Druckschrift 
Catholicon
Seite
7r
Einzelbild herunterladen
 

II ParsDe accētu generali

emineo: enarro: eruo: eripio: eueho: eijcio: quod cōponit̉ alē. ⁊ iacio cōuerſa. a. in. i. vn̄ dꝫ ſcribi ꝑ duo. ij. Reliquis v̓oꝯſonātibꝰ ſeq̄ntibꝰ ex p̄pōit̉ nō. e .ſ. c. vt excubo f. vt efficio:effūdo: effero: ī ꝗbꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ. x. in. f. cōmutat̉ euphonie cā. h.vt horreo: exhorreo: exhiheo. p. vt expello. q. vt exꝗro. t. vtextēdo. Uocalibꝰ quoqꝫ ſequētibꝰ tā ī appōne qͣꝫ in cōpōneex p̄ponit̉: vt exaro: exegi: exigo: exoletꝰ: exulcero: exequatur: exaudio. Si v̓o ſequēte. x. abijcit̉ .s. vt exequor ab exſequor. Sꝫ q̄rit̉ de hoc ꝙ dicit Priſ. ꝙ in. x. nulla ſyllaba termīat̉ ī media dictiōe: niſi ī cōpoſitis a p̄pōne ex. q̄ ītegra manere pōt ſequēte. c. ⁊c̄. Inuenit̉ .n. inſtātia in dextra: dextrorſuꝫ: ſexcēti: ſexdecim: textꝰ: ſexaginta: ⁊ ſil̓ibus. Ad hoc dico ꝙ Priſ. hic obſcure locutꝰ ē. vn̄ p̄dicta v̓baeius a diuerſis diuerſimode exponunt̉. Quidā .n. dicūt ꝙītelligunt̉ de cōpoſitis ⁊ nō ſimplicibꝰ: ⁊ ſic nō ē obiectio d̓textꝰ: qꝛ ſimplex ē. ꝙ aūt deſinat in x. in media dictiōe: teſtat̉ Priſ. dicēs in. xi. lib. X. an̄cedēte vnū īuenio in tus: vta texo textꝰ. ſic gͦ ītelligit̉ de cōpoſitis: ſꝫ ꝗdā coartāt hācregulā ad cōpoſita ab aliqͣ p̄pōne: ⁊ ſic nō eſſet obiectio deſexdecim: qꝛ nō eſt cōpoſitū a p̄pōne: ſꝫ a noīe: ⁊ tūc eſt ſenſus. Nulla ſyllaba in iūctura cōpōnis d̓ſinit in. x. in aliꝗbcōpoſitis a p̄pōne: niſi in cōpoſitis ab iſta p̄pōne ex. q̄ integra manere pōt ſequēte. c. ⁊c̄. Quidā vero dicūt ꝙ gnaͣliter ītelligēdū ē qd̓ dicit Priſ. Nā nulla ſyllaba in iucturacōpōnis deſinit in. x. niſi in cōpoſitis ab ex. Si gͦ obijciatur de dextrorſuꝫ: dico ꝙ. x. nō eſt ibi in iūctura cōpoſitionis: ſiue in media dictiōe: ſeu in fine pͥmi cōponētis: īmo ēibi. r. Cōponit̉ .n. a dextera ⁊ verſuꝫ. Et ſcias ꝙ tūc dicit̉x. poni in iūctura ꝯpōnis qn̄ ē finis pͥmi cōponentis: ⁊ nihiladdit̉ īter cōponētia. Sꝫ tūc opponit̉ de. x. ſexcēti: quiahic. x. ē in iūctura ꝯpōnis. Cōponit̉ .n. a ſex ⁊ cētū. Ad hocdicūt ꝗdā ꝙ ſeſcēti ꝑ. s. dꝫ ſcribi: qꝛ. x. mutat̉ ī. s. Alij dicūtꝙ. x. abijcit: ⁊ ſic ſecēti ⁊ ſedecim ſcribunt̉ ſine. s. ⁊. x. ⁊ hocmagis mihi placet. Sexaginta enī cōponit̉ a ſex ⁊ gentos:qd̓ ē decē. vn̄ nō ē ibi. x. in iunctura ꝯpōnis: qꝛ. a. apponit̉ ⁊addit̉ inter cōponētia. vn̄ nihil ꝓhibet ꝗn ſcribat̉ ꝑ. x. Aliqui ſūt ꝗ ītelligūt p̄dictā regulā in ſimplicibus ⁊ cōpoſitis.vn̄ ſic exponūt v̓ba Priſ. In. x. nulla ſyllaba terminatur inmedia dictiōe. niſi ſequēte. c. vel. p. vel. q. vel. t. ⁊ hoc apparet ī cōpoſitis a p̄pōne ex. q̄ ītegra manere pōt in his v̓bis:expello: excurro: exꝗro: extēdo. Predicta regula ſic ītellecta ē plana: ⁊ v̓ificat tā ī ſimplicibꝰ qͣꝫ ī cōpoſitis gnaͣliter.eſt: ⁊ iō pōt terminare ſyllabā: ⁊ incipeF. vocalis re quacūqꝫ cōſonante ſequente vel p̄cedente: ſicut omnes vocales faciunt.dictionibꝰ ſemꝑ in pͥncipio inI. in peregr̄inis penit̉ ſyllabe. Et ſi antecedatalia ſyllaba neceſſe eſt eaꝫ vel in vocalē deſinere: vt gazavel in .n. vt melāzotos. vel in. r. vt ariobarzanes. Sꝫ opponit̉ de achac vbi. z. non in pͥncipio: ſed in fine ſyllabe eſt. Pōt rn̄deri ꝙ nomē hebreū eſt. Priſ. aūt de latinis vl̓grecis dictionibꝰ ītelligit. Et ſcias ꝙ ꝑegrinū hic ꝓprieappellat̉ grecū. Aliqn̄ aūt ſub ꝑegrīo cōprehēdit̉ greca dictio ⁊ barbara. aliqn̄ oīs dictio q̄ nō eſt in ꝓpria lingua. De quatuor accidentibus ſyllabe.Diximus qccidētibꝰ ſyllabe dicamꝰ. Scias gͦ ꝙde litteris terminātibꝰ ſyllabā: nunc devnicuiqꝫ ſyllabe accidit tenor: ſpūs: tp̄s: numerus lr̄arum.Tenor: acutus vel grauis vel circūflexus. in dictiōe tenorſiue accētus certus abſqꝫ ea dictione īcertꝰ: nō pōt tn̄ ſineeo eē. Sil̓r ſpūs aſper vel lenis. Tp̄s vnū vel duo: vel etiāvt quibuſdā placet vnū ⁊ ſemīs: vel duo ⁊ ſemis: vel tria.vnū: vt ſi vocalis eſt breuis ꝑ ſe: vt eo: vel etiā in vno cōſonans ſimplex ſequat̉: vt caput. vnū ⁊ ſemis in cōibꝰ: vt lachryme. Et ſciēdū ꝙ nō ſolū ante. l. vel. r. ſꝫ etiā ante. mvt ſupra docuimus ⁊ .n. poſite mute faciūt cōes. Pͣ. m.

ante .n. poſita faciūt quidē cōes ſyllabas. Illud quoqꝫ nō ēp̄termittēdū ꝙ tribꝰ ꝯſonātibus ſequētibꝰ pōt fieri cōisſyllaba qn̄ ī pͥncipio ſyllabe ſequētis poſt vocalē correptās. ⁊ muta: ⁊ poſt eā liꝗda ſequit̉. Quippe cū. s. ī metro ſubtrahi more ſoleat veterū: vt Hora. ſermonū. li. i. Liquimꝰinſani ridētes p̄mia ſcribe. In longis naͣ vel poſitione duoſunt tꝑa: vt dos: ars. Duo ⁊ ſemis: qn̄ poſt vocalē naͣliter lōgaꝫ vna ſequit̉ ꝯſonās: vt ſol. Tria qn̄ poſt vocalē naͣliterlongā due ꝯſonātes ſequunt̉: vl̓ vna duplex: vt mons: rex.Tn̄ in metro neceſſe eſt vnāquāqꝫ ſyllabaꝫ vel vnius velduū accipi tēpoꝝ. Numerus .ſ. litterarū accidit ſyllabe: qꝛvt ſupra diximus nō minus qͣꝫ vnius: nec plus qͣꝫ ſex litterarū apud latinos poteſt inueniri ſyllaba Prima pars huius operis de orthographia explicit. Scd̓a pars de accētu: ſiue ſecūdus liber incipit.Xpleta iaꝫ Per maparte huigratiā dei prioꝑis: q̄ ē orthographia: nūc de ſcd̓a ꝑte .ſ.de accētu videamꝰ. De accētu aūt hmō dicemꝰ. pͦ oſtēdemꝰ ꝗd ſit accētus: ⁊Aquot ſunt. 2º. ponemꝰ regulas generales accētus: ⁊ qōnes circa eas. 3º. manifeſtabimꝰ q̄ ⁊ quot loca obtineat accētus: ⁊ qͣre. Quarto ātponemꝰ qͣſdā regulas gn̄ales valētes ad accētū cuiuſlibetſyllabe. Quinto ſubiūgemꝰ regulas ſpāles de accētu pͥmeſyllabe ⁊ medie ſyl. ⁊ ſumat̉ h̓ largo mō accētus ēt ad tp̄s.6º. dicemꝰ de accētu ꝑtiū īdeclinabiliuꝫ. 7º. de ſex īpedimētis accētꝰ: ⁊ de dubijs circa ea. De accētu gn̄ali.Accentus gnificatiua ꝓnūciatiōe pͥncipal̓r adiaeſt regularis modulatio vocis ſcā in ſicens vni ſyllabe. regularis dr̄ ad dr̄iaꝫ metrice modulationis: ⁊ mellite: q̄ accētū nō ꝯficit regularē. Adiacet āt accētus pͥncipal̓r vni ſyllabe: qͣꝫuis ẜm ip̄ꝫ total̓ dictio iudicet̉.Et dr̄ accētꝰ ab accinēdo .i. ad ſignificādū aliquid canēdo:qm̄ accētꝰ ad hoc īuētꝰ eſt: vt ſignificatio dictōis meliꝰ diſtinguat̉. Tres aūt ſūt accentꝰ .ſ. acutꝰ: grauis ⁊ circūflexꝰ.Acutꝰ fit per eleuationeꝫ vocis. vt in pͥma ſyllaba hꝰ noīedn̄s. Grauis fit ꝑ īclinationē vocis: vt pꝫ ī media ⁊ vltimaſyllabis hꝰ noīs dn̄s. Circūflexꝰ aūt fit ꝑtim ꝑ eleuationē:ꝑtim ꝑ īclinationē vocis: vt pꝫ in penul. hꝰ īfinitiui amare.vn̄ dicit Priſ. in li. de accētu. Accētꝰ acutꝰ iō īuentꝰ eſt: qꝛacuit ſiue eleuat ſyllabā: grauis v̓o eo ꝙ depͥmat atqꝫ d̓ponat. Circūflexꝰ iō qꝛ depͥmat ⁊ acuat. Et noͣ ꝙ ꝗdā dn̄tcircūflexū nihil eē in tꝑe nr̄o: ponētes illū ſubacuto: ſꝫ errāt penitꝰ ꝯͣ naͣm ⁊ arte loquētes: qꝛ īter acutū ⁊ grauē opꝫmediū īueniri. Duo v̓o ſūt pͥncipales accētꝰ .ſ. acutꝰ ⁊ circūflexus: grauis .n. eſt ſcd̓ariꝰ. In nulla gͦ dictiōe pn̄t eē ſil̓acutꝰ ⁊ circūflexꝰ: nec duo acuti: nec duo circūflexi. Habito gͦ accētu alicꝰ dictōis acuto vel circūflexo: reliq̄ ſyllabeeiuſdē dictōis grauant̉. Et hͦ. obẜuat̉ ī ſimplici dictōevt romanꝰ. ⁊ in ꝯpoſitis: vt maleſanꝰ: vno .n. accentu regit̉pͥncipali. Notāᵐ ē gͦ ꝙ nulla ſyllaba breuis circūflectit̉.Itē oīs dictio monoſyllaba naͣl̓r breuis acuit̉: vt ꝗs duxnaͣl̓r lōga circūflectit̉: vt ſol: ⁊ pax. Itē in biſyllabis ſi pͥfuerit loga naͣl̓r: ⁊ vlt. breuis: pͥma circūflectit̉: ⁊ vlt. grauatur vt hamꝰ: ⁊ vrbe. In oībus alijs biſyllabis acuit̉ pͥma. ⁊vlt. grauat̉: ſiue ambe ſint lōge: vt eſtas: ſiue breues: vt mare: ſiue pͥma breuis ⁊ vlt. lōga: vt amāt: ſiue ſit pͥma breuisnaͣl̓r: ſꝫ lōga poſitōe: vt frāgo: parco: arceo: fontes: nactꝰ: ceſſi: geſſi. In poliſyllabis .i. in triſſyllabis: ⁊ ſic deinceps. ſi penul. breuiet̉: an̄penul. acuit̉: vt dn̄s ⁊ mīa. Reliq̄ grauāt̉.Si v̓o penul. ſit lōga naͣl̓r: ſꝫ vlt. breuiet̉: penul. circūflectitur: vt amare. In reliꝗs aūt poliſyllabis penl̓. acuit̉: ⁊ reliq̄grauant̉ ſiue penul. ⁊ vlti. ꝓducant̉: vt amarēt. ſiue penul.ſit breuis naͣliter: ſed lōga poſitiōe: vltima exn̄te longa ſeubreui: vt ꝯfringit: vel ꝯſtringit ꝯfringunt.