Druckschrift 
Auctoritates Aristotelis et aliorum philosophorum : Propositiones universales
Entstehung
Seite
XXXVIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Lib .i. poſteriorum.

Subſtantia enī .i. ſubſtantialis eſſentia eoruꝫeſt ex his .i. ex lineis linea ex punctis queinſunt in ratione: dicente quid eſt.Et per ſe quibuſcūqꝫ eoꝝ que inſunt ipſis: ip̄ain ratione dicente quid e inſunt: vt propriapaſſio per ſe ineſt ſubiccto.Item per ſe que dicuntur de quodam alioſubiecto: vt ſubſtantia.Quecūqꝫ neutraliter inſūt accidentia ſunt.Iteꝫ per ſe ꝓpter quod ineſt vnicuiqꝫ aliquidtanqͣꝫ per cauſa: qd̓ vero non propter ipſūeſt: accidens eſt.Hic habemus qd̓ quattuor ſunt modi dicēdiper ſe: quorū primus ſecundus tm̄ ingrediuntur demonſtrationem.Itē habemꝰ qd̓ per ſe preſupponit de omni.Simpliciter ſcibilia ſunt per ſe aut ſicut ineſſepredicantibꝰ: aut ſicut ineſſe ꝓpter ipſa queſunt ex neceſſitate .i. ꝓpoſitiones ſecūdi modi quarti ſcibiles.Uniuerſale fiue primū dico qd̓ ſunt deper ſe eſt: ẜm qd̓ ipſū ē per ſe: ẜm ipſuꝫidē eſt vt pūctꝰ ineſt linee: ẜm qd̓ ipſum.Oniuerſale aūt ē tunc quolibet primo demonſtrat̉: vt duos rectos habere: vnde habemꝰ hic: qd̓ vniuerſale p̄dicatuꝫ cōtinet inſe dici de: Iſocheles quidem fortaſſehabet tres equales: duobus rectis ſed nonprimū: ſed triangulus primus.Primū eſt cui alterū ineſt per ſeipſum: nonipſum per alterū: Ex iſtis patet quod ſicutper ſe ſupponit de omni: ſic primū preſupponit ipſum per ſe.Multotiens accidit in demonſtratione quodvniuerſali videtur demonſtrari: tamendemonſtiat̉: circa hoc tribus modis erramus. Primo cuꝫ nihil aliquid ſit accipereſub aliquo cōmuni cui primo cōpetit vniuerſale: qͣꝫ hoc cui vniuerſale incōuenienter afſignatur. Secūdo quando ē acciꝑe ſub aliqͦcōmuni multa inferiora: ſed tamē illudmune īnominatū eſt qd̓ inuenitur in rebusdifferentibꝰ ſpecie. Tertio quādo illud dequo demonſtrat̉ aliquid vt vniuerſale pri ſe habet ad id quod demonſtratur de eoſicut totū ad partem.Oniuerſale poſito ſubiecto ponitur remotoremouetur.

Quecūqꝫ per ſe ſunt: ex neceſſitate rebus: hecquidem ſunt in eo quod quid ē.Qd̓ ſcitur non poteſt ſe aliter habere.Que ſe ſunt: neceſſario ſunt in rebus.O mne quod ē: aut ſe ē aut ẜm accidens.Accidentia non ſunt neceſſaria.Neceſſariū ē alterū oppoſitoꝝ ſemꝑ ineſſe.Ex veris ſemper ſequitur ipſum verum.Ex veris demonſtratiue ē ſilogizare: exneceſſarijs aūt ſed demonſtratiue.Ex neceſſarijs ſilogizare propriū ē demōſtrationis: ergo ex neceſſarijs ē demōſtratio.Dupliciter datur inſtātia de demonſtrationeopinantibꝰ ſe demonſtrare: videlicet: qd̓fit ex neceſſarijs: quia aliter contingit: vl̓rationis cauſa .i. diſpoſitionis.Ex neceſſarijs cōtingit neceſſariū ſilogizare:ſimiliter ex veris: ſed ex neceſſarijs contingit demonſtrare: qꝛ cum mediuꝫex neceſſitate ē: ꝯcluſio erit ex neceſſitate.Pedio exiſtente ex neceſſitate: concluſio eritex neceſſitate.De monſtratio eſt eorū que ſunt per ſe: noneorū que ſunt per accidens.Accidens cōtingit non eſſe .ſ. per ſe: ꝓpter qd̓ſcire ē per cauſam cognoſcere.Duplex eſt neceſſitas .ſ. cōſequentis cōſequētie: conſequentis vt eſt communis demonſtrationis. conſequentie vt eſt cuiuſlibet ſilogiſmi.Scire ꝓpter qd̓ eſt per cauſam ſcire.O portet medium propter ſe ipſū ineſſe tertio.ideſt maiori extremitati. primū medio. ideſt maior extremitas.Ex neceſſitate ſūt circa vnūquodqꝫ genꝰ q̄cūqꝫ ſe ſūt: ẜm vnūquodqꝫ eſt.Silogiſmꝰ procedens ex accidentibꝰ ſacitſcire per ſe ſed per cauſā ꝓpter quid contingit: vt ſupra. cōtingit ex aliquo genere in aliud deſcēdē demonſtrare: vt geometria ī ariſmetricāTria ſunt neceſſaria in demonſtratione: quoꝝvnū eſt quod demōſtratur .ſ. concluſio. ideſtpaſſio que de aliquo demonſtratur. hoc ē aūtquod ineſt alicui generi per ſe: aliud ē dignitas. Dignitas aūt ſunt ex ꝗbꝰ ē demōſtratioTertiū eſt ſubiectū cuius paſſiones per ſeaccidentia oſtendit demonſtratio.