Liber

.XXXII.

tis aliorum de ſuo iudicio pertimeſcat. Uirtutes quoqꝫ celorum.id eſt angeli tunc moueri dicuntur. non quidē metu damnatōis velaliqua perturbatione pauoris. ſed admiratiōe quadam eorum queviderint. Vt autem ait beda. quid patietur virgula de ẜti. vbi concutietur cedrus paradiſi.De ſeſſione iudicis ⁊ aſſeſſoribꝰ ac teſtibꝰ..cxv.Unc igitur electis in aeradn̄o occurrētibꝰ. ⁊ reprob̓ ī terra quā dilexerūt remanētibꝰ ī valle ioſaphat .i. iudicij ſnīaꝫ expectātibꝰ ſedebit īaere. nube ſibi mīſteriū exhibēte. ſic̄ factū ē ī eiꝰ aſcēſiōe. ſicqꝫ faciet.iudiciū cōſtipatꝰ agmībꝰ ac ꝟtutibꝰ celoꝝ. oīm qͦꝫ creatura armataad vltionū inimicoꝝ. In for̄a vtiqꝫ ẜui chriſtꝰ iudicabit. ī qͣcorā pilato iudicatus fuit. Que et tunc non habēs ſpeciem neqꝫ decoremomnibꝰ ſpectaculū fuit. ⁊ tunc in gloria decoris omnibꝰ hoībꝰ apparebit. Cūqꝫ vt ait auguſtinus in forma ſerui glorificata. viderint eūboni ⁊ mali tollet̉ impius ne videat gloriā dei. id eſt diuinitatis claritatem. Hanc enī ſoli mundi corde videbūt. ꝙ vita eterna erit eisItaqꝫ pater nō iudicat quēqͣꝫ. ſed omne iudiciuꝫ dedit fi. qꝛ fi. hoīseſt. Nō ꝙ ipſe ſit filius ex virtute humanitatis. vel ſine pr̄e et ſpūſancto iudicaturus ſit. ſed qꝛ iudicans in forma hoīs glorioſa apparebit cunctis. impijs quidē terribilis. iuſtis vero mitis. quia malosterrebit. iuſtos autē illuminabit ⁊ letificabit. Iudicabit tn̄ ꝟtute diuinitatis. non humanitatis. ⁊ hoc cū patre ⁊ ſpūſancto ſicut et corpora ſuſcitabit. Qd̓ tn̄ eius humanitas factura legit̉. quia dabit īforma hominis meritū ⁊ cauſam noſtre reſurrectionis. id eſt paſſionem ⁊ reſurrectionē ſuſcepit. ⁊ forte ẜm eandem formā vocē dabitqua mortuos ſuſcitabit. Unde ipſe princeps angeloꝝ chriſtus abapoſtolo vocat̉ archangelus. vel vt hocipſum archangelꝰ aliquiseius imperio ſit facturus. non autē ſolus chriſtus. ſed ⁊ ſancti cū eoiudicabunt nationes. ipſo dicente. ſedebitis ⁊ vos ſuper duodecimſedes ⁊cͣ. Nec ſolū duodecim apoſtoli cū eo iudices ſedebūt. alioquin paulus ibi non ſederet. ſed omnes perfecti qui relictis omnibꝰipſum ſecuti ſunt. Per duodecim nanqꝫ ſedes perfectō tribunalisaccipitur. id eſt vniuerſitas iudicantium. ⁊ per duodecim tribꝰ vniuerſitas iudicandorum. Eruntqꝫ teſtante beato gregorio quatuorordines in iudicio. duo ſcilicet electorum. ⁊ duo reproborum. Electorum nanqꝫ quidam non iudicabuntur. ſed iudicabunt ⁊ regnabunt vt perfecti. quidam iudicabuntur et regnabunt vt mediocriter boni. Reproborum vero quidam iudicabuntur ⁊ peribunt. vtmali catholici. Quidam vero non iudicabūtur ſed peribunt. vt increduli quorū damnatio toti eccleſie nota ac certa eſt. Erit autē ibiiudicium quadruplex. Iudicium prime auctoritatis qd̓ erit trinitatis totius. principalis adminiſtrationis. qd̓ erit chriſti ſolius. Aſſeſſionis. qd̓ erit perfectoꝝ. ⁊ comꝑationis quod minus maloꝝ. iuxtaillud. Regina auſtri ſurget in iudicio c. g. i. ⁊cͣ. Cum vero ꝑfecti poteſtate vel auctoritate iudicaturi leguntur. poteſtas vel aucͣtoritaslarge ſumitur. non prima videlicet. ſed ſecunda que ex iudicis aſſeſſione contrahitur. Unde qui vicerit inquit dabo ei ſedem in. t. m.an. c. His enim in throno ſedere filij eſt ex ipſius poteſtate iudicare. Aderunt etiam cum eo tunc omnes angeli. ſcilicet humanorumactuum teſtes futuri. ſub quorum cuſtodia bene vel male egerunt.vt ait origenes ſuper numeri. Unuſquiſqꝫ inquit angeloꝝ in extremo iudicio aderit. ꝓducēs ſecū illos quibꝰ p̄fuit. qͦs adiuuit. quosinſtruxit ꝓ quibꝰ faciē patris ſemꝑ vidit.meritoꝝ diſcuſſione..cxvj.Unc ſeperabit iudex boios a malis. ſicut paſtor oues ab hedis. Ouibus nanqꝫpparātur electi potius qͣꝫ agnis propter ſpiritualem fecunditatem. reprobi vero non capris. ſed hedis propter ſterilitatē.Tunc vt ait gregorius nazanzenus. omnia pendehūt in ſtatera iuſticie. geſta ſcilicet ⁊ verba ⁊ cogitationes noſtre. Mala enim ⁊ bona ꝯtra ſeinuicem diuerſa lance pendent̉ vt pars que preponderauerit vincat. ⁊ quo vergit opus illuc irreuocabilis ſententia decidattunc iudex improperabit nobis non ſolum mala que fecimus. ⁊ bona que per negligētiam omiſimus. verūetiam beneficioꝝ ſuoꝝ multitudinem que ingrate ſuſcepimus. ⁊ quibꝰ abuſi fuimus caſtigationes ⁊ medelas. atqꝫ remedia. quibus adhibitis curati non ſumus.Propter vos inquiet cum in forma dei eſſem. hanc ſerui formā accepi in qua ⁊. xxxiij. annis vobis laborioſe ſeruiui. ſalutem veſtramoperando. predicando. diſcurrendo. ſuſtinens in factis meis obſeruatores. in dictis ꝯtradictores ⁊ murmuratores. In hac quoqꝫ ꝓvobis flagellatus ſum. ꝯſputus palmis. in faciem ceſus. ſpinis coronatus. morte turpiſſima ꝯdemnatus. crucifixus. aceto potatꝰ. mortuus. lanceatus. ꝑadiſum vobis aperui. regnū meum vobis obtuliNec vos coegi. ſed libertatē ſpiritꝰ vobis ꝯceſſi. humilē ſolūmodovoluntatē in vobis requiſiui. Quid vltra debui vobis facere ⁊ nōfeci. Dicite mihi peccatores. natura mortales ⁊ paſſibiles. qͥd paſſi

eſtis ꝓpter me dn̄atorem veſtꝝ. qui tanta ꝓ vobis iuſtus ⁊ impaſſibilis paſſus ſum. Tūc etiā qͣlitercūqꝫ ꝓferent̉ illa p̄conia bonorumEſuriui ⁊ dediſtis mihi man. ⁊cͣ. Ubi aduertēdū ē ꝙ in retributōedn̄s oꝑa miſericordie potius qͣꝫ oꝑa pnīe vel iuſticie cōmemorat.vt ſe ꝓnū ad remunerandū oſtendat. Si enī ea que naturalia ſuntac per hoc facilia (qꝛ pietas ipſa naturalis ad hͦ animū mouet) tātopremio remunerabit multomagis ea que ſunt difficiliora. Iteꝝ vtoſtendat ꝙ quicunqꝫ ſaluabit̉ magis ex miſericordia dei. qͣꝫ ex ſuismeritis ſaluabit̉. ⁊ ei ſolū qui miſericordiaꝫ fecerit. miſericordia impendetur. Ac ſi dicat. Ueſtra quidem merita tāto premio nō ſuntcondigna. ſed quia dignos miſericordia vos feciſtis miſerendo videlicet alijs. congruū eſt vt miſericordia reſpōdeat vobis. Sil̓r vbimali redarguunt̉. ſola immiſericors auaricia memorat̉. Ibi quoqꝫconſiderādum eſt quid mereatur qui aliena rapit. ſi damnabit̉ eternaliter qui ſua non dedit. Iudiciū nāqꝫ ſine miſericordia fiet ei quinon facit miſericordiam. Qd̓ autem dicunt̉ reſpōſuri. Dn̄e qn̄ vidimus te eſu. ⁊cͣ. Cum dicant ſancti. ꝙ omnis lingua obmuteſcet īdie iudicij. per ypotheſim poteſt intelligi. ſcꝫ nō qꝛ reuera hmōi alteratio futura ſit. ſed qꝛ ſi fieret iudex rationabiliter hanc eoruꝫ reſponſionē vel excuſationē compeſceret. Un̄ dicit cōmeſtor. ꝙ hecbonoꝝ ⁊ maloruꝫ cōmemoratio nihil aliud erit qͣꝫ ꝙ ſinguli meritaſua cognoſcerēt. quibꝰ ſaluabunt̉ et damnabunt̉.De ſententie ꝓlatione..cxvij.Eniqꝫ proferetur ſupervtroſqꝫ ſentētia. ſcꝫ venite benedicti et ite maledicti ſiuevocali ſono ſiue alio modo. Hec etenī ⁊ huiuſmodi oīaplurimi magis putant cōſcientijs. qͣꝫ verbis exprimenda. Ibūt igit̉reprobi in ſuppliciū eternū. iuſti autem in regnū eternum. In diſceptando fuit ordo contrarius. quia ꝓprium eſt boni dei. prius recordari bn̄ficia bonoꝝ. qͣꝫ malefacta maloꝝ. Poſtmodū autē in exituvtrorūqꝫ prius nomīat penā maloꝝ. vt prius que timoris ſunt euitemus mala. poſtea vero que honoris ſunt appetamus bona. vel qꝛreprobi damnationē ipſam ex condigno meruerūt. electi vero gloriam illam ex dei miſericordia potius qͣꝫ ex meritꝭ obtinebūt. Quiatn̄ vniuerſe vie dn̄i miſericordia et veritas. ſicut electos remunerabit ſupra condignū. ſic etiā reprobos puniet citra condignū. Eternaliter tamen licet peccauerint temporaliter. qꝛ vt dicit gregorius.iuſtum eſt vt nunqͣꝫ careant ſupplicio. qui nunqͣꝫ voluerunt carere.vel eſſe ſine peccato. Ideo nanqꝫ cū fine peccauerūt. quia cū fine vixerunt. Uoluiſſent autē ſine fine viuere vt poſſent ſine fine peccareNotandū vero ꝙ de reprobis dicit̉. Ibunt hi. ſcꝫ a facie dn̄i ⁊ omniū ſanctorū conſortio proiecti in ſuppliciū eternū. ſcꝫ ignis inferni.Ecce duplex pena reprobis preparata. ſcꝫ exciſio vel ſeꝑatio a regno ⁊ cruciatus in inferno. He ſunt ſecuris ⁊ ignis de quibꝰ dicit̉ īeuangelio. Omnis arbor que non facit fructum bonū excidetur et īignem mittetur. Quarum ſcꝫ penarum priorem aſſerit ibi criſoſtomus omnibꝰ tormentis eſſe grauiorem. Nam horrendū eſt inquitillud gehenne ſupplicium ⁊ res intollerabilis. Tamen ſi decem milia gehennas ponat aliquis nihil tale dicit quale eſt a beate illiꝰ glorie ꝓpelli honore. ⁊ chriſto exoſum eſſe. His ergo ſicut dicit gregorius nazanzenus qui regno celorū indigni habebūtur. erat etiā hecmaior omniū pena ꝙ a deo proijcient̉. et pudor atqꝫ confuſio conſcientie eorum. cuius finis atqꝫ remediū nuſqͣꝫ inuenietur. Itē gregorius magnus in omelia de virginibus. O inquit ſi quis ſaꝑe poſſet in palato cordis quid habeat admiratiōis. Ecce ſpouſus venit.porro qͥd dulcedinis ⁊ que ꝑate erāt intrauerunt cū eo ad nuptiasPoſtremo qͥd amaritudinis. ⁊ clauſa ē ianua. Ianuā enī gloſa regni aditū intelligit. qͥ poſt iudiciū nullis patebit. Tūc ſiquidē apparebit illius ſeueritas magna. cuiꝰ ineffabilis miſericordia. Deniqꝫ ſicut dicit gloſa ī apocalipſi. Plangēt ſe ſuꝑ eū oēs tribꝰ terre. id eſtomnes terreni quia non tm̄ dolebunt de ipſo tormento qͣꝫ ꝙ repellent̉ a tali conſortio.De igne gehennali..cxvGnes quidē duos legimꝰIIIin fine mūdi futuros vnū tranſitoriū qͦ mūdi huiꝰ faciesexuret̉. electiqꝫ purgabūt̉. ⁊ h̓ p̄cedet iudiciū. de qͦ ſuꝑerius iā dictū ē. Aliū vero eternū quo reprobi eternalit̓ puniēt̉. et h̓iudiciū ſubſequet̉. Hic ē ignis corporeus ſubterraneꝰ ad penā theſaurus. impijs hominibꝰ ac demonibꝰ ab initio p̄paratꝰ. Qui duplicit̓ inextinguibilis dr̄ actiue ſcꝫ ⁊ paſſiue. qꝛ nec extinguet nec extinguet̉. neqꝫ enī fomētis alijs qͣꝫ ipſoꝝ damnatoꝝ corꝑibꝰ nutriet̉Unde de reprobo in iob dicitur deuorabit eum ignis qui non ſuecenditur. Cruciatos quoqꝫ non extinguet. quoniā ad rediuiua tormenta perpetuo ſeruabuntur. Unde ibidē ſequitur. Affligetur relictus in ta .ſ. vt enim ait gregorius. Talis erit et mors et caro quales non ſunt modo. quando ſcilicet compago membrorum atqꝫ vitalium ita infirma eſt ꝙ ſummum dolorem ſuſtinere non poteſt.