Druckschrift 
Catholicon
Seite
22r
Einzelbild herunterladen
 

ParsIII.De genere noīum

22

Pars De deſinētibus in bus vel in cus.vel cus deſinētia a v̓bis b. vel c. an̄ poſtreIn buS mā vocalē: vel vocales habētibꝰ deriuant̉mutatiōe o. ⁊ ſi an̄ eā alia ſit vocalis eiꝰ quoqꝫ: ī us. vt ꝓho ꝓbꝰ: turbo turbꝰ: corbo corbus: ſuꝑbio ſuꝑbus: parcoparcus: luceo lucus: arceo arcus. Inueniunt̉ pauca a noībus vel v̓bis in vlcus: vt a ſus: ſubulcus: a bos. bubulcus.a pecus peculcus: a peto petulcus. De deſinentibus in dus.tres ſūt forme .ſ. ī idus. ī būdus. ī andus. īIn dus endus. In idus ẜuat ꝯſonātē vx qͣvltimavl̓ pen. pͥmitiui īcipit ſyllaba: ſꝫ tūc penl̓. ſi nō ītercidat cōſonās īter vltīe ⁊ penl̓. ſyllabe vl̓ ſyllabarū vocales: ⁊ reliquā eiuſdē ſyllabe vl̓ ſyllabaꝝ partem mutat in i. correptam: ⁊ aſſumit dus. vt herba herbidus: turba turbidus:vna vuidus: rabies rabidus: timeo idus. areo idus. ſqͣleolidus. ferueodus. tabo vl̓ tabi tabidus: īuideo īuidus: frigeo frigidus: valeo validus: cādeo cādidus: ſoleo ſolidꝰ.Et hec ꝗdē ī dus. ſupradicte forme noīa demōſtrant̉ hr̄eea in ſe ex ꝗbꝰ deriuant̉: vt herbidus qui hꝫ herbā: turbidus ꝗ hꝫ turbā: timidus ꝗ hꝫ timorē: rabidus ꝗ hꝫ rabiēīuidus ꝗ hꝫ īuidiā. De deſinētibꝰ in būdus.In bundus ficāt: vt vitabūdus ſil̓is vitāti movero deſinētia ſil̓itudinē hr̄e ſigniribūdus ſil̓is moriēti: furibūdꝰ ſil̓is furēti: ⁊ ſūt pene oīaeiuſmodi forme noīa v̓balia: ⁊ ſi a v̓bis pͥme ꝯiugationisderiuant̉ a hn̄t. an̄penl̓. vt cauſor cauſaris cābūdus: vitovitas vitabūdus. Si aūt ab alijs correptaꝫ i. vt ludo dis.ludibūdus: maior moreris moribūdꝰ. Excipit̉ alternitatis cauſa rubicūdus: qd̓ in penul. ſyllaba pro. b. habuit. c.ne ſit abſonū ſi rubibudus dicamus. In andus vel endus.vel in endus ē forma participialis .i.In andus qͣ terminationeꝫ hꝫ ꝑticipiorū futuritꝑis paſſiuoꝝ ſignificat dignū eē aliquē eo qd̓ demōſtratur: vt laudādus .i. laude dignꝰ: curādus .i. dignus curari:ordinandꝰ dignus ordinari: legendꝰ dignus legi: loquendus dignus de quo loquātur homines. De deſinentibus in ulus.deſinētiū forme ſil̓es ſunt diminutiuis: ⁊In ulus veniūt tā a noībꝰ qͣꝫ a v̓bis: vt auus auurculus: ānus āniculus: pateo: patulus: credo credulus: pendo pēdulꝰ: bibo bibulꝰ. Extremas ꝑtes ſyllabaꝝ finaliūſiue extremas ſyllabas ſi ſint pure ī ulus conuertūt: excepto āniculus dr̄ie cā. Nā ānulus dimi. ē ⁊ nouacula a nouo uas. deriuat̉. De deſinentibꝰ in rus.denoīatiua ſiue v̓balia pauca inueniunt̉ q̄In rus penul. ꝓducūt: honor honorus: odor odorcano canorus: ſono ſonorus: quoꝝ regula in promptu eſt.Nam noīa us. verba vero rus. aſſumunt. De deſinentibus in ſus.duplicē hn̄t formā: vl̓ enī ꝑticipialia ſunt .i.Int ſus ꝑticipijs p̄teriti tꝑis ſil̓ia: ⁊ res ī corꝑales ſignificāt: ⁊ ſūt qͣrte declinatiōis: vt vſus: curſus: aut monoſyllaba ſūt ⁊ ſcd̓e declinatiōis: vt laſſus: caſſus: feſſus: vl̓o. ꝓductā hn̄t an̄ ſus: ⁊ ſignificāt plenū aliquē eē eiꝰ qd̓ ſignificat̉: vt ſaxoſus plenꝰ ſaxis: ſpūmoſus plenus ſpumisvētoſus plenꝰ vētis: vinoſus vino plenꝰ. Fiūt aūt a pͥuatiuis ſuis hoc mō: mutāt extremā ꝑtem ſyllabe vel ſyllabāſi pura eſt in qͣ terminat gtūs in o. ꝓductā ⁊ aſſumūt ſusvt ſaxū xi. ſaxoſus: curia rie. curioſus: herba be. herboſus:ſcelus leris. ſcelerꝗſus: numerus eri. numeroſus: onꝰ oneris oneroſus: ꝑfidia ꝑfidie ꝑfidioſus. Notādū ꝙ a metu meticuloſus fit. De deſinentibꝰ in tus.ſi ſunt participialia aut denoīatiua vel inIn tuS corporalia ⁊ fixa ſūt ⁊ qͣrte declinatiōis. et

ſunt v̓balia: vt motꝰ: tumultꝰ: ſonitꝰ: habitꝰ cultꝰ: ꝯſultustribunatꝰ: vl̓ mobilia ⁊ ſcd̓e declīatiōis ſūt ⁊ nō v̓balia: vtrogatꝰ: palliatus: tunicatꝰ: gratꝰ: letus: mutꝰ. Et ſciēdūꝙ ſi a pͥme declīatiōis noībꝰ a. hn̄t penl̓. ꝓdu. vt barbatꝰſtellatꝰ: trabeatꝰ: purpuratꝰ. Si aūt a ſcd̓e vel tertie declinatiōis noībꝰ veniūt ī ꝗbuſdā a. ī alijs i. ꝓducūt: vt palliuꝫ pallij palliatꝰ: ānulus ānuli ānulatꝰ. Excipit̉ manuleatus: qͣꝫuis a. penl̓. hēat: tn̄ a qͣrta declīatiōe deriuat̉ .ſ. manū manulus manuleatꝰ: grates vel gr̄e graiꝰ i. ꝓducūt: vtauitus: maritꝰ: ceritꝰ: ab auo: mare: cerere. Excipiunt̉ vetuſtus: ⁊ libertꝰ: ī ꝗbꝰ ntī pͥmitiuoꝝ tus. aſſūpſerūt. Aqͣrtedeclīatiōis noībꝰ deriuatau. ꝓdu. hn̄t an̄ tus. vt cornutꝰ:verutꝰ: aſtutꝰ: v̓ſutꝰ. De deſinētibꝰ inctus.In Cluꝰ vt amictus: aſſūptꝰ: aptus: raptꝰ: laxus: ueptus. xus. ꝑticipialia ſiue v̓balia īueniunt̉xus. hec .n. oīa quū nō ſignificāt tēpus nomina ſunt. De deſinentibus in ſtus.a nominibus vel a verbis naſcūtur extreIn ſtus maꝫ partē cōuertentibus in ſtus e. vel ui.antecedentibus: vt honor honeſtus: memor: meſtus: modus modeſtus: ſcelus ſceleſtus: robur robuſtus: ango anguſtus. Preterea venus venuſtus: onus onuſtus: queqūo vetus vetuſtus: aſſumpta tus faciunt deriuatiua etoīa vna vincūt ſyllaba pͥmitiua abſqꝫ meſtus. De deſinentibus in ax.plerūqꝫ verbalia īueniunt̉ ab omni cōiugaIn AL tiōe: vt voro vorax: audeo audax: emo emisemax: pelliceo licis. pellax: ſagio gis. ſagax. De deſinentibus in ex.In Ex tis. vertex: vomo mis. mex. In ex productaꝫcorreptā ſil̓r a verbis: vt lateo tes. tex. vertoſimiliter: vt rego gis. rex. lego gis. lex. De deſinentibus in ix.In xnoīatiuis in or deſinētibꝰ deriuata q̄ mutantfeminīa īueniunt̉ a maſculīs v̓balibꝰ ſiue detor ī trix: vt victor victrix: nutritor quoqꝫ nutritrix d̓buitfacere: qd̓ euphonie cā ſiue alternitatis mediā ſyllabā cōcidit: nutrix .n. dicimꝰ. De deſinētibus in ox.In Ox yoco vox velum velox.verbalia vel denominatiua inueniuntur vt De deſinentibus in ux.In L iunxarceo arx.luco lux: duco dux: in nx: ⁊ in rx: cōiungo concōſonantes inueniunt̉ participialia vtIn duas apiens amās cū ſint ſine tēpore. Hulta alia que pertinent ad denominatiua ⁊ verbalia ſuprapoſui in ſecūda parte vbi poſui regulas de penul. ſyllabeaccentu. hec dicta de ſpeciebus nominuꝫ ſufficiant. De genere nominum.Nunc ꝗbꝰ cāis gn̄a noīuꝫ īponant̉. Ad hoc ītelligēde gn̄e videamꝰ. Circa aūt genꝰ pͥmo q̄rit̉: adū nota ꝙ genus dr̄ a genos qd̓ eſt naͣ: nullū aūt accidensmagis reſpicit naͣꝫ qͣꝫ genꝰ. Nā qn̄qꝫ hr̄ reſpectꝰ ad ſexuꝫvt h̓ vir. hec mulier: h̓ petrꝰ. hec maria: h̓ ⁊ hec hō. Qn̄qꝫad imitationē ſexus: vt h̓ ignis: h̓ aer: hec aqua: hec terraNam ſuperiora elemēta ſunt quaſi mares: ⁊ īferiora qͣſifemine: qm̄ illa agunt in inferiora: ⁊ hec patiunt̉ ab illis.Propter hanc imitationē noīa arborū ſunt fe. ge. qꝛ naturam matris in ſuis fetibus imitantur vt pirus ⁊ vlmus.Hec enī eſt quaſi obſtetrix puerperaꝝ bachi. vn̄ oleaſterfuit maſculini ge. qꝛ nō ꝯcipit: cū ſit ꝓpriū ſue gētis ꝯciꝑe.i. oliuaꝝ. Cum aūt fit ſermo de lignis: iā nō poſſunt cōcipere. vn̄ magis ſunt neu. ge. vt ceraſuꝫ prunū buxū. Hācimitationē habes etiā in nominibꝰ fluuioꝝ: qꝛ ſunt maſge. eo ꝙ fortiter ⁊ cū impetu ruunt. Et in hoc quandā naturā maritatis gerūt. Sed cruſtumiū fuit neu. ge. ꝓpter