Prima mors animam nolentem pellit a corpore. Secūda ꝟo noentem tenebit in corpore ab vtraqꝫ ergo cōīter id habet̉. vt quodnon vult anima de ſuo corpore patiatur. Ibi nanqꝫ (ſicut dicit ceſareus) ardoribꝰ ſempiternis eſcas crimina miniſtrabūt. Illaqꝫ penalis exuſtio. quia culpam iubetur inquirere. ſubſtantiā neſcit abſumere. non enim tam reum perſequitur qͣꝫ reatum. Et quia nō recipit cauſa remedium. carebit fine ſupplicium. hoc eſt qd̓ dicitur iniob. Pluet ſuper illum bellum ſuuꝫ. Ibi nanqꝫ ſic confligit cū ipſanatura vis doloris vt neutrum alteri cedat. Dolor enim permanetvt affligat. natura vt ſentiat. ⁊ ſic vtrūqꝫ non deficit ne pena deficiat. Illic igitur vmbra mortis ⁊ nullus ordo. ſed ſempiternꝰ horrorinhabitat horrendo nanqꝫ modo ibi reprobis erit dolor cū formidine. flama cuꝫ obſcuritate. Et merito. vt quoniam a creatoris voluntate nequaqͣꝫ veriti ſunt diſcrepare dum viuerent in eorum interitum. ipſa ſuis qualitatibꝰ etiam elementa nō diſcordēt. Et quoſe impugnāt cruciatus augeāt. Fitqꝫ miſeris mors ſine morte. finisſine fine. defectus ſine defectu. quia ⁊ mors viuit. ⁊ finis ſemper incipit ⁊ defectus deficere neſcit. Quoniam itaqꝫ mors perimit. ſed nōextinguit. dolor cruciat. ſed nullatenus ꝑauorem fugat. flama comburit. ſed nequaqͣꝫ tenebras diſcutit. ordinem ſupplicia non habēt.dum non per omnia qualitatem tenent. Ꝙͣuis ignis iſte ⁊ ad conſolationē reprobis nō luceat. ⁊ tn̄ ad aliqͥd luceat. ſcꝫ vt ad doloris cumulum qualiter delicta crucientur oſtendat ſicut euāgelium de diuite purpurato manifeſtat. Un̄ eſt illud. Uox domini intercidentis flam. ig. ⁊cͣ. Idem ignis torquebit non ſolum homines. ſed etiaꝫdemones. Cur enim non credamus etiam incorporeos ſpiritꝰ ignecorporali poſſe affligi. cum hominum ſpiritus ⁊ ipſi incorporei poſſint corporalibus membris includi. ⁊ tunc etiam poterunt corporūſuoꝝ vinculis inſolubiliter alligari.De machina cruciatoria ex quatuor elementis..cxix.Reterea ſicut ex dictis cuiuſdam ſimplicis ac boni viri colligitur. cui nuper de finemundi quedam reuelata fuiſſe credūtur. in corporibꝰ eorum terrenis que nunc contrarijs qualitatibꝰ permixta ſunt ⁊ quodammodo temperata cunctis bonis qualitatibus ablatis male tm̄⁊ cruciatorie remanebūt. ex quarum contrarietate abſqꝫ temperamento perdurante. dolorem perpetuum ac multiplicem indeſinenter patientur. Cunqꝫ nunc interim eorum anime corporibus exute vſqꝫ ad iudicium in igne gehennali crucientur. tunc cum a ſingulis corpora ſua reſumentur. ipſis quoqꝫ cruciandis. noua tormentimachina preparabitur. ⁊ ex quatuor elementorum contrarijs qualitatibus in vnuꝫ conflabitur. vt per que peccauerunt. per hec etiātorqueantur. Dicit enim ꝙ filius dei radius ille ſplendoris. de patris luce ꝓcedens angelos. omneſqꝫ ſanctos perfundens. veniet adiudicium. quaſi quodam impetu ſecum trahens totū celeſte regnū.Sic autē veniens in primis ſeparabit qualitates duorum elementorum. ignis ſcꝫ ⁊ aeris. De igne ſeperabit a claritatē calorē. ardorem. et ſiccitatem. De aere vero a leuitate humiditatem. groſſiciem⁊ mutabilitatem ſeu curſum. Ardore autem ignis ⁊ calore cum ſiccitate deſcendentibus conſumetur et ardebit orbis totus. ſcꝫ terra⁊ aqua. Dr̄ qua terra a puritate ſeu quadaꝫ ſubtilitate que modoquidem ī ea eſt. ſed latet. ſe parabit groſſitudinem. ponderoſitatem.⁊ ſiccitatē. ⁊ de aqua a perſpicuitatē frigiditatē. humiditatē ⁊ amaritudinem. vt ſcꝫ omnium elemētorum bone qualitates. electis adgloriam ſeruiāt. praue vero ⁊ cruciatorie. reprobos ſine fine torqueant. De his enim quedam regio fiet in profundo abyſſi. que nomēhabebit inferni. Cunqꝫ nūc ille qualitates vnite in elementis. inuicem ſe temperent. tunc quando erunt ſeparate ita ſtabunt inſeꝑarabiliter. ꝙ nulla alteram temperabit. Calor quidem ignis nō temperabit frigiditatem aque. nec econuerſo. nec amaritudo aque humiditatem aeris que eſt mater corruptionis nec econuerſo. Nec leuitas aeris grauitatem terre. nec ſubſtātia aeris ignis claritatē. nechumiditas aque terre ſiccitatem. In predicta ergo regione que mire magnitudinis erit. ſicut et totus mundus elementatus. damnatiexiſtentes moriendo viuent. ⁊ viuendo ſine fine morient̉. Affligentur ſiquidem calore ignis ſine temperamento aque ⁊ frigiditate aq̄ſine temperamēto ignis. Amaritudine aque ſine humiditate aerisque eſt mater corruptionis. ⁊ fetore quodam intolerabili ex humore aeris. ſine temperamento amaritudinis aque vel iugis ſiccitate. ⁊arſamento quodam ſitis. ex ardore ignis que non poſſet temperariItem habebunt tenebras palpabiles propter denſitatem aeris etpriuationem claritatis ſolis ⁊ ignis. Item ex curſu ſeu mutabilitateaeris tanta erit tempeſtas ignis ⁊ impetus. ꝙ quaſi in ictu oculi impellet eos. ⁊ quaſi ab oriente in occidentem et econuerſo. Et ex iſtomotu inſurget quidam ſonus terribilis quaſi tonitruum magnum.quod quidem erit eis pena ineffabilis. ⁊ ipſis ſemper adducet tenebras denſiores tempeſtas aeris. Hec omnia patientur a creaturis

extra ſe quia pugnabit orbis terre contra inſenſatos. ⁊ hoc per infinitos modos. quia quacunqꝫ re homo male vtitur contra deum. illius rei eſſe ſaluabitur in aliquo predictorum elementorum. et in aliquo illorum ſpecialiter damnatu puniet eternaliter. vt per que peccat quis per hec et puniatur. Preter hec autem habebunt intra ſequaſi alium infernum ex contrarietate qualitatū predictaꝝ. Quiacum ipſa corpora ſint de terra elementa ex quatuor elementis. aſſumētolibet corpus ſuū de terra ⁊ purgabuntur elemēta ſiue qualitates in ipſo corpore ſicut extra. ⁊ ita ſole qualitates male ⁊ cruciatorie remanebunt. nec ſe adinuicē temperabunt. Hec de dictis iſtius ſimplicis viri breuiter excerpſi. quibus nimirum concordare videntur etiam doctores ſacri. Nam de ignis elemento. verbigratiadicit baſilius in exameron libro ſexto. In retributiōibus inquit delictorum ratio nos ſecretior docet parciendam eſſe ignis naturam.Cuius lux ad illuminandos deputabitur iuſtos. ardor autem proficiet ad peccatores concremandos. Unde dicit pſalmiſta. Uoxdomini intercidentis flamam ignis ⁊cͣ. In libro quoqꝫ ſapientie denatura elementari dicitur indefinite. Creatura tibi factori deſeruiens ex candeſcit in tormentum aduerſus iniuſtos. ⁊ leuior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt. Sed et alie damnatoruꝫpene multiplices in ſcripturis leguntur. quarum quedam his tribꝰverſibus breuiter comprehēdunt̉. Nix. nox. vox. lacrime. ſulphur.laquei. ſitis. eſtus. Malleus ⁊ ſtridor. ſpes perdita. vincula. ꝟmes.Eſſe carere deo. carcer. confeſſio cura. ſcꝫ amicoꝝ carnaliū.De interioribꝰ reproboꝝ penis..cxx.Orro quantuꝫ ad animaerit eis multiplex pena. ſcilicet dei ꝯbliuio. conſcientie remorſio. dolor. timor. deſperatio. odium quoqꝫ dei et ſui⁊ infructuoſa penitētia. Vt autem ait auguſtinus in encheridionSicut nec bonis in celo voluntas. ſic nec malis in inferno peccandifacultas eē poterit. quibꝰ tn̄ mala volūtas inerit. ſed illa nō erit meritum ſupplicij. cum inde non ſit locus merendi. quin potius ſupplicium mali meriti qd̓ in hac vita preceſſit. habebunt etiam de malisſuis penitentiam. ſed non obtinebunt indulgentiam. quia ſtimuluꝫnulla penitus ſequetur correctio volūtatis. Sic enim ab eis culpabitur iniquitas ſua vt amiſſo penitus bonitatis affectu. nullatenuspoſſit ab eis diligi vel deſiderari iuſticia. Itaqꝫ perſeuerātia voluntatis male erit eis tm̄ ad cumulum pene. Deniqꝫ tenebre quibus illic inuoluentur exteriores dicūtur. quia in hac quidem vita nullusadeo malus eſt vt a luce dei penitus excludatur. ſed nec perdit affectum beatitudinis. nec amorem illum boni quem habꝫ naturalitercreatura rationalis. Illic autem peccatores tenebras exteriores patientur. quoniā extra lucem dei proiecti. etiam luce corpora priuabuntur. he quidem tenebre iam hic incipiunt in peccāte cum ab interiori dei ſecluditur luce. Non autē omnino vt dictum eſt. ſed tūcpenitus extra erit qui lucē habitat inacceſſibilem. ⁊ ob hoc in ſumma erunt cecitate. Sane tenebre exteriores intelligi valent quedaꝫmalignitas voluntatis ⁊ odij. que tuuc in mentibus reproborū excreſcent. ſed ⁊ etiam quedam obliuio dei. quia tormentoꝝ ſuoꝝ interiorum ⁊ exteriorum doloribus adeo ſtupeſcent et turbabuntur.vt ab iſtis ad cogitandum aliquid de deo vix ⁊ raro vel nūqͣꝫ mentem reuocent. Sed illuc omnino tendat impetus cogitationis vbiſentitur vis doloris. Et has quidem profundiſſimas tenebras (ẜmauguſtinum) reprobi perpeſſuri ſunt poſt iudiciū. nam illud de diuite purpurato qui eleuans oculos ſuos vidit abrahaꝫ et mala ſuaconfiteri coactus ante iudicium legitur factū. At in iſto iudicio peccatores in tenebras profundiores eijcientur. vbi nullam dei lucē videbunt cui confiteantur.De glorioſa mundi renouatione.cxxjT autem dicit Auguſtinꝰiudicatis his que nō ſunt inuenti in libro vite. ⁊ in eternum ignem miſſis. figura mundi huius ignium mundanorum conflagratione preteribit. ſicut facto mundanarum aquarūinundatione diluuio. Ea ſiquidem conflagratione corruptibiliumelementorum qualitates ardendo penitus interibunt. que corporibus noſtris corruptibilibus congruebant. atqꝫ ipſa eorum ſubſtantia qualitates illas habebit. que corporibus immortalibus mirabili mutatione conueniant. vt videlicet mundus in melius innouatijsaptē accōmodetur hominibus etiā carne innouatis in melius. Un̄de vidit iohannes ſedentem ſuper thronum a cuius conſpectu fugit celum ⁊ terra. et mare iam nō eſt. quia peribunt qͦuidem hec ẜmſpeciem ſed non ẜm ſubſtantiam. vt ſuperius dictum eſt. Ante iudicium nanqꝫ futura videtur eorum purgatio. poſtmodum autemeorum innouatio. Per peccatū enim hominis omnia elementa infecta ⁊ corrupta ſunt. q̄ ꝓpter ip̄m creata fuerunt. vn̄ eoꝝ purgatio