BarsIII.¶ De dimi. utiuis
20
Ilubris rimus. Formant̉ ēt a maſculino ẜm analogiā addita rimꝰ: vt ſaluber rimꝰ. ⁊ ſic de ſil̓ibꝰ: p̄ter dextimꝰ ⁊ ſiniſtimꝰ: ꝓ dexterrimꝰ ⁊ ſiniſterrimꝰ. maturꝰ facit maturrimꝰ. Un̄ dic̄ Priſ. in. 3. Maturrimꝰ cuiꝰ cū poſitiuus maturꝰ ſit tn̄ qꝛ a noīatiuo matur ꝗ nūc in vſu nō ē naſcat̉: iner deſinētiū regulā ẜuauit .i. in rimꝰ termīat̉. Inuenit̉ tn̄etiā maturiſſimꝰ ẜꝫ analogiā in us terminātiū. Nuperrimus ēt ꝓferebāt antiꝗſſimi. vn̄ aduerbiū poſuit Cicero:Et qm̄ nuꝑrime dcm̄ facile memorie mādat̉: ꝗ ſuꝑlatiuꝰmagis ab aduerbio ī er deſinēte videat̉ naſci. Nomē enīpoſitiuū inus deſinit: vt Capro videt̉: nuperꝰ: cuiꝰ accuſatiuū Plautꝰ ꝓfert dicēs ī captiuis. Recēs captuꝫ hoīemnupeꝝ ⁊ nouiciū. ⁊ bn̄: vt ſuꝑ ſuperꝰ: ſic nuꝑ nuperꝰ dꝫ eē.Neterrimꝰ ēt cū in us deſinat eiꝰ poſitiuꝰ: tn̄ formā in eterminātiū ẜuauit ī ſuꝑlatīo veterrimꝰ qͣſi a veter poſitiuo. qd̓ Capri quoqꝫ approbat auctoritas ⁊ vſus antiquiſſimoꝝ. Enniꝰ. Cū veter occubuit priamꝰ. cuiꝰ etiā cōparatiuum veterior ꝓtulit Plautus. In rimus etiā a v̓bo vnūinuenitur: detero deterior deterrimus: ⁊ vnum anormalum peſſimus. ¶ De deſinētibus in ſimus.deſinētia. ſi veniūt ab adiectiuis ſcd̓eIn ſimus declinatiōis formant̉ a gtō addita ſ. ⁊ſimꝰ: vt albꝰ albi: addita ſ. ⁊ ſimꝰ fit albiſſimꝰ. Si .n. veniunt a noībꝰ tertie formant̉ a gtō addita ſimꝰ: vt felix felicis feliciſſimꝰ: locuplex locupletis locupletiſſimꝰ: p̄ter q̄dā anormala .i. ineqͣlia q̄ irregulariter comꝑant̉: vt malus peior peſſimus. ¶ De deſinētibꝰ in limus.aūt tm̄ ꝗn̄qꝫ deſinūt ſuꝑlatiua cū ſuisIn limus cōpoſitis: ⁊ formant̉ ab adiectiuis tetie declinatōis deſinētibꝰ in lis: remota is. ⁊ addita limꝰvt facilis facillimꝰ: difficilis difficillimꝰ: gracilis gracillmus: humilis hūillimꝰ: ſil̓is ſimillimus: diſſil̓is diſſimillimus: agilis agillimꝰ. Iſta ſeptē enumerat Priſ. quorū cūin is. deſināt poſitiui abiecta is. ⁊ addita limꝰ. faciūt ſuꝑlatiuos ẜm Priſ. Ex hoc pꝫ ꝙ ſuꝑlatiuꝰ hꝰ dictiōis vtilisnō deſinit in limus: ſed in ſimus: vtiliſſimus. Iteꝫ ex hochabet̉ ꝙ poſitiua p̄dictoꝝ ſcribunt̉ per vnum l. ſed ſuꝑlatiua ꝑ duo l. De p̄dictis v̓ſus. In limus quinqꝫ dat vaguscetera linque.¶ De deſinētibus in ximus.duo tm̄ īueniunt̉. vnū anormaluꝫ: vtIn ximus maximꝰ: qd̓ fit a poſitiuo ſcd̓e declinatōis deſinēte īus: vt magnꝰ maior maximꝰ. Alteꝝ ab aduerbio: vt ꝓpe ꝓpior ꝓximꝰ. qd̓ tn̄ qn̄ pro cognato accipitur ē poſitiuū: ⁊ hꝫ comꝑatiuū: ſꝫ nō ſuꝑlatiuū: vt ꝓximꝰꝓximior. ¶ De deſinētibus in timus.deſinit vnū anormalū: vt optimꝰ. ⁊ abIn timus aauerbijs ſiue p̄pōnibꝰ deriuata: vt intra īterior ītimus: vltra vlterior vltimꝰ: citra citerior citimꝰ ẜꝫ quoſdā: ⁊ p̄terea dextimꝰ ⁊ ſiniſtimꝰ: extimꝰ quoqꝫꝓ extremꝰ dicebāt antiꝗ. ¶ De deſinētibꝰ in remus.In remus peſinūt hec: extra exterior extremꝰ:ab aduerbijs ſiue p̄pōnibus veniētiaſupra ſuꝑior ſup̄mus: poſt poſterior poſtremꝰ. Ex quo apparet: neqꝫ a ſuꝑo: neqꝫ a poſtero fieri cōparatiuos vl̓ ſuꝑlatiuos: ſic̄ nec ab īfero īfimus. Nā ſi eēt a noīe ſuꝑo poſtero īfero: ẜuarēt regulā in us. terminantiū ſcd̓e declinatōis: qꝛ in ſimus ꝓferrēt ſuꝑlatiuū ⁊ facerēt ſuꝑiſſimus:poſteriſſimus: ⁊ īferiſſimꝰ ⁊c̄. ¶ Et ſciēdū ꝙ hec ſola forma hꝫ ē. ꝓductā an̄ mus: cū oīs alia forma ſuꝑlatiui hēati. correptā an̄ mus. vt pl̓cherrimꝰ: doctiſſimꝰ: humillimꝰ.maximus: optimus: minimus: īfimus.vnū ſolū deſinit ab aduerbio deriuaIn fimus tuꝫ: vt īfra inferior infimus.¶ De deſinentibus in imus.vnū ſolū anormalū deſinit paruus mīIn imus porminimꝰ. Illudqꝫ notādū ꝙ oīa cō-
nL0paratiua ⁊ ſuꝑlatiua duaꝝ excedūt ſyllabaꝝ numeꝝ. exceptis pͥor ⁊ pͥmꝰ: ⁊ anormalis his minor ⁊ maior: ⁊ peior⁊ plus. Nec mirū cū poſitiua quoqꝫ ex ꝗbus naſcunt̉ cōparatiua ⁊ ſuꝑlatiua biſſyllaba ſint: vel eo pl̓s ꝑ gtōs: ⁊ vl̓vnā vel duas aſſumētia ſyllabas faciūt ſupradictos gradus: vt ditis ditior ditiſſimꝰ: niger: nigrior nigerrimus: etvtilis vtilior vtiliſſimꝰ: ſil̓is ſimilior ſimillimꝰ: īfra infertor infimꝰ. Suꝑlatiuꝰ v̓o qn̄qꝫ ꝯparatiuū ſuperat vna ſyllaba: vt qn̄ in ſimus finit̉: vt iuſtior iuſtiſſimꝰ. Et qn̄qꝫ inrimus ſuꝑlatiuꝰ finit̉ ſi poſitiuintūs ⁊ gtūs pares hn̄t ſyllabas: vt teter tetri tetrior teterrimus: acer acris acrioracerrimꝰ. Eſt qn̄ par eſt vt in limꝰ terminatis: agilior: agilimꝰ: facilior facillimꝰ. Eſt qn̄ vna vincit̉ ſyllaba: vt qn̄ īfimus: vel in timus: vel in remꝰ deſinit. vt īferior infimꝰ:vlterior vltimus: exterior extremꝰ: vel extimus.¶ De diminutiuo nomine.nomē eſt illud qd̓ diminutioDiminutiuum neꝫ pͥmitiui ſui abſolute demōſtrat: vt rex regulus .i. paruus rex. Iō aūt poſitū ē abſolutē: vt dicit Priſ. in. 3. li. qꝛ cōparatiua quoqꝫ nō ſolumaugēt: ſꝫ ēt aliqn̄ minuūt vim ſuoꝝ pͥmitiuoꝝ: ſꝫ nō abſolutē. Ad aliꝗd enī oīno fit cōparatio: vt breuior dr̄ ad breue: ⁊ anguſtior ad anguſtū. vn̄ qͣꝫuis in his quoqꝫ ꝯparatiuis īueniant̉ q̄dā diminutiua apd̓ latinos: nō pn̄t tn̄ abſoluta eē cū a cōparatiuis ſint deriuata: vt ip̄a quoqꝫ ꝯparationē ſignificet: vt maiuſculus minuſculus: neceſſe ē eniꝫad aliꝗd ea cōparari: vt Terētiꝰ in eunucho. Thais vxormea qͣꝫ ego ſuꝫ maiuſcula ē .i. paruo maior qͣꝫ ego. Alia ātdiminutiua .i. oīa q̄ nō a ꝯparatiuis deriuant̉ ex ſe hn̄t diminutionē: ⁊ nulli cōparant̉: vt regulus. Diminutiua aūtīuēta ſunt tribꝰ de cauſis: vel cā neceſſarie ſignificatiōis:vel cā vrbanitatis: vel cā adulatiōis: vn̄ dic̄ Priſ. in. 3. li.vbi agit de diminutīs. Solēt aūt diminutiua vl̓ neceſſarie ſignificatiōis cā ꝓferri. vt Saluſtiꝰ. Poſtqͣꝫ reguli invnum ꝯuenere. reguli .i. parni reges. Uel vrbanitatis: vtIuuena. in ſatiraꝝ. 3. vn̄ fit vt malim eē fraterculus gigātu. vel adulatiōis ⁊ maxime pueroꝝ: vt catulaſter: antoniaſter: patriciolus: ſergiolus. Beriuant̉ igit̉ plerunqꝫ abappellatiuis diminutiua: pauca ēt a ꝓprijs: ⁊ ſeruāt gn̄apͥmitiuoꝝ plerūqꝫ: ⁊ ſepe īueniunt̉ diminutiuoꝝ diminutiua in diuerſas deſinētia formas: vt hō homūcio homūculus: homullus homullulus. Sūt aūt forme diminutiuoꝝ maſ. ge. heculus vlus. abſqꝫ c. ellus xillus illus. abſqꝫx. vllus: olus: cio: aſter leus. ¶ De deſinētibꝰ in culus.deſinētiū in culusDe diminutiuorum formatiōe. ſic̄ dicitPriſ. monaſyllaba in s. deſinētia vocali an̄cedēte cuiuſcūqꝫ ſint ge. ⁊ in er oīa q̄ ſunt tertie declinationis: ⁊ in usneutra: ntō aſſumūt in maſculino culus: ⁊ in fe. ge. cula: ⁊in neu. ge. culum: vt h̓ flos floſculus: mas maſculus: pluspluſculū. Os oſculū quoqꝫ qͣꝫuis ſit forme diminutiue: tn̄qꝛ aliā habuerit ſignificationē fecit ex ſe alid̓ diminutiuuꝫ oſcillū. Sus tn̄ facit ſuccula ⁊ nō ſuſcula. Sil̓r faciūtin er terminātia diminutiuū: vt frater fraterculus: pr̄ paterculus: qd̓ ⁊ ꝓpriū inuenit̉. mulier muliercula: pauperpauperculus la. lum. mater matercula: excipit̉ veter vētriculus. Sicqꝫ faciūt in us neutra: vt munus munuſculum: opus opuſculū: corpus corpuſculū: crus cruſculumthus thuſculū. Nec nō etiā cōparatiua in us neu. ge. ſil̓ifaciunt dimi. Sed mobilia .i. maſ. fe. ⁊ neu. ge. nomina: vtmaius maiuſculus la. lum. grādius grādiuſculus la. luꝫ.celerius celeriuſculꝰ la. lum. vn̄ celerius celeriuſcule aduerbium: ſicut a ſepius cōparatiuo ſepiuſcule aduerbiū.Plus quoqꝫ qͣꝫuis a maſ. ⁊ fe. cōparatiuo nō veniat: facittn̄ pluſculus la. lum. Un̄ Terētiꝰ in phormionē. Cū pluſcula ſuppellectile opꝰ eſt. Lepus quoqꝫ qd̓ ſolū in us de-
4