¶ De collectiuisParsIII.
in an̄cedēte: niſi ſit demōſtratiuū: vt demōſtrato nilo bn̄pr̄: tale eſt mare: qꝛ intelligit̉ qͣlis eſt nilus. Un̄ Priſ. inpͥmo minoris dicit. Relatiua niſi ſint ꝯpoſita ītelligi minime pn̄t: niſi in demōſtratiōe. Tūc eniꝫ ⁊ ſine relatiuispoſſumus redditiua ꝓferre: vt ſi on̄dētes Uirgiliū dicamus. Talis fuit Homerus: vel Theſeum demonſtrātespicamus. Tantus fuit hercules. Ꝙ aūt dcm̄ eſt ꝙ poſitorelatiuo ītelligat̉ an̄cedēs in oī caſu: hoc veꝝ eſt niſi alid̓nomē īpediat: vt cū dr̄. Suꝫ ſil̓is ꝗ currit. ⁊ vado ad ꝗ currit: qꝛ talis eclipſis nō eſt tolerāda. Nō enī hic pōt ītelligi an̄cedēs in relatiuo īpediēte p̄pōne q̄ nō debet poni ſi¶ De relatiuo qui.ne caſu cui ſeruit.circa hoc relatiuū qui: an ꝯgrue dicaQuerlib tur. Hō eſt res fragilis ꝗ de facili moriunt̉. Ita videt̉: qꝛ Boetius ſil̓eꝫ locutionē ponit dicēs.Quid eſt imbecillius hoīe quos muſculaꝝ ſepe morſusnecat. Dico ꝙ valde īpropria eſt talis relatio: eſt tn̄ excuſabilis: qꝛ ho̓ noīa appellatiua qn̄qꝫ hn̄t reſpectū ad remſpēi: que ītellectu eſt vna res ſingularis: ⁊ ita ſunt ꝓpria:teſte Priſ. Qn̄qꝫ hn̄t reſpectū ad ꝑticularia eiuſdeꝫ ſpēi⁊ ſunt cōia. ⁊ hoc mō eſt ibi dicēdū. Quid eſt imbecilliushoīe quos ⁊c̄. qꝛ an̄cedēs venit ſimpl̓r ꝙ habito reſpectuad ſpem que ſimplex eſt: qꝛ oīa vl̓ia ſunt ſimplicia: ſed relatiuum tenet̉ ꝑſonaliter .i. pro particularibꝰ hoībꝰ qui dicunt̉ ꝑſone. Qn̄qꝫ pl̓alis ad ſingularē refert̉ vt repudiabat ſeruitia cuiꝰ in regiōe magna copia erat. Antecedensenī venit pro formatis .i. ſeruis. relatiuū aūt pro forma .i.ſeruitute ipſoꝝ. Ita etiam ꝯſueuit dici. Habeo tres denarios ⁊ eo amplius. Refert enī hoc ꝓnomē eo ternariū ſignatū hoc noīe tres: ⁊ tn̄ ſupponit eundē ternariū pro tribus denarijs. In ſacra etiā ſcriptura īuenimus ꝙ plurale refert̉ ad ſingulare. in Gen̄. i. vbi dr̄. Creauit deꝰ hoīeꝫad imaginē ſuā. ad imaginē dei creauit illū: maſculū ⁊ feminā creauit eos vel illos. Et hoc dcm̄ fuit an̄qͣꝫ faceremulierē de coſta viri. ¶ Ad hoc dico ꝙ naͣm hoīs voluitdemōſtrare: qꝛ lꝫ ſit hō vnus in ſpecie: tn̄ ad multitudinēcreatꝰ eſt: q̄ multitudo nō niſi ꝑ maſculū ⁊ feminam poterat ꝑuenire. ⁊ ita in an̄cedēte eſt vnitas ſpēi q̄ eſt pͥncipiūmultitudinis. In relatiuo aūt eſt pluralitas q̄ eſt cā generādi. ⁊ ſic tal̓ relatio fuit valde naͣlis ⁊ decēs. Sil̓es abuſiones qn̄qꝫ facit relatiuū in gn̄e: vt ſemini tuo ꝗ eſt xp̄s.Magis enī voluit ponere relatiuū in maſ. ge. qͣꝫ ī neutrocā diſcretiōis vt on̄deret nullū aliud niſi xp̄m fuiſſe illd̓ſemē in quo bn̄dicunt̉ gētes. De cōpōnibꝰ aūt ⁊ de ſyllabicis adiectiōibꝰ dicā īfra in figura cōpoſita. ¶ Nōͣ etiāꝙ ſi hoc īterrogatiuū ꝗs iūgit̉ v̓bo ſubſtātiuo vel vocatiuo: ſi ſequat̉ nomē ꝓpriū hꝫ querere de ꝓpria ſub̓a: ⁊ tūccedit in ſuppoſitū: ⁊ debet fieri rn̄ſio ꝑ demōſtratiuū ꝓnomen: vt quis eſt ſocrates iſte; vel ille. Si v̓o ſequat̉ demōſtratiuū ꝓnomē: habet querere de ꝓpria noīatione:⁊ tūc cedit ī appoſitū: ⁊ tūc dꝫ fieri rn̄ſio ꝑ ꝓpriū nom̄: vtquis eſt iſte; ſocrates vel plato. Si v̓o iūgat̉ v̓bo accn̄tali: pōt fieri rn̄ſio tā ꝑ ꝓpriū nomē qͣꝫ ꝑ ꝓnomē demōſtratiuū: vt ꝗs currit; ille vel iſte: ſortes vel plato. tn̄ ſi redditur nomē eget altera īterrogatōe. Un̄ dicit Priſ. in pͥmomino. Cū aūt ꝗs ponit̉ ꝑ ſe īterrogatiuū: pōt cuicūqꝫ v̓boadiūgi: vt ꝗs ambulat: ꝗs loquit̉: ꝗs legit. Et ſi ꝓnomenreddit̉ nō eget altera īterrogatiōe. Sin v̓o nomē potiuseget altera īterrogatiōe pro multoꝝ ſil̓itudine nominūvt ꝗs currit; aiax. quis aīax; thelamonius: vel locrius.¶ De nomine collectiuo.nomē eſt illd̓ qd̓ in ſingulari nuCollectiuun. mero multitudinē ſignat: vt populus: plebs: cōcio: turba. Et vt vult Priſ. in. 5. li. ca. de numero: hō noīa collectiua ſunt ſingularia in voce: ſꝫ pluralia ītellectu: qꝛ in ſingulari numero ꝯueniūt pluribus ſil̓.
lectiuis17ppl̓s .n. ſignat plura ⁊ nō vnū. ¶ Sed videt̉ ꝙ nomē collectiuū ſit ſingularis numeri ītellectu: qꝛ hoc nomē ppl̓shabet modū ſignādi vt vnū: ergo facit diſcretionē ſingularitatis: ⁊ ꝑ ꝯn̄s eſt ſingularis numeri ītellectu: ſic̄ dicitPriſ. Itē ſi eēt pluralis numeri ītellectu magis ꝓprie diceret̉ ppl̓us currūt qͣꝫ ppl̓us currit. ⁊ ita hec eēt figuratiua. Populus currit: ⁊ nō illa Populus currūt. Oīs enimꝯſtructio ad ītellectū referēda ē: vt dic̄ Priſ. Itē hoc nomē ppl̓s ex vna inſtitutiōe datū eſt tm̄ ab vna forma: qꝛvnius rei vnica eſt ꝑfectio: ergo ꝯſtituit ītellectum: vt devno: ergo eſt ſingularis numeri voce ⁊ ītellectu. Qd̓ ſi verum eſt: gͦ nō eſt dd̓m. ppl̓s currūt: etiā ꝑ figurā magis qͣꝫhō currūt. ¶ Solutio. Dico ꝙ ē ſingularis nūeri voce ⁊intellectu .i. mō ītelligēdi: qꝛ lꝫ plura ſil̓ ſignificet .i. appellet: tn̄ ſignificat ea vt vnū. ⁊ iō ꝓprijſſime dr̄ ppl̓s currit.Improprie aūt dr̄ ppl̓s currūt .i. ꝑ ſintheſim .i. ꝯcidētiaꝫ:qꝛ nō ad ītellectū: ſꝫ ad ea que ītelligunt̉ habet̉ ibi reſpectꝰ. ſi aūt vis trāſumere ītellectū ad res ītellectas: bn̄ potes dicere ꝙ eſt ꝯgrua ītellectu. ¶ Et ē dicēdū ꝙ ꝓptertalē trāſumptionē. hoc nomē ppl̓s ſignificat vt plura: cūdico ppl̓s currūt. Uerbo aūt Priſ. rn̄demus ꝙ elegātiſſime dixit qn̄ ait. Eſt plurale ītellectu .i. plura ſil̓ appellāsvno ītellectu ſingulari. ꝓpter qd̓ etiā dixit ꝙ eſt ſingulare voce: qꝛ in forma ſingularis numeri plura ⁊ vnū ſignificat. Plura enī vt vnū pn̄t vno ītellectu pariter app̄hēdi. ¶ Si dicat aliꝗs ꝙ vniꝰ ſigni vnū ēt d̓bet eē ſignatū.vn̄ cū intellectꝰ ſit ītellecte rei ſignū nō pn̄t vno ītellectuplura ſil̓ apprehendi. ¶ Rn̄º. ꝙ apud aīam plura ſil̓ dn̄ivnū ſignatū. vt hoīes ⁊ ppl̓s. ⁊ ita ꝑ nomē collectiuū daīvna forma reſpectu multoꝝ: ⁊ vnꝰ ītellectꝰ qui eſt ſignūvniꝰ ſignati: ſiue id ſignū ſit vna res: ſiue pl̓es: ꝓpter hocnoīa collectiua ſepe ꝯſtruūt̉ cū v̓bo pl̓ali vt turbaruunt:⁊ pōt iſta figura nō ſolū tolerari: ſed ēt vſualiter obſeruari. ¶ Sꝫ q̄rit̉ an̄ poſſit dici Albꝰ ppl̓s currūt? Dico ꝙ bn̄pōt adiectiuū ad eādē ꝓprietate trahi: qꝛ caret numeridiſcretōe. vn̄ bn̄ dr̄. Albus ppl̓s currūt: ſed poſt v̓bū ſubſtātiuū caue: qꝛ pro viris dd̓m eſt. Populus ſūt albi. ꝓ feminis aūt. Populus ſuntalbe. Nec eſt dd̓m aliquo mōPopulus ſūt albus: qꝛ verbū iā traxerat nomē ad pl̓alitatē. vn̄ ſi adiectiuū ſingulare ſequat̉ poſt v̓bū: nō bn̄ reſpōdet̉ ſubſtātiuo poſito collectiue: tn̄ ante v̓bū bn̄ diceret̉: vt albꝰ ppl̓s ſunt in hac vrbe. De relatiuo dicemꝰ ꝙpōt ad eādē ꝓpͥetatē trahi: vt ppl̓s h̓ labijs me honorat:corāt eoꝝ lōge ē a me. ¶ Querit̉ ēt an bn̄ dicat̉ Gensnō nouit xp̄m maledicti ſunt? Dico ꝙ pōt dici. ⁊ inuenit̉ſimile in Ioan. 7. Turba inꝗt q̄ nō nouit legē maledictiſunt. ¶ Dubitat̉ ēt de iſta. Populus ꝗ currit diſputantDico ꝙ ſi iſte terminꝰ ꝗ currit fungat loco participij: cōgrua eſt ſicut iſta. Populus currēs ⁊ bononiēſis: vl̓ albꝰdiſputāt. Si aūt fungat̉ loco cōiunctiōis ⁊ v̓bi: īcōgrua ēſicut ⁊ iſta. Populus currit ⁊ diſputāt: qꝛ nō pn̄t collectiua ſil̓ accipi ſingulariter ⁊ plural̓r. ¶ Queri cōſueuit aneccl̓ia ſit nomē collectiuū; ⁊ videt̉ ꝙ ſic: qꝛ eſt ꝯgregatiofideliū. gͦ poterit dici. Eccleſia dei ſūt in celo. Dico ꝙ nōeſt collectiuū: qꝛ collectiuū ſapit diuerſitatē: ſꝫ eccl̓ia tantūmō vnitatē. Sūt .n. oēs fideles q̄dā mēbra charitatisvīculo ꝯiūcta in vno corꝑe. cuiꝰ caput xp̄s ē. ⁊ ſic nō ē dicēdū. Eccl̓ia ſūt: vel eccl̓ia militāt: ne videat̉ in eccl̓ia d̓ieē diuiſio q̄ vnitate ſpūali firmiter eſt vnita. Sūt ēt q̄dācollectiua q̄ diſtributionē hn̄t: vt vterqꝫ neuterqꝫ. Nā oēdiſtributiuū eſt collectiuū: ſꝫ nō ecōuerſo. Inde ꝯtīgit ꝙho collectiua qn̄qꝫ cōſtruunt̉ cū v̓bo ſingulari: vt oīs hocurrit: ⁊ vterqꝫ iſtoꝝ diſputat: ⁊ hoc hn̄t ꝓprie. Qn̄qꝫ cuꝫv̓bo plurali ꝑ figurā q̄ dicit̉ ſintheſis. ⁊ hoc in eadē perſena: vt h̓. Utraqꝫ formoſe paridi potuere videri: vl̓ in ꝑſona ſequētis genitiui: vt yterqꝫ veſtrū vocamini ſcipiōes.