¶ ParsIII.De ſuperlatiuis
¶ Parpto ſenior qd̓ facit ablatiuū in e. tm̄. Inuenit̉ ēt nequā qd̓eſt īdeclīabile trium geneꝝ tā ꝯparatiuū qͣꝫ ſuꝑlatiuū: vtnequā neꝗor neꝗſſimꝰ. Ab aduerbijs v̓o deriuata ī ra. deſinētibꝰ mutāt rā ī er: ⁊ accepta ior faciūt ꝯꝑatiuū: vt extra exterior: vltra vlterior: ītra īterior: citra citerior: īfra īferior: ſupra ſuꝑior. ſimiliter in erior faciunt poſt ⁊ an̄: vtpoſterior ⁊ anterior. Prope v̓o ꝓpior facit: ⁊ detero deterior. A ſepe aduerbio poſitiuū vel cōparatiuū nomē nō legi. ſuꝑlatiuū poſuit Cato. Propter dieꝫ atqꝫ ſemis ſepiſſimā diſcordiā fuiſſe. ¶ Sꝫ q̄rit Priſ. an̄ pͥor ſit cōꝑatiuū:⁊ dicit ꝙ ſic: qꝛ in or deſinēs cōe ius facit neutruꝫ pͥus: qd̓ī nullis alijs niſi ī cōparatiuis īuenit̉. ⁊ videt̉ a pͥdē aduēbio naſci: qd̓ abiecta dem accipit or: ⁊ facit ꝯꝑatiuū pͥor: ſꝫi. corripuit: qꝛ ī nullo cōꝑatiuo .i. an̄or ꝓduci pōt. In ſuꝑlatiuo v̓o ẜuauit ꝓductiōeꝫ accepta mus pͥmꝰ: ex quo aliud aduerbiū naſcit̉ pͥmo vl̓ pͥme. Un̄ Terētius ī andriaꝑ cōpōnē quādā dixit. Apprime ī vita eē vtile. Inuenit̉ ētſepe pͥor ꝓ melior poſitū: ⁊ tūc ſine dubio hꝫ vim cōꝑatiui. ⁊ pͥmus ꝓ optimꝰ: ⁊ tūc ſuꝑlatiui ſignificatōeꝫ obtinet.Un̄ Uirgi. ī. 8. Et pͥmos iuuenum tot miſerit orco. pͥmospoſuit ꝓ optimos. Et ſcias ꝙ ſicut alter de duobꝰ: ⁊ aliusde ml̓tis dr̄: ſic pͥor de duobꝰ: ⁊ pͥmꝰ de ml̓tis ſolet dici: vtdicit Priſ. ī. 3. lib. a. vn̄ v̓ſus. De multis ꝓpͥe pͥmus dicēsaliuſqꝫ. Sꝫ pͥor ac alter dic ꝯcordare duobꝰ. Et ſciēdū ꝙapud latinos dimīutōeꝫ quoqꝫ accipiūt q̄dā cōꝑatiuoꝝ:qd̓ apud grecos nō īuenit̉: vt grādiuſculꝰ mīuſculus maiuſculus meliuſculus; oīa tn̄ hec a neutro cōꝑatiuo adiectiōe culus īuenio fieri: vt grādiꝰ grādiuſculus ⁊c̄. Taꝫ ⁊qͣꝫ aduerbia ꝯꝑatiuo ⁊ ſuꝑlatiuo adijciūtur: cū duo vl̓ plures cōꝑatiui vel ſuꝑlatiui diuerſe ſignificatiōis poſiti inter ſe equātur vel ijdē geminātur: vt taꝫ iuſtior qͣꝫ felicioreneas hectore. Minus aūt aduerbiū eſt qn̄ cuꝫ poſitiuopoſitū vel iūctū ꝯͣrie ſignificatiōis ꝯparatiuū demōſtrat:vt minꝰ ſtultꝰ ꝓ prudētior. Terētiꝰ ī eunucho. Hic nemofuit mīus īeptus: ꝓ prudētior. Eſt qn̄ ꝓ nō aduerbio ponitur: vt mīus bonꝰ ꝓ malꝰ. Magis quoqꝫ aduerbiū nō ſolū poſitiuo: ſꝫ ēt comꝑatiuo iūgit̉: qn̄ ip̄e comꝑatiuꝰ vl̓ adſe vl̓ ad aliū comꝑat: vt achilles enea fortior magis qͣꝫ iuſtior. ⁊ aiax vlixe fortior magis qͣꝫ diomēde. Comꝑatiuusaūt gradꝰ abltō caſui iūgit̉ vtriuſqꝫ numeri. Interduꝫ tn̄etiā ntō: qn̄ qͣꝫ aduerbiū ſequit̉: ſuꝑlatiuꝰ aūt gtō pl̓ali vl̓ſingulari iūgit̉: qn̄ ip̄m nomē ſingulare ml̓titudinē ſignificat: vt fortiſſime gētꝭ. Eſt ēt regl̓a: ꝙ quēcūqꝫ caſū regitpoſitiuū ⁊ eūdē regit comꝑatiuū ⁊ ſuꝑlatiuū p̄ter eoꝝ pͥncipalē ꝯſtructionē. vn̄ ſic̄ bn̄ dr̄. Sum ſil̓is petri vl̓ petroita bn̄ dr̄. Sū ſil̓ior tui vel tibi: ⁊ ſuꝫ ſimillimus ioānis vl̓ioāni. ¶ Nota tn̄ ꝙ fit abuſio ī cōꝑatiuo tribꝰ modis .ſ. ſignificatiōe ꝯſtructiōe ⁊ officio. Significatione qn̄ pro poſitiuo ꝯꝑatiuꝰ poſitꝰ minꝰ eo ſignificat: ⁊ nulli comꝑat̉: vttriſtior atqꝫ oculos lachrymis ſuffuſa nitentes. Triſtiorenim hic ex parte triſtis ſignificat. Eſt qn̄ comꝑatiuumad ꝯͣria comꝑat̉: ⁊ minꝰ poſitiuo ſignificat: vt mare ponticū dulciꝰ ē qͣꝫ cetera maria. Hic .n. nō ad dulcia ſꝫ ad amara fcā cōparatiōe on̄dit̉ parū aliꝗd dulcedinis qͣꝫ ceterahr̄e pōticū mare. Cōſtructiōe qn̄ nō ꝯſtruit̉ cuꝫ ablatiuovl̓ cū ſil̓i caſu mediāte qͣꝫ: vt maior iuuenū ꝓ iuuenibꝰ. etmaior hoꝝ ē charitas: ꝓ his. Officio quādo nō ſignificatpoſitiuū magis aduerbio. Uirgiliꝰ in. 5. Comites ſeniorisaceſte ꝓ ſenis. Et in Apoc̄. Uigintiquatuor ſeniores: provigintiquatuor ſenex. ¶ De ſuꝑlatiuo gradu.eſt qd̓ vel ad pl̓es ſui gn̄is cōSuper latiuum paratū ſupraponit̉ oībꝰ: vl̓ ꝑſe ꝓlatū intellectū hꝫ cū valde aduerbio poſitiui: vt fortiſſimꝰ grecoꝝ achilles .i. fortis ſuꝑ oēs grecos. Si aūt dicā. fortiſſimꝰ hercules fuit nō adijciēs quoꝝ: ītelligo valde fortis. Cōſtruit̉ āt ſuꝑlatiuū cū gtō pl̓ali: vl̓ cū gtō ſin-
gl̓ari noīs collectiui: vt ſortes ē fortiſſimꝰ romāoꝝ: vl̓ ſortes eſt fortiſſimꝰ romane gētis. Aliqn̄ tn̄ abſolutē ponỉ⁊ eꝗpollet ſuo poſitiuo ⁊ valde aduerbio: vt petrꝰ eſt fortiſſimꝰ .i. valde fortis. Habet tn̄ ſuꝑlatiuū p̄ter ſuā pͥncipalē ꝯſtructionē ſui poſitiui. vn̄ ſic̄ bene dr̄. Sū ſil̓is plotōnis vel platōni: ita cōgrue dr̄. Sū ſimillimꝰ pl̓onis velplatōni: ⁊ ſum digniſſimꝰ iſtoꝝ laude vel laudis. ¶ Itcꝫnota ſuꝑlatiuū qn̄qꝫ venit ſuꝑlatiue ⁊ partitiue: ⁊ ẜꝫ hocīcōgrue dr̄. Sortes ē fortiſſimꝰ aſinoꝝ .i. valde fortis ſuꝑaſinos de nūero aſinoꝝ. Qn̄qꝫ venit ſuꝑlatiue ⁊ nō ꝑtitiue: ⁊ ẜm hoc ꝯgrue dr̄. Sortes eſt fortiſſimꝰ aſinoꝝ .i. valde fortis ſuꝑ aſinos. ¶ Itē ſcias ꝙ ſuꝑlatiua pn̄t ꝯcordare in gn̄e cū ſequētibꝰ gtīs: vt hō eſt digniſſima creaturarū. Pn̄t ēt diſcordare. Un̄ Horatius. Quid agis dulciſſime reꝝ. Sꝫ vide ꝙ ſuꝑlatiua ſunt v̓e adiectiua: qꝛ naſcūtur a noībꝰ adiectiuis: ⁊ iō debēt ꝯcordare cū ſuis ſubſtātiuis in tribus .ſ. gn̄e: nūero: ⁊ caſu: vn̄ bn̄ dr̄. Margaritaeſt pulcherrima lapidū. Itē ſuꝑlatiua hn̄t qͣꝫdā naͣm ꝑtitionis: ⁊ iō pn̄t ꝯcordare cū ſeq̄nti gtō. vn̄ bene dr̄. Margarita eſt pulcherrimus lapidū: ſꝫ cetera ꝑtitiua nō ſuntv̓a adiectiua: ⁊ iō tm̄ debēt ꝯcordare in gn̄e cū gtō ſequēti: ⁊ nō diſcordare. vn̄ male dr̄. Hō ē vnꝰ reruꝫ: ſꝫ hō ē vnareꝝ bn̄ dr̄. ¶ Itē poſtqͣꝫ d̓ ꝑtitiuis feci mētōeꝫ: volo te ſcire ꝙ partitiuū tenet̉ ꝯcordare cū genitiuo in quē ꝑtit̉ ingn̄e ſi ille genitiuꝰ hꝫ vtrūqꝫ nūerū: vt aliꝗs hō currit: velaliꝗs hoīuꝫ currūt. Si v̓o declinat̉ tm̄ ī plurali nūero dꝫꝯcordare in gn̄e ⁊ nūero: vt Nuptiarū alie bone alie male. ſed Nuptiarū alia bona alia mala īcōgrue dr̄. Itē ſi fiat ꝑtitio in genitiuo ſingularis nūeri noīs collectiui: tunctrahit genꝰ a rebꝰ ſuppoſitis: ⁊ nō a genitiuo. vn̄ ſi fiat ꝑtitio ꝓ mare: erit maſ. ge. vt vnꝰ iſtius ppl̓i eſt petrꝰ. Si autpartitio fiat ꝓ femīa: tūc erit fe. ge. vt vna iſtiꝰ ppl̓i ē berta. Si aūt fiat partitio ꝓ re inſexata: tunc erit neu. ge. vtiſtius acerui aliud ē ferrū: aliud ē lapis. Si aūt ponit̉ ꝑtitiuū cū noīe ethroclito dꝫ reſpicere genꝰ qd̓ ibi eſt: qꝛ cōparationē hꝫ ad res ꝑ genitiuū ſuppoſitas ẜm genꝰ qd̓ accidit genitiuo: ⁊ ſic eſt dd̓m. Unꝰ celorū: vna epularū: ⁊ n̄vnū celorū: nec vnū epularū. Nō tn̄ ſequit̉. Unus celꝰ: vl̓vna epula: qꝛ genꝰ plurale eſt fortiꝰ ſingulari. De hoc infra dicā in ca. de gn̄e: cū de noībꝰ ethroclitis agā. Hic nōta ꝙ ꝑtitiuū ꝗnqꝫ modis reſpic̄ vel regit genitiuū. Qn̄qꝫſine diſcretiōe alicꝰ accidētis: vt vbiqꝫ terrarū. Qn̄qꝫ cuꝫdiſcretiōe gn̄is: vt vnꝰ virorū. Qn̄qꝫ cū diſcretiōe gn̄is etnumeri: ſic̄ in cōplexiuis: vt nuptiarū alie ſūt vnū alie ſūtplura. Nō .n. ꝯcedo ꝙ bene dicat̉. Nuptiaruꝫ alia eſt hocalia eſt illud. Qn̄qꝫ trahit genus a re ſuppoſita: vt hꝰ p̄pl̓ialius eſt ſortes aliꝰ eſt pl̓o: vel alia berta alia maria ꝓ femininis. Qn̄ v̓o nō ſubeſt aliꝗs ſexꝰ dꝫ ī neutro gn̄e ſumivt hꝰ acerui aliud eſt lignū alid̓ eſt lapis. Qn̄qꝫ reſpic̄ nōmē extra ſumptū: vt valde mane vna ſabbatorū. Nlā habetur ibi reſpectꝰ ad hoc nomē die. Fit ēt qn̄qꝫ tenuis ꝑtitio: vt hoc regni: ⁊ hoc āni ⁊c̄. ¶ Scire ēt te volo: qꝛ cumdr̄. Qd̓ ꝑ ſuꝑabūdātiā dr̄: vni ſoli ꝯuenit: ibi vnū ſolū venit ꝯplexiue: tā ꝓ vno qͣꝫ ꝓ pl̓ibꝰ: velut cū dr̄. Iſti ſunt albiſſimi hoīum: ecce illud qd̓ ſupponit̉ ꝑ hoc ꝓnomen iſtidicit̉ vnum ſolum. ¶ De formis ſuperlatiuoruꝫ.ſuꝑlatiuorū ſūt octo. Due ꝗdē in qͣs pleraForINEqͣꝫ deſinūt ſuꝑlatiua rimus ⁊ ſimus. Sexv̓o in qͣs pauca deſinūt: limus: ximus: timꝰ: remꝰ: ſimꝰ: nimus: ⁊ oīa ſuperlatiua mobilia ſūt .i. mutatione us in a. faciunt feminina: ⁊ a. in um. neutra. De ſingulis per ordinevideamus. ¶ De deſinentibus in rimus.deſinētia formant̉ ab adiectiuis deſiIn rimus nētibꝰ in er. addita in noīatiuo rimusſiue ſint ſcd̓e vl̓ tertie declinatiōis: vt pulcher pulcherri.mus: acer acerrimꝰ: tenerrimus. pauꝑ rimus. ſaluber ſa-