſu q̄ ſingulariterꝓferri tradidit vſus: vt ſanguis ⁊ puluis. In his tn̄ ipſiseſt: qn̄ vel euētꝰ vel partitio regionū: vl̓ diuerſe opīones:vel auctoritates veteꝝ cogūt: vl̓ qn̄ ꝓ appellatiuis quoqꝫꝓferunt̉: vel in pl̓ali numero ꝓferant̉. Sil̓r ſunt q̄damſemꝑ pl̓alia vel naͣ vel vſu. Natura vt gemini ꝓpriuꝫ inſigno celeſti: ⁊ ꝑiſces. Uſu: vt manes: arma: moenia: ſatur-

25nalia. kalēde none idꝰ: ⁊ oīa pene feſtoꝝ dieꝝ noīa. Sūtq̄dā ſingularia voce: ſed ītellectu pl̓alia: q̄ etiā cōprehēſiua dn̄r: vt ppl̓s: exercitꝰ: legio. Alia circa intellectū ſingularia: voce pluralia: vt athene thebe. Inueniunt̉ tn̄ ī hisq̄dā etiam ſingulariter ꝓlata idem ſignificātia. Statiusin. 2. thebaidos. Uidę ſuꝑſtes ait direqꝫ moenia thebe.Hec Priſcianus. Quādo ſit dicēdum vni vos.vſuali locutiōe dubitat̉: vt cū diDe quadan. cimus vni cā honoris. Nos eſtisboni vel bonus. pl̓alitas iſta ſignificat pl̓es ꝑſonas .i. plures ꝑſonatꝰ illi cui loꝗmur ineſſe. ⁊ ꝑ hoc captat̉ q̄dā beniuolētia. Hec aūt locutio pͥus ītroducta fuit a ceſare ꝗ ſolus oēs dignitates vrbis accepit. ſꝫ hoc in abuſionē maximā iam deuenit: qꝛ cuilibet populari dicimꝰ vos ⁊ ita falſe loꝗmur vel īcōgrue teſte Bonato: qꝛ ſi vni dixerimusSaluēte: ſoleciſmū facimꝰ. Un̄ ꝗdā trutānus: vnuꝫ voſamus falſo: vereqꝫ tuamꝰ. Traxit enim voſo voſas ab hocpl̓ali vos: ⁊ tuo tuas ab hoc ſingulari tu. Dicūt gͦ ꝗdaꝫ ꝙdꝫ adiectiuū in pl̓ali numero poni: vt Uos eſtis boni humiles ⁊ benigni. Nos v̓o dicimꝰ ꝙ ſiꝗs loquat̉ in pͥma ꝑſona de ſe pl̓al̓r oīa debēt ſibi ī numero rn̄dere: vt nos ſumus parati ⁊ ꝓni ad honorē nr̄m. Loquit̉ enī ꝗ ſic loquitur potiꝰ ꝯceptiue: ⁊ ſic aliquos alios ſibi ꝯſociat: vt facitapl̓icus vl̓ aliꝰ dn̄s. Nā qn̄ loquit̉ nō ꝯceptiue: tūc ſingulari ẜmone vtit̉ dicēs cum ꝓpheta. Uentrem meuꝫ doleo. Cuꝫ ergo ſermo dirigit ad ſecūdā perſonā cauſa honoris ſi eſt adiectiuū nomē ſignificatiōe tm̄: dictio ſeq̄nsdꝫ in ſingulari nūero poni: vt vos eſtis pr̄ meꝰ: dn̄s mebn̄factor meus. Si v̓o eſt adiectiuū voce ⁊ ſignificatōe: ⁊eſt nomē ⁊ īmediate veniat cū ſubſtātiuo dꝫ poni in pl̓ali nūero: vt vos albi curritis. ſi mediate veniat dꝫ potiusin nūero ſingulari ſeꝗ: vt vos eſtis bonꝰ: ⁊ vos eſtis pius.Et hoc iō vt per adiectiuuꝫ ſingulare on̄dat̉ ꝙ ꝓnomenibi ſumit̉ plural̓r tm̄ cā honoris: nō cā vere pluralitatis. Pͣ. Cū adiectiuū ſit tertie ꝑſone tm̄: nō pōt ad hāc improprietateꝫ accedere: qꝛ tertia perſona cā talis honorisnunqͣꝫ plural̓r ſumit̉ eo ꝙ caret diſcretiōe ſermonis. Eſtergo dd̓m. Uos eſtis bonꝰ: ⁊ nō boni: ſicut ēt ip̄ꝫ idiomaſonat. ⁊ minor īproprietas eſt ſi dicā. Uos eſtis bonꝰ: qͣꝫ ſidicam. Uos eſtis boni. De participio aūt dicimꝰ ꝙ pōt invtroqꝫ nūero ſequi eo ꝙ hꝫ naͣm verbi: ⁊ naͣm noīs adiectiui. Nam bn̄ dr̄. Uos eſtis vocatus epiſcopus: vel eſtisvocati epiſcopi. Rectiꝰ tn̄ eſt ꝙ ſumat̉ pluraliter ſic̄ verbū: qꝛ maiorē cōueniētiā hꝫ cū verbo ex quo ⁊ naſcit̉. vn̄dd̓m eſt. Diligo vos bn̄faciētes mihi: ⁊ nō bn̄facientē mihi. Ad hoc dico: ad talem pluralitatē ſi ſequit̉ relatiuumſub̓e: in noīatiuo caſu dꝫ eiuſdē numeri eſſe: qꝛ tūc ē eiuſdem ꝑſone cū verbo antecedētis: vt diligo vos ꝗ benefacitis mihi. at ſi ſequat̉ in obliquo dꝫ ſingulariter poniqꝛ tunc nō amittit naͣlem perſonā .i. tertia: q̄ ꝗdem nūqͣꝫiſtaꝫ īproprietatē recipit. Et ꝙ relatiuū in obliquo teneatur in vi tertie ꝑſone: qͣꝫuis antecedēs ſit ſecūde perſonepꝫ ex eo ꝙ pōt reciꝑe hoc relatiuū ſuus: qd̓ nunqͣꝫ referīniſi ad antecedēs tertie perſone. vn̄ bn̄ dicit̉. Tu quē diligit ſuus filius veni huc. ⁊ iō nō pōt fieri inde cōuerſa locutio vt dicat̉. Tu qui diligeris a ſuo filio veni huc. qꝛ relatiuum poſitū in nominatiuo caſu eſſet vt ſuum antecedens ſecūde perſone. vnde nō poſſet recipere hoc relatiuum ſuo: relatiuum enī id refert̉ ad alterum relatiuum.Dicendū eſt ergo vt ex p̄dictis patet. Diligo vos ad cuibenignitatē recurro: ⁊ nō ad quorum.etiam hic an cā honoris poſſit hoc nomenQuer C pn̄o geminari in ſalutatiōibus: vt Patri ⁊dn̄o plurimū reuerēdo dn̄o Petro archidiacono ianuēſi. Ad hoc dicūt ꝗdā ꝙ eſt ibi tātologia ꝓpter inutilērepetitionē hꝰ datiui dn̄o: ⁊ iō ẜm eos nō eſt talis ſaluta-

d